Cztery rodzaje edukacji gerontologicznej w Polsce – sytuacja obecna i przyszłe potrzeby
pdf (English)

Słowa kluczowe

Poland
seniors
ageing
old age
educational gerontology

Jak cytować

Szarota, Z., & Perek-Białas, P.-B. (2020). Cztery rodzaje edukacji gerontologicznej w Polsce – sytuacja obecna i przyszłe potrzeby. Studia Edukacyjne, (46), 207–223. https://doi.org/10.14746/se.2017.46.13

Abstrakt

An increased interest in gerontological (old age) education has been recently observed in Poland. It is moreover claimed that this discipline has undergone a rapid development. This observation is particularly true in the context of the Universities of Third Age (U3A) movement. In this paper, we would like to revise current concepts, developed for the purpose of gerontological education, and then contribute to the overall discussion to stress that there is a need to include all education-oriented activities related to old age and ageing in various aspects as one integrated theoretical concept. We would like to address this topic in a holistic manner. However, we aim to connect the aspect of the recent development of old age-focused educational activities carried out in Poland with some data that has not been published before. This will provide an option to understand the development of education of these concepts in Poland as well as help to identify the drawbacks of this process. We will contribute an in-depth evaluation of this process in Poland and outline future needs which have to be met to use all opportunities to prepare both the present and future society for the rapid ageing of Poland’s population.

https://doi.org/10.14746/se.2017.46.13
pdf (English)

Bibliografia

Ayalon L., Feelings towards Older vs. Younger Adults: Results from the European Social Survey, Educational Gerontology, 2013, 39.

Bauman Z., Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy [Work, consumerism and the new poor], Trans. S. Obirek, WAM, Kraków 2006.

Bauman Z., Kultura w płynnej nowoczesności [Culture in liquid modernity], Agora, Warsza-wa 2011.

Błędowski P., Pędich W., Bień B., Wojszel B., Czekanowski P., Supporting Family Carers of Older People in Europe: The National Background Report for Poland (Vol. 3), LIT Verlag Münster, Münster 2006.

Czapiński J., Panek T. (Eds.), Diagnoza społeczna: warunki i jakość życia Polaków: raport [So-cial Diagnosis: Objective and Subjective Quality of Life in Poland], Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa 2015.

Demetrio D., Edukacja dorosłych [Adult educational], [in:] Pedagogika [Pedagogy], Ed. B. Śliwerski, GWP, Gdańsk, 2006.

Dubas E., Dorosłość w edukacyjnym paradygmacie, czyli dorosłość jako edukacyjny okres życia człowieka [Adulthood in educational paradigm, adulthood as educational life period of human being], [in:] Człowiek na edukacyjnej fali: współczesne konteksty edukacji dorosłych [A human being on educational wave: modern context of adults’ education], Ed. M. Podgórny, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2005.

Dubas E., Lifelong Learning – aktualizowanie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji [Lifelong Le-arning – update of knowledge, skills and competences], [in:] Rozwiązania sprzyjające aktywnemu starzeniu się w wybranych krajach Unii Europejskiej: raport końcowy, Eds. E. Kryńska, P. Szukalski, Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013.

Eurostat database (2015), Retrieved from http://ec.europa.eu/eurostat/data/database, [dostęp: 10.12.2016].

Fabiś A., Educating seniors, conditions for senior education in Poland, EXLIBRIS. Biblioteka Gerontologii Społecznej, 2014, 1, p. 41-61.Findsen B., Formosa M., Lifelong learning in later life:A Handbook on Older Adult Learning[International Issues In Adult Education, Vol. 7], Sense Publishers, Rotterdam – Bo-ston – Taipei 2011.

Formosa M., Critical Educational Gerontology: A Third Statement of First Principles, International Journal of Education and Ageing, 2011, 2(1).

Formosa M., Education and Older Adults at the University of the Third Age, Educational Ge-rontology,2012, 38(2).Formosa M., Four Decades of Universities of the Third Age: Past, Present, Future, Ageing and Society, 2014, 34.

Golinowska S., Sowa A., Deeg D., Socci M., Principi A., Rodrigues R., Ilinca S., Galenkamp H., Participation in Formal Learning Activities of Older Europeans in Poor and Good Health, European Journal of Ageing,2016, 1.GUS, database, 2015, http://stat.gov.pl/, [dostęp: 10.12.2016].

