Ryzyko i ochrona w środowisku rówieśniczym. Czyli o znaczeniu relacji koleżeńskich w życiu nastolatków

Main Article Content

Barbara Jankowiak
Agata Matysiak-Błaszczyk

Abstrakt

This article is devoted to the issue of peer relations, which are an important developmental factor and affect the welfare of adolescent boys and girls. According to many authors, relationships with peers during adolescence carry not only risk as a consequence of peer pressure to undertake unfavourable behaviors, but may also potentially contribute to well-being and life success. The analysis of available research results helped to distinguish two main risk factors resulting from peer relations, which include: mutual influence and modelling of disadaptive behaviours and rejection by peers. The protective factors, in turn, included: mutual influence and modelling of adaptive behaviours, a sense of happiness resulting from peer relations and compensating for other difficulties through peer relations.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Jankowiak, B., & Matysiak-Błaszczyk , A. (2019). Ryzyko i ochrona w środowisku rówieśniczym. Czyli o znaczeniu relacji koleżeńskich w życiu nastolatków. Studia Edukacyjne, (53), 59-73. https://doi.org/10.14746/se.2019.53.4
Dział
Studia i rozprawy

Bibliografia

  1. Bardziejewska M., Okres dorastania. Jak rozpoznać potencjał nastolatków? [w:] Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, red. A.I. Brzezińska, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2015.
  2. Beisert M., Dorastanie seksualne – pomost ku dorosłości, [w:] Psychologia rozwiązywania problemów szkoły, red. J. Miluska, „Bonami” Wydawnictwo – Drukarnia, Poznań 2001.
  3. Beisert M., Trud dorastania seksualnego, [w:] Seksualność w cyklu życia człowieka, red. M. Beisert, Zakład Wydawniczy – K. Domke, Poznań 2004.
  4. Bierman K., Wargo J.B., Predicting the longitudinal course associated with aggressive rejected,aggressive (non rejected), and rejected (non aggressive) status, Development and Psychopathology, 1995, 7(4).
  5. Bobrowski K., Czas wolny a zachowania ryzykowne młodzieży, Alkoholizm i Narkomania, 2007, 20, 3.
  6. Choukas-Bradley S., Prinstein M.J., Peer Relationships and the Development of Psychopathology, [w:] Handbook of Developmental Psychopathology, red. M. Lewis, K.D. Rudolph, Springer Science+Business Media, New York 2014.
  7. Cillessen A.H., Van Ijzendoorn H.W., Van Lieshout C.F., Hartup W.W., Heterogeneity among peer-rejected boys: Subtypes and stabilities, Child Development, 1992, 63(4).
  8. Connolly J., Johnson A., Adolescents’ romantic relationships and the structure and quality of their close interpersonal ties, Personal Relationships, 1996, 3.
  9. Crick N.R., Dodge K.A., A review and reformulation of social information processing mechanisms in children’s social adjustment, Psychological Bulletin, 1994, 115.
  10. Cybal-Michalska A., Kanclerz B., Myszka-Strychalska L., Peret-Drążewska P., Młodzież w sferze doświadczeń edukacyjno-zawodowych, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2018.
  11. Dodge K.A., Coie J.D., Social-information processing factors in reactive and proactive aggression in children’s peer groups, Journal of Personality and Social Psychology, 1987, 53(6).
  12. Dunphy D., The social structure of urban adolescent peer groups, Sociometry, 1963, 26.
  13. Flannery D.L., Hussey D., Jefferis E. Adolescent Delinquency and Violent Behavior, [w:] Handbook of adolescent behavioral problems: evidence-based approaches to prevention and treatment, red. T.P. Gullotta, G.R. Adams, Springer, New York 2005.
  14. Fleming C.B., Catalano R.F., Haggerty K.P., Abbott R.D., Relationships between level and change in family, school, and peer factors during two periods of adolescence and problem behavior at age 19, Journal of Youth and Adolescence, 2010, 39(6).
  15. Foster S.L., Aggression and Antisocial Behavior in Girls, [w:] Handbook of Behavioral and Emotional Problems in Girls, red. D.J. Bell, S.L. Foster, E.J. Mash, Cambridge University Press, New York 2005.
  16. Furman W., Shaffer L., The role of romantic relationships in adolescent development, [w:] Adolescent romantic relations and sexual behavior: Theory, research and practical implications, red.P. Florsheim, Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ 2003.
  17. Goodman N., Wstęp do socjologii, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 1997.
  18. Izdebski Z., Wiedza, przekonania o HIV/AIDS w społeczeństwie polskim. Zachowania seksualne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
  19. Jankowiak B., Gulczyńska A., Wczesna inicjacja seksualna młodzieży – przyczyny i konsekwencje, Kultura – Społeczeństwo – Edukacja, 2014, 5(1).
