Gloss on the Supreme Court Judgment of 27 February 2026 Case Ref. No. I USKP 97/24 (partially critical)
Journal cover Studia Prawa Publicznego, no. 1 (53), year 2026
PDF (Język Polski)

Keywords

supervision by the pension authority
contribution assessment base
title to social insurance coverage

How to Cite

Urban, A., & Zalewska, M. (2026). Gloss on the Supreme Court Judgment of 27 February 2026 Case Ref. No. I USKP 97/24 (partially critical). Studia Prawa Publicznego, (1 (53), 155–169. https://doi.org/10.14746/spp.2026.1.53.8

Abstract

This gloss examines the Supreme Court judgment of 27 February 2025 (case no. I USKP 97/24), which addresses the issue of verifying the declared basis for assessing social insurance contributions when business activity is commenced in atypical circumstances. The Supreme Court held that while conducting busi- ness activity constitutes a valid title for social insurance coverage, the pension authority may assess whether the declared contribution base corresponds to the entrepreneur’s actual income. The case arose from a situation in which business activity was performed for a former employer. Unlike the lower court, however, the Supreme Court did not challenge the insurance title itself. The analysis fo- cuses on the scope and legal basis for the Social Insurance Institution’s (ZUS) interference with the declared contribution base when the fact of conducting business activity is undisputed. The authors also consider whether, and to what extent, this judgment may affect the practice of pension authorities, which often deny benefits to pregnant women who establish a business, citing alleged abuses. Finally, the gloss identifies criteria that should guide inspections of entrepreneurs to strike a balance between preventing abuse of the social security system and protecting the rights of insured persons.

https://doi.org/10.14746/spp.2026.1.53.8
PDF (Język Polski)

References

Bochner K., ZUS znów uderza w przedsiębiorcze matki i odbiera zasiłki macierzyńskie, Beauty Razem, 11 XII 2025, https://beautyrazem.pl/zus-znow-uderza-w-przedsiebiorcze-matki-i-odbiera-nawet-wyplacone-zasilki-macierzynskie (dostęp: 8 I 2026).

Dobaczewska A., Powałowski A., Wolska H., Nowe prawo przedsiębiorców, Warszawa 2018, Legalis.

Garlicki L., Derlatka M., Art. 71, pkt 13, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komen­tarz, t. II, wyd. II, pod red. L. Garlickiego, M. Zubika, Warszawa 2016, LEX/el.

Hołda-Wydrzyńska A., Sprawność kontroli przedsiębiorcy – uwagi de lege lata i de lege ferenda, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 64, s. 75–91.

Jabłoński A., Kontrola sądowa podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne (cho­ robowe), „Opolskie Studia Administracyjno-Prawne” 2015, nr 13(2), s. 85–98.

Jurek Ł., Moralność socjalna: ujęcie teoretyczne i znaczenie praktyczne, „Praca i Zabezpieczenie Socjalne” 2022, nr 11, s. 12–20.

Kosikowski C., Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2013, LEX/el.

Kozieł G., Prawo przedsiębiorców. Przepisy wprowadzające do Konstytucji Biznesu. Ko­mentarz, Warszawa 2019, Legalis.

Kumor-Jezierska E., Kwestionowanie prawa do zasiłku macierzyńskiego w świetle na­ ruszenia praw podstawowych przedsiębiorcy, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 63, s. 189–206.

Lic J., Łuc M., Definicje pojęć „działalność gospodarcza” i „przedsiębiorca” (potrzeba rewizji), „Państwo i Prawo” 2008, nr 10, s. 59–71.

Pietrzak A., Prawo przedsiębiorców. Komentarz, Warszawa 2019.

Popowska B., Zasady postępowania w sprawach z zakresu działalności gospodarczej unormowane w ustawie Prawo przedsiębiorców, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2018, nr 80(4), s. 27–40, Legalis.

Sidorko A., Ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy, cz. I. Zakres podmiotowy, okres i tryb zgłaszania, „Służba Pracownicza” 2009, nr 5, s. 33–36.

Szewczak N., ZUS zabiera pieniądze kobietom w ciąży i na urlopie macierzyńskim. Tak się tłumaczy, Business Insider, 11 XII 2025, https://businessinsider.com.pl/prawo/praca/tak-czesto-zus-zabiera-kobietom-zasilki-bedzie-zmiana-prawa-tylko-u-nas/2nxzx2p (dostęp: 8 I 2026).

Ślebzak K., Zieliński M., Kontrola przez ZUS prowadzonej działalności gospodarczej w kontekście weryfikacji podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz wysokości świadczeń z tego tytułu (w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego), „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2020, nr 61(11), s. 32–42.

Wolska H., Model relacji pomiędzy krajowymi organami administracji publicznej a przed­siębiorcami, Warszawa 2022, Legalis.

Zdyb M., Lubeńczuk G., Wołoszyn-Cichocka A., Prawo przedsiębiorców. Komentarz, Warszawa 2019, Legalis.