Hanson A., The search for a separate theory of adult learning: Does anyone really need andragogy?[in:] Adult Learners, Education and Training, Eds. R. Edwards, A. Hanson, P. Raggatt, Routlegde and The Open University, London 1996.

Hoff A. (Ed.), Population ageing in Central and Eastern Europe: Societal and policy implications, Ashgate Publishing, Aldershot 2011.

IBE, Portret generacji 50+ w Polsce i w Europie. Wyniki badania zdrowia, starzenia się i przechodzenia na emeryturę w Europie (SHARE) [The portrait of 50+ generation in Poland and in Europe. Results of analysis of health, ageing and retirment in Europe (SHARE)], Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2014.

Illeris K., How We Learn: Learning and Non-learning in School and Beyond, Routledge, London – New York 2007.Jarvis P., Non-learning, [in:] The Routledge International Handbook of Learning, Eds. P. Jarvis, M. Watts, Routledge, London – New York 2012.

Kaa D. van de, Europe’s Second Demographic Transition, Population Bulletin, 1987, 42(1).Knowles M.S., Holton E.F., Swanson R.A., The Adult Learner: The Definitive Classic in Adult Education and Human Resource Development (6th ed.), Elsevier, Amsterdam 2005.

Komensky J.A., Pampaedia, Trans. K. Remerowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wrocław 1973.Kotowska I. (Ed.), Przemiany demograficzne w Polsce w latach 90. w świetle koncepcji drugiego przejścia demograficznego [The demographic changes in 90.ties in the theory of second demographic transition], Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 1999.

Lehr U., Oblicza starości [The faces of old age], Etnografia Polska,2003, 47(1-2).

Luppi E., Education in Old Age: An Exploratory Study, International Journal of Lifelong Edu-cation, 2009, 28(2).

Mackowicz J., Wnek-Gozdek J., „It’s Never Too Late to Learn” – How Does the Polish U3A Change the Quality of Life for Seniors? Educational Gerontology, 2015, 42(3).Martinez-Fernandez C., Weyman T., Perek-Białas J., Sagan I., Szukalski P., Stronkowski P., Demographic Transition and an Ageing Society: Implications for Local Labour Markets in Poland, OECD Local Economic and Employment Development (LEED) Working Papers, 2013, 8.

Mead M., Kultura i tożsamość: studium dystansu międzypokoleniowego [Culture and identity: study of intergenerational distance], Trans. J. Hołówka, PWN, Warszawa 2000.MNiSW, Szkolnictwo wyższe w Polsce [przekł. EN], 2013, http://www.nauka.gov.pl/g2/oryginal/2013_07/0695136d37bd577c8ab03acc5c59a1f6.pdf [dostęp: 10.12.2016].

Moody H.R., Philosophical Presuppositions of Education For Old Age, Educational Gerontolo-gy, 1976, 1(1).OECD, Ageing and Employment Policies: Poland 2015, OECD Publishing, Paris 2015.

Peterson D.A., A History of the Edcuation of Older Learners, [in:] Introduction to education ger-ontology, 3th Edition, R.H. Sherron, B. Lumsden, Hemisphere Publishing Corporation, New York – Washington – Philadelphia – London 1990.

Pierścieniak K., Wokół kategorii „spotkania” w wybranych relacjach edukacyjnych od nauczania w okresie antyku do współczesnych postaci uczenia się dorosłych [Around the “encounter” category in selected educational relationships. From teaching in the ancient times to contemporary figures of adult education], Edukacja Dorosłych, 2014, 71(2), p. 105-129.

Principi A., Lamura G., Education for Older People in Italy, Educational Gerontology,2009, 35(3).

Rogers S.E., Thrasher A.D., Miao Y., Boscardin W.J., Smith A.K., Discrimination in healthcare settings is associated with disability in older adults: health and retirement study, 2008-2012, Journal of General Internal Medicine,2015, 30(10).

Rosochacka-Gmitrzak M., Chabiera A. (Eds.), Dialog międzypokoleniowy: między ideą a prak-tyką: inspiracje [Intergenerational Dialogue: between idea and practice: inspirations], Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2013.

