Abstract
The article examines the use of algorithmic systems in the process of issuing tax decisions and its compliance with constitutional standards governing the exercise of public authority. The aim of the study is to determine whether and to what extent algorithmic support of the application of tax law is compatible with the principle of legality, the obligation to provide reasons for administrative decisions, and the requirement of effective judicial-administrative review. The analysis focuses on distinguishing between the use of algorithms as tools supporting administrative activities and situations in which the output of an algorithmic system effectively determines the content of an administrative decision. Particular attention is devoted to the legal nature of a tax decision as an act of individual application of law and to the requirement that the tax authority retain a genuine decision-making role. The article also examines the importance of the reasoning behind tax decisions in the context of algorithmization, specifically with regard to the possibility of reconstructing the factual and legal grounds of a decision and assessing the impact of algorithmic systems on the effectiveness of administrative and judicial review. The study employs a legal-dogmatic method, including an analysis of the Constitution of the Republic of Poland, the Tax Ordinance and relevant European Union law, with reference to case law and legal scholarship. This analysis demonstrates that using algorithmic systems in tax administration is not, in itself, incompatible with the constitutional model of public administration. Its admissibility nevertheless depends on maintaining the autonomy of the tax authority in the decision-making process, ensuring the ability to explain the use of algorithmic outputs, preserving the authority’s responsibility for the decision, and guaranteeing effective administrative and judicial review. The boundary of permissible algorithmization is reached where technology ceases to perform a supporting function and effectively replaces the tax authority in the application of law.
References
Adamski D., Informatyzacja podmiotów realizujących zadania publiczne, w: E-administracja. Prawne zagadnienia informatyzacji administracji, pod red. D. Szostka, Wrocław 2009, s. 29–47.
Adamiak B., Borkowski J., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, Warszawa 2020.
Adamiak B., Borkowski J., Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2024.
Adamiak B., Borkowski J., Mastalski R., Zubrzycki J., Art. 122, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 1, Wrocław 2012, s. 511–518.
Adamiak B., Borkowski J., Mastalski R., Zubrzycki J., Art. 187 i 191, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 1, Wrocław 2012, s. 731–739.
Art. 7, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, pod red. L. Garlickiego, M. Zubika, Warszawa 2016, s. 207–218.
Art. 7, w: Konstytucja RP. Tom I: Komentarz do art. 1–86, pod red. M. Safjana, L. Boska, Warszawa 2016, s. 298–307.
Art. 107, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. Z. Kmieciaka, W. Chróścielewskiego, wyd. 1, Warszawa 2019, s. 650–675.
Borkowski J., Decyzja administracyjna, Warszawa 1970.
Brzeziński B., Prawo podatkowe. Zagadnienia teorii i praktyki, Toruń 2017.
Brzeziński B., Wprowadzenie do prawa podatkowego, Toruń 2008.
Brzeziński B., Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013.
Budziński R., Misztal L., Hybrydowy model systemu ekspertowego do oceny podatników, „Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych” 2011, nr 12(2), s. 101–111.
Fischer B., Sakowska-Baryła M., Wykorzystywanie otwartych danych jako element zwiększenia wyjaśnialności AI, „Prawo i Więź” 2024, nr 53(6), s. 289–305. DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI53.11166
Ganczar M., Informatyzacja administracji publicznej. Nowa jakość usług publicznych dla obywateli i przedsiębiorców, Warszawa 2009.
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 10, Warszawa 2023.
Gomułowicz A., Małecki J., Podatki i prawo podatkowe, wyd. 7, Warszawa 2013.
Kamiński M., Akt administracyjny zautomatyzowany. Zasadnicze problemy konstrukcyjne zastosowania systemów sztucznej inteligencji w procesach decyzyjnych postępowania administracyjnego na tle prawnoporównawczym, „Prawo i Więź” 2023, nr 4(47), s. 281–304. DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI47.798
Kmiecik Z., Postępowanie administracyjne, postępowanie egzekucyjne w administracji i postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. 5, Warszawa 2019.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, pod red. P. Tulei, wyd. 2, Warszawa 2023.
Leszczyński L., Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa, wyd. 3, Kraków 2004.
Mastalski R., Prawo podatkowe, wyd. 11, Warszawa 2019.
Mastalski R., Prawo podatkowe, wyd. 12, Warszawa 2021.
Monarcha-Matlak A., Obowiązki administracji w komunikacji elektronicznej, Warszawa 2008.
Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, pod red. P. Korzeniowskiego, M. Stahl, wyd. 9, Warszawa 2024.
Sieniuć M., Zasada prawdy obiektywnej, w: System Prawa Administracyjnego Procesowego, t. 2, cz. 2, Zasady ogólne postępowania administracyjnego, pod red. J.P. Tarno, W. Piątka, Warszawa 2018, s. 288–306.
Szostek D., Blockchain a prawo, Warszawa 2018.
Szpyt K., Bilski A., Wybrane wyzwania prawne i organizacyjne związane z wdrażaniem systemów AI w działalności samorządów terytorialnych, „Prawo i Więź” 2025, nr 54(1), s. 565–596. DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI54.1048
System Prawa Administracyjnego, t. 9, Prawo procesowe administracyjne, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, wyd. 4, Warszawa 2019.
Tuleja P., Art. 2, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, pod red. P. Tulei, wyd. 2, Warszawa 2023, s. 29–35.
Zimmermann J., Prawo administracyjne, wyd. 10, Warszawa 2022.
License
Copyright (c) 2026 Patrycja Piasecka

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
