Resumen
The article is devoted to the commandery of the Knights Hospitaller in Łagów, from its establishment in the 1350s to the end of the 1530s. By means of detailed analysis of sources, utilisation of a wide range of research methods and drawing on the achievement of Polish and German researchers, enabled the author to reveal the circumstances surrounding creation of the commandery, present its furnishings and equipment as well as introduce individual commanders and their seat.
Citas
Źródła archiwalne
Inwentarz urzędu zakonnego Rąpice, Brandenburgisches Landeshauptarchiv in Potsdam, Rep. 9 B Johanniterorden, 1, 4844; 2, 4845.
Księga główna urzędu Rąpice, Brandenburgisches Landeshauptarchiv in Potsdam, Rep. 9 B Johanniterorden, 941.
List starosty świebodzińskiego Wilhelma von Gersdorfa do wójta krzyżackiego Henryka von Rabensteina z 24 marca 1432 r., Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz Berlin-Dahlem, 20, HA, Ordensbriefarchiv, 6020.
Nowy mistrz baliwatu brandenburskiego Liboriusz von Schlieben potwierdza ko-mandorom ich dotychczasowe prawa (Leśnica, 10 czerwca 1460 r.), Branden-burgisches Landeshauptarchiv in Potsdam, Rep. 9 B, Johanniterorden, U 282.
Porozumienie pomiędzy spadkobiercami Mateusza von Möstichen — dawnego zarządcy urzędu zakonnego Rąpice, Brandenburgisches Landeshauptarchiv in Potsdam, Rep. 9 B Johanniterorden, 945.
Wielki mistrz zakonu krzyżackiego Paweł von Russdor: zawiera ugodę z mistrzem baliwatu brandenburskiego joannitów Baltazarem von Schliebenem w spraw-ie zamku santockiego i komandorii chwarszczańskiej (Malbork, 15 kwietnia 1435 r.), Brandenburgisches Landeshauptarchiv in Potsdam, Rep. 9 B, Johan-niterorden, U. 250.
Źródła drukowane
Codex diplomaticus Brandenburgensis. Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Geschichtsquellen für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten, herausgegeben von A. F. Riedel, 1, 6-24, Berlin 1846-1863; 2, 2-6, Berlin 1845-1858; 3, 2, Berlin 1860.
Codex diplomaticus Brandenburgensis Continuatus. Sammlung ungedruckter Urkunden zur Brandenburgischen Geschichte, hrsg. von G. W. von Raumer, Zwei Teile in einem Band, Hildesheim-New York 1976.
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski. Obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400, wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego, 3 (1350-1399), Poznań 1879.
Politische Correspondenz des Kurfürsten Albrecht Achilles, herausgegeben und erläutert von F. Priebatsch, 1 (1470-1474), Leipzig 1894.
Regesta Historiae Neomarchicae. Die Urkunden zur Geschichte der Neumark und des Landes Sternberg, in Auszügen mitgetheilt von K. Kletke, 1, Märkische Forschungen 10, 1867; 2, Märkische Forschungen 12, 1868.
Registrum ecclesie Lubucensis dyocesis, [w:] H. Ludat, Das Lebuser Stiftsregister von 1405. Studien zu den Sozial- und Wirtschaftsverhältnissen im mittleren Oderraum zu Beginn des 15. Jahrhunderts, 1, Wiesbaden 1965.
Reguła zakonu św. Jana Jerozolimskiego, przeł. T. W. Lange, Christianitas 41, 2008.
Repertorium der im Kgln. Staatsarchiv zu Königsberg i. Pr. befindlichen Urkunden zur Geschichte der Neumark, im Auftrage des Vereins für Geschichte der Neumark, bearbeitet von E. Joachim, herausgegeben von P. von Niessen, Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark 3, Landsberg a. W. 1895.
Urkunden und Regesten zur Geschichte des Templerordens im Bereich des Bistums Cammin und der Kirchenprovinz Gnesen, Nach Vorlage von Helmut Lüpke neu bearbeitet von Winfried Irgang, Köln-Wien 1987.
Opracowania
Brandenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte und Kommenden bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts, 2: hrsg. H. D. Heimann, K. Neitmann, W. Schich mit
M. Bauch, E. Franke, Ch. Gahlbeck, Ch. Popp, P. Riedel, Berlin-Brandenburg 2010.
Burzyński E., Zakon rycerski templariuszy na ziemiach Polski piastowskiej i na Pomorzu Zachodnim, Wodzisław Śląski 2010.
Chmarzyński G., Sczaniecki M., Zamek w Łagowie, Warszawa 1948.
Das Land Sternberg. Brandenburgische Geschichte mit besonderer Berücksichtigung der Neumark. Nach Urkunden bearbeitet von W. Freier, Zielenzig 1892.
Dolański D., Konopnicka M., Stosunki wyznaniowe na pograniczu śląsko-lubuskim
w XVI-XVII wieku, Rocznik Lubuski 26, 2, 2000, s. 51-75.
Guerquin B., Zamki w Polsce, Warszawa 1984.