Rowe J.W., Kahn R.L., Successful Aging, The Gerontologist,1997, 37(4).Ruzik-Sierdzińska A., Perek-Białas J., Turek K., Did transition to market economy and the EU membership have an impact on active ageing policy in Poland?, [in:] The Making of Ageing Policy: Theory and Practice in Europe, Eds. R. Ervik, T. Skogedal Lindén, Edward Elgar, Cheltenham (UK) – Northampton (MA) 2013.

Sherron R.H., Lumsden D.B., Introduction to Educational gerontology, 3th Edition, Hemi-sphere Publishing Corporation, New York – Washington – Philadelphia – London 1990.

Strom P.S., Strom R.D., Grandparent Education: Raising Grandchildren, Educational Geron-tology, 2011, 37(10).

Stypińska J., Perek-Białas J., Working Carers in Poland – Successful Strategies of Reconciliation of Work and Care of an Older Adult, Anthropological Notebooks,2014, 20(1), p. 87-104, http://www.drustvo-antropologov.si/AN/PDF/2014_1/Anthropological_Note-books_XX_1_Stypinska.pdf.Szarota Z., Gerontologia w programach akademickiego kształcenia pedagogicznego [The gerontology in the academical progam of pedagogical education],Gerontologia Polska, 1999, 7(3-4).

Szarota Z., Starzenie się i starość w wymiarze instytucjonalnego wsparcia [Ageing and old age in the dimension of institutional support], Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2010.

Szarota Z., Wartości służące pomyślnemu starzeniu się [Values for successful ageing], [in:] Wartości w teorii i praktyce edukacyjnej [Values in theory and educational practice], Eds.
I. Adamek, Z. Szarota, E. Żmijewska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2013.

Szarota Z., Era trzeciego wieku – implikacje edukacyjne [The era of the third age – educational implications], Edukacja Ustawiczna Dorosłych,2014, 1(84), www.edukacjaustawicz-nadoroslych.eu.download/2014/edu_1_2014.pdf.

Szarota Z., Uczenie się starości [Learning old age],Edukacja Dorosłych, 2015, 1(72), http://www.ata.edu.pl/dokumenty/2015/ATA-1-2015_Calosc.pdf.

Szczucka A., Turek K., Worek B., W ogonie Europy: uwarunkowania i strategie rozwoju kompetencji dorosłych Polaków [Trailing behind Europe: the conditions and strategies for development of competences of adult Poles], [in:] Kompetencje Polaków a potrzeby polskiej gospodarki: Raport podsumowujący IV edycję badań BKL z 2013 r. [The competences of Poles and needs of Polish economy: Synthesis Report of 4th Round of BKL 2013], Ed. J. Górniak, PARP, Warszawa 2014, http://www.uj.edu.pl/documents/102715934/ee4045d5-357a-4ab7-a8f7-f408761184f4.

Tomczyk Ł., Trends and contexts on education of senior in the range of, [in:] Anywhere, Any-time-education on demand, Ed. I. Rocenau, Editura Universitara, Bucharest 2011.

Tomczyk Ł., Methods and forms of seniors education, EXLIBRIS. Biblioteka Gerontologii Społecznej 2014, 8(1-2), www.bgs.up.krakow.pl/wp-content/uploads/2015/05/bgs--DRUK.pdf.Uchwała nr 137 Rady Ministrów z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie ustanowienia Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013 (Monitor Polski 2012 r., poz. 642).

Uchwała nr 237 Rady Ministrów z 24 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2014-2020 (Monitor Polski 2014 r., poz. 52).

UTW, „Uniwersytety Trzeciego Wieku. Ogólnopolski Biuletyn UTW”, 2015, 7, http://www.federacjautw.pl/images/biuletyn7.pdf.Withnall A., Improving Learning in Later Life, Routledge, London – New York 2010.UNECE/EC, Active Ageing Index 2014: Analytical Report, Report prepared by Asghar Zaidi of Centre for Research on Ageing, University of Southampton and David Stanton, under contract with United Nations Economic Commission for Europe (Geneva), co--funded by the European Commission’s Directorate General for Employment, Social Affairs and Inclusion (Brussels), 2015, http://www.age-platform.eu/images/stories/Publications/AAI_2014_Report.pdf.

Zych A.A., The Development and Main Ideas of the Pedagogy of Aging and Old Age, Gerontolo-gy & Geriatrics Education, 1993, 13(1-2).

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.