Status studenta zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia w świetle prawa ubezpieczeń społecznych. Perspektywa zleceniodawcy oraz zleceniobiorcy
Okładka czasopisma Studia Prawa Publicznego, nr 2 (54), rok 2026
PDF

Słowa kluczowe

social insurance
mandate contract
student status
insurance risk

Jak cytować

Kazimierski, D., & Wardecki, W. (2026). Status studenta zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia w świetle prawa ubezpieczeń społecznych. Perspektywa zleceniodawcy oraz zleceniobiorcy. Studia Prawa Publicznego, (2 (54), 93–120. https://doi.org/10.14746/spp.2026.2.54.5

Abstrakt

A student employed on a mandate contract is excluded from the possibilityof joining the social insurance system. This issue is significant because, as highlighted in public discourse, replacing employment contracts with civil‑law contracts has become increasingly common. The article examines the legal framework applicable to student‑contractors in light of the economic and social costs and benefits, with particular emphasis on the consequences of uninsured risk. It considers not only the individual cost-benefit balance but also the potential burdens placed on society, since a student‑contractor is exposed to the same risks as an employee while being deprived of access to social insurance, a situation which may generate substantial social costs. The article identifies the ratio legis of the regulation, namely fostering young people’s competitiveness in the labour market and ensuring higher disposable income. It advances the thesis of a sui generis form of “internal social dumping” in the case of student‑contractors, a claim expected to provoke discussion within the doctrine. While the legislator’s aim is to strengthen students’ market competitiveness, this occurs at the expense of their protection against social risks. The comparison to internal dumping serves to highlight and illustrate the underlying objectives of the regulation. The purpose of the article is to analyse the effects of the current legal framework and to assess whether the ratio legis adopted thirty years ago remains adequate in today’s markedly different socio‑economic context. The discussion is supported by statistical data, and the article concludes with de lege lata and de lege ferenda recommendations.

https://doi.org/10.14746/spp.2026.2.54.5
PDF

Bibliografia

Anioł W., Problem dumpingu socjalnego, „Sprawy Międzynarodowe” 2007, nr 2, s. 55–79.

Aromińska K., Umowa zlecenia a umowa o pracę, „Bezpieczeństwo Pracy” 2014, nr 9, s. 20–23.

Babińska-Górecka R., „Zatrudnienie” cywilnoprawne jako nowa tendencja na rynku pracy i jej konsekwencje w zakresie ewolucji treści ryzyka „zatrudnionych” na podstawie umów cywilnoprawnych, w: Umowy cywilnoprawne w ubezpieczeniach społecznych, pod red. M. Wałachowskiej, J. Wantocha-Rekowskiego, Warszawa 2015, s. 37–40.

Bigaj A., Prawo do urlopu wypoczynkowego, Warszawa 2015.

Cieślikowska M., Pieczewski A., Normy etyczne obowiązujące pracodawców. Perspektywa systemu prawnego, organizacji i pracownika, „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym” 2013, t. 16, s. 295–303. DOI: https://doi.org/10.18778/1899-2226.16.21

Co drugi Polak chodzi do pracy z infekcją i gorączką, Polska Agencja Prasowa, 17 XI 2023, https://www.pap.pl/mediaroom/co-drugi-polak-chodzi-do-pracy-z-infekcja-i-goraczka (dostęp: 1 V 2026).

Główny Urząd Statystyczny, Pracujący, bezrobotni i bierni zawodowo (wyniki wstępne Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w 1 kwartale 2025 r.), Warszawa 2025.

Główny Urząd Statystyczny, „Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej” 1999, t. 59.

Główny Urząd Statystyczny, Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025, Warszawa 2026.

Hyski M., Ubezpieczenie jako instrument finansowej kontroli ryzyka, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pragmata tes Oikonomias” 2017, nr 11, s. 109–121. DOI: https://doi.org/10.16926/pto.2017.11.08

Jaśkowski K., Art. 129, w: Kodeks pracy. Komentarz. Tom I, pod red. K. Jaśkowskiego, E. Maniewskiej, Warszawa 2026, s. 834–839.

Kowalczyk E., Proces negocjacji w sprawie pracy. Aspekty psychospołeczne i organizacyjne, Poznań 2011.

Madejski M., Co dalej z „patologią umów śmieciowych”? Jest oświadczenie ministry, Bussiness Insider, 7 I 2026, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/dalsze-losy-reformy-pip-agnieszka-dziemianowicz-bak-zapewnia/rbpcy72 (dostęp: 1 V 2026).

Malińska M., Prezenteizm – zjawisko nieefektywnej obecności w pracy, „Medycyna Pracy” 2013, nr 3, s. 439–447. DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893.2013.0037

Ministerstwo Sprawiedliwości, Średni czas trwania postępowania sądowego w latach 2011–2025, https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/download,2853,61.html (dostęp: 1 V 2026).

Myszka-Strychalska L., Przygotowanie do startu w dorosłość – młodzież w okresie tranzycji z edukacji na rynek pracy, „Rocznik Andragogiczny” 2018, nr 25, s. 229–247. DOI: https://doi.org/10.12775/RA.2018.14

Przesławski T., Wybrane zagadnienia prawoznawstwa. Szkice z propedeutyki prawa, Warszawa 2018.

Romaniuk P., Społeczne oraz ekonomiczne funkcje ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, w: Wybrane zagadnienia z zakresu polityki zabezpieczenia społecznego, pod red. P. Romaniuka, K. Kaczmarka, Katowice 2014, s. 11–20.

Roszewska K., Zieleniecki M., Art. 6, w: Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. K. Antonowa, Warszawa 2024, s. 137–220.

Rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej w lipcu 2025 r., tab. 2.B., Główny Urząd Statystyczny, 7 I 2026, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/rozklad-wynagrodzenw-gospodarce-narodowej-w-lipcu-2025-r-,32,19.html (dostęp: 1 V 2026).

Sarek-Sadurska K., Chojnicka A., Zleceniobiorca miał wypadek przy pracy. Protokołu nie będzie, ale karta dokumentująca zdarzenie już tak, „Dziennik Gazeta Prawna” nr 123 z 27 VI 2019 r., s. 4.

Skowron-Mielnik B., Wojtkowiak G., Formy zatrudnienia – analiza elastyczności pracowników, „Organizacja i Kierowanie” 2016, nr 3, s. 81–98.

Sobczyk A., Prawo pracy w świetle Konstytucji RP, t. 2, Warszawa 2013.

Social and Economic Conditions of Student Life in Europe, pod red. K. Hauschildt, Bielefeld 2021.

SW Research, Studenci na rynku pracy. Raport badawczy, 2025, https://prb.pl/wp-content/uploads/2025/02/SWResearch_ForwardPR_studenci_2024.pdf (dostęp: 1 V 2026).

Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025 – studenci i absolwenci, Główny Urząd Statystyczny, 28 XI 2025, https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/szkolnictwo-wyzsze-w-roku-akademickim-20242025-studencii-absolwenci (dostęp: 1 V 2026).

Szynal G., Sądowa kontrola rozwiązania stosunku pracy, Warszawa 2020.

Wężyk A., Merecz D., Z szacunku dla języka, z dbałości o prezencję naukową – jak tłumaczyć na język polski termin ‘presenteeism’?, „Medycyna Pracy” 2015, nr 3, s. 451–452. DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893.00239