Hein D., Zamki joannitów w Polsce, Poznań 2009.
Herrlich J. C., Die Balley Brandenburg des Johanniter-Ordens von ihrem Entstehen bis zur Gegenwart und in ihren jetzigen Einrichtungen, Berlin 1904.
Hope P., Kwestia sprowadzenia templariuszy do Polski. Rozwój uposażenia zakonu
w Wielkopolsce, Poznański Rocznik Archiwalno-Historyczny 1, 1993, s. 15-40.
Inventar der Bau- und Kunst-Denkmäler in der Provinz Brandenburg, im Auftrage des Brandenburgischen Provinzial-Landtages, bearbeitet von R. Bergau, Berlin 1885.
Karp P., Joannici wobec zagrożenia Nowej Marchii wyprawami husyckimi w latach 1432-1434, Studia Zachodnie 14, 2012, s. 7-14.
Kozłowska B., Posiadłości joannitów na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej(XII-XV w.), Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecińskie Studia Historyczne 8, 1994, s. 5-24.
Linke H. W., Paschke H., Das Sternberger Land im Wandel der Zeiten, Ostbrandenburger Heimatbuch I, Iserlohn 1988.
Nietzen P., Die Johanniterordensballei Sonnenburg und Markgraf Johann von Brandenburg, Schriften des Vereins für Geschichte der Neumark 29-30, 1913, s. 1-316.
Obernitz W., Lagow. Ein Buch der Heimat. Festschrift zum 700-jährigen Bestehen und zur 200-Jahrfeier als Stadt am 10 Juli 1927, Lagow 1927, za: M. Przybył, Hus Lagow. Z dziejów komandorii joannitów w Łagowie, [w:] A. M. Wyrwa, D. Sikorski, Cognitioni gestorum. Studia z dziejów średniowiecza dedykowane Profesorowi Jerzemu Strzelczykowi, Poznań 2006, s. 403.
Opgenoorth E., Die Ballei Brandenburg des Johanniterordens im Zeitalter der Reformation und Gegenreformation, Würzburg 1963.
Pflugk-Harttung J., Die Anfange des Johanitter-Ordens in Deutschland besonders in der Mark Brandenburg und in Mecklenbug, Berlin 1899.
Przybył M., O zamku joannitów w Łagowie, Świebodzin 2001.
Przybył M., Początki Łagowa w świetle źródeł pisanych, Biblioteka Archeologiczna Środkowego Nadodrza, z. 1: Archeologia Środkowego Nadodrza w ostatniej dekadzie XX wieku. Z badań pogranicza polsko-niemieckiego w aspekcie badań archeologiczno-konserwatorskich, Zielona Góra 2004, s. 75-84.
Przybył M., Hus Lagow. Z dziejów komandorii joannitów w Łagowie, [w:] A. M. Wyrwa, D. Sikorski, Cognitioni gestorum. Studia z dziejów średniowiecza dedykowane Profesorowi Jerzemu Strzelczykowi, Poznań 2006, s. 395-404.
Radacki Z., Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego, Warszawa 1976,
Rozenkranz E., Geneza miasta Lubusza, Przegląd Zachodni 9-12, 1953, s. 278-309.
Rymar E., Komandoria chwarszczańska templariuszy i joannitów (1232-1540), Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny 9, 2002, s. 11-47.
Rymar E., Zatarg joannitów z Chojną i rycerstwem Nowej Marchii, Mówią Wieki 2, 1981, s. 9-13.
Schultze J., Die Mark Brandenburg, 4: Von der Reformation bis zum Westfälischen Frieden (1535-1648), Berlin 1989.
Starnawska M., Mnisi - rycerze - szlachta. Templariusze i joannici na pograniczu wielkopolsko - brandenbursko - pomorskim, Kwartalnik Historyczny 99, 1, 1992, s. 3-31.
Strzyżewski W., Liboriusz von Schlieben (ok. 1440-1471). Mistrz baliwatu brandenburskiego, [w:] K. Bartkiewicz, Ludzie Środkowego Nadodrza. Wybrane szkice biograficzne (XII-XX w.), Zielona Góra 1998, s. 179-181.
Szczegóła H., Koniec panowania piastowskiego nad środkową Odrą, Poznań 1968.
Szczegóła H., Zabiegi o sukcesję głogowską w latach 1476-1479, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne 56, 1977, s. 95-105.
Wedekind E. L., Geschichte des Ritterlichen St. Johanniter-Ordens besonders dessen Heermeisterthums Sonnenburg oder der Ballei Brandenburg, Berlin 1853.
Weiss A., Organizacja diecezji lubuskiej w średniowieczu, Studia Kościelnohistoryczne 1, Lublin 1977.
Winterfeld A., Geschichte des Ritterlichen Ordens St. Johannis vom Spital zu Jerusalem mit besonderer Berücksichtigung der Ballei Brandenburg oder Herrenmeisterthums Sonnenburg, Berlin 1859.
Wohlbrück S. W., Geschichte des ehemaligen Bisthums Lebus und des Landes dieses Nahmens, 3, Berlin 1832.