Słowa kluczowe
Christaller
filtrowanie przestrzenne wektorów własnych Morana
autokorelacja przestrzenna
rozkład Sui-Poissona
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł podkreśla różnice we właściwościach trzech kanonicznych modeli miejsc centralnych Christallera (K = 3, 4 i 7), z uwzględnieniem autokorelacji przestrzennej (SA). Przełomowe spostrzeżenia to: (1) implikacje wynikające z rozsądnie zwiększonej minimalnej wielkości krajobrazu geograficznego, towarzyszącej sześciopoziomowej hierarchii dla trzech wartości K; (2) SA sąsiedztwa dominuje nad SA hierarchiczną; (3) dominuje ujemna SA; (4) inflacja wariancji SA w liczebności populacji jest znaczna, maskując losowy charakter zmiennej Poissona w systemie populacji miast; (5) korzystne jest badanie krajobrazów geograficznych znacznie większych niż przedstawione w większości publikacji naukowych. Analizy lokalnych wskaźników powiązania przestrzennego (LISA) oraz filtrowania przestrzennego wektorów własnych Morana (MESF) potwierdzają różnice SA w odrębnych idealnych krajobrazach geograficznych.
Bibliografia
Alao N., Dacey M.F., Davies O., Denike K.G., Huff J., Barr J.B., Webber M.J. 1977. Christaller Central Place Structures: An Introductory Statement. Studies in Geography, 22. Department of Geography, Northwestern U., Evanston, IL.
Anselin L. 1995. Local indicators of spatial association – LISA. Geographical Analysis, 27(2): 93-115. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
Barnett I. 1969. Elements of Number Theory. Prindle, Weber & Schmidt, Boston.
Beckman M. 1968. Location Theory. Random House, New York.
Christaller W. 1933. Die zentralen Orte in Süddeutschland: eine ökonomisch-geographische Untersuchung über die Gesetzmäßigkeit der Verbreitung und Entwicklung der Siedlungen mit städtischen Funktionen (Central Places in Southern Germany, translated by C. Baskin, Englewood Cliffs, Prentice-Hall, New York 1966). Gustav Fischer, Jena, Germany.
Curtis M., Tularam G. 2011. The importance of numbers and the need to study primes: The prime questions. Journal of Mathematics and Statistics, 7(4): 262-269. DOI: https://doi.org/10.3844/jmssp.2011.262.269
Dacey M. 1965. The geometry of central place theory. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 47(2): 111-124. DOI: https://doi.org/10.1080/04353684.1965.11879288
Eniang I. 2025. 4 Theories and principles of settlements: Understanding how humans shape their environment. Simply Geography blog, April 28. https://www.simplygeography.com/2025/04/28/4-key-theories-and-principles-of-settlements/
Fulminante F. 2012. Social network analysis and the emergence of Central Places: A case study from central Italy (Latium Vetus). Babesch, 87: 1-27.
Getis A. 2004. Letters to the editors: Small world. American Scientist, 92(3): 205.
Gould P. 1969. The new geography. Harper’s Magazine, 238 (1426, March): 91-104.
Griffith D. 2024. Beyond auto-models: self-correlated sui- model respecifications. Geographical Analysis, 57(1): 127-151. DOI: https://doi.org/10.1111/gean.12411
Griffith D. 2026a. Spatial autocorrelation and central place theory. Cybergeo, revised version.
Griffith D. 2026b. Spatial autocorrelation in central place theory: An obfuscated geographic conceptualization. Unpublished paper, Geospatial Information Sciences Program, University of Texas at Dallas.
Griffith D., Chun Y., Li B. 2019. Spatial Regression Analysis Using Eigenvector Spatial Filtering. Elsevier, Cambridge, MA. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-36203-3_72-1
Griffith D., Li B., Millones M., Injoque F., Quispe B., Villarino A. 2025. A second spatial autocorrelation mechanism: Geographic hierarchies and urban systems. Global Challenges & Regional Science, 4(December): 100022. DOI: https://doi.org/10.1016/j.gcrs.2025.100022
Hayes B. 2004. Computing science: Small-town story. American Scientist, 92(2): 115-119. DOI: https://doi.org/10.1511/2004.2.115
Ireland K., Cuoco A. 2023. Algebra, and Analysis. Springer, Cham, p. 59-88. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-13017-5_3
Isard W. 1956. Location and Space-Economy. MIT Press, Cambridge, MA.
Kaczorowski J., Ratajczak W., Nijkamp P., Górnisiewicz K. 2024. Economic hierarchical spatial systems – new properties of Löschian numbers. Applied Mathematics and Computation, 461: 128319. DOI: https://doi.org/10.1016/j.amc.2023.128319
Lösch A. 1944. Die räumliche Ordnung der Wirtschaft. 2nd ed. (The Economics of Location, translated by W. Wolgom and W. Stolpher, Yale, New Haven, CT, 1954). Gustav Fischer, Jena, Germany.
Shi L., Wurm M., Huang X., Zhong T., Taubenboeck H. 2020. Measuring the spatial hierarchical urban system in China in reference to the Central Place Theory. Habitat International, 105: 102264. DOI: https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2020.102264
Smith M. 1979. The Aztec marketing system and settlement pattern in the Valley of Mexico: a central place analysis. American Antiquity, 44(1): 110-125. DOI: https://doi.org/10.2307/279193
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Daniel A. Griffith
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.