  20. Jaskulska S., Poleszak W., Wykluczenie rówieśnicze, [w:] Wychowawcze i społeczno-kulturowe kompetencje współczesnych nauczycieli. Wybrane konteksty, red. J. Pyżalski, theQ studio, Łódź 2015.
  21. Jessor R., Risk Behavior in Adolescence: A Psychosocial Framework for Understanding and Action, Journal of Adolescent Health, 1991, 12.
  22. Jessor R., Van Den Bos J., Vanderryn J., Costa F.M., Turbin M.S., Protective factors in adolescent problem behavior: Moderator effects and developmental change, Developmental Psychology, 1995, 31.
  23. Kernberg O.F., Związki miłosne, Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 1998.
  24. Kossowska A., Mościkier A., Grupa rówieśników a przestępczość młodzieży, [w:] Zagadnienia nieprzystosowania społecznego i przestępczości w Polsce, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk 1978.
  25. Krukowski A., Problemy zapobiegania przestępczości, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982.
  26. Liberska H., Głogowska K., Deja M., Przywiązanie do rodziców i rówieśników jako predyktor samooceny w okresie adolescencji, Czasopismo Psychologiczne, 2016, 22, 2.
  27. Liem G.A., Martin A.J., Peer relationships and adolescents’ academic and non-academic outcomes: same-sex and opposite-sex peer effects and the mediating role of school engagement, The British Psychological Society, 2011.
  28. Luthar S.S., Resilience in development: A synthesis of research across five decades, [w:] Developmental Psychopathology: Risk, disorder, and adaptation, red. D. Cicchetti, D.J. Cohen, Wiley, New York 2006.
  29. Misztal B., Grupy rówieśnicze młodzieży, Ossolineum, Warszawa 1974.
  30. Mościcka L., Przestępczość nieletnich, Ossolineum, Wrocław 1970.
  31. Newman B.M., Newman P.R., Development through life: a psychosocial approach, Brooks/Cole Publishing Company, California 1987.
  32. Obuchowska I., Adolescencja, [w:] Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2, red. B. Harwas-Napierała, J. Trempała, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
  33. Orejudo S., Puyuelo M., Fernandez-Turrado T., Ramos T., Optimism in adolescence: A crosssectional study of the influence of family and peer group variables on junior high school students, Personality and Individual Differences, 2012, 52.
  34. Pawełczyńska A., Przestępczość grup nieletnich, Książka i Wiedza, Warszawa 1964.
  35. Piotrowski K., Wojciechowska J., Ziółkowska B., Rozwój nastolatka. Późna faza dorastania, [w:] Niezbędnik dobrego nauczyciela, red. A.I. Brzezińska, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2014.
  36. Prinstein M.J., La Greca A.M., Childhood peer rejection and aggression as predictors of adolescent girls’ externalizing and health risk behaviors: A 6-year longitudinal study, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 2004, 72(1).
  37. Reitz-Krueger C.L., Nagel A.G., Guarnera L.A., Reppucci N.D., Community Influence on Adolescent Development, [w:] Handbook of Adolescent Behavioral Problems: Evidence-Based. Approaches to Prevention and Treatment, red. T.P. Gullotta i in., Springer Science+Business Media, New York 2015
  38. Rew L., Carver T., Li Ch., Early and risky sexual behavior in a sample of rural adolescents, Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 2011, 34
  39. Romano J.L., Prevention Psychology: Enhancing Personal and Social Well-Being, American Psychological Association 2015.
  40. Salvy S., de la Haye K., Bowker J.C., Hermans R.C.J., Influence of peers and friends on children’s and adolescents’ eating and activity behaviors, Physiology and Behavior, 2012, 106(3).
  41. Sieving R.E., Eisenberg M.E., Pettingell S., Skay C., Friends’ influence on adolescents’ first sexual intercourse, Perspectives on Sexual and Reproductive Health, 200, 38.
  42. Skorny Z., Proces socjalizacji dzieci i młodzieży, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1987.
  43. Tucker Halpern C., Biological Influences on Adolescent Romantic and Sexual Behavior, [w:] Adolescent romantic relations and sexual behavior: Theory, research and practical implications, red. P. Florsheim, Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, NJ 2003.
  44. Weinstein S.M., Mermelstein R.J., Hedeker D., Hankin B.L., Flay B.R., The Time-Varying Influences of Peer and Family Support on Adolescent Daily Positive and Negative Affect, Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 2006, 35, 3.
  45. Winters K.C., Botzet A.M., Fahnhorst T., Stinchfield R., Koskey R., Adolescent Substance Abuse Treatment: A Review of Evidence-Based Research, [w:] Adolescent Substance Abuse Evidence-Based Approaches to Prevention and Treatment, red. C.G. Leukefeld, T.P. Gullotta, M. Staton-Tindall, Springer Science+Business Media, New York 2009.