Program priorytetowy „Czyste Powietrze” – ocena i perspektywy
PDF (English)

Słowa kluczowe

jakość powietrza
smog
polityka ochrony powietrza
program „Czyste Powietrze”
Polska

Jak cytować

Sakson-Boulet, A. (2020). Program priorytetowy „Czyste Powietrze” – ocena i perspektywy. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, (1), 171–192. https://doi.org/10.14746/ssp.2020.1.9

Abstrakt

Celem artykułu jest ocena efektywności programu priorytetowego „Czyste Powietrze” oraz określenie ewentualnych zagrożeń dla jego powodzenia. Program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej stanowi istotny element rządowego programu o tej samej nazwie. W artykule, przy zastosowaniu analizy instytucjonalno-prawnej, decyzyjnej i ilościowej, podjęto próbę odpowiedzi na następujące pytania badawcze: 1) czy realizacja sformułowanego w programie celu może przełożyć się na poprawę jakości powietrza w Polsce?; 2) czy i jakie bariery stoją na drodze do osiągnięcia celu programu?; 3) czy program „Czyste Powietrze” wymaga kolejnych korekt? W związku z wysoką energochłonnością jednorodzinnych budynków mieszkalnych w Polsce, która zazwyczaj prowadzi do wykorzystania przez ich właścicieli najtańszych i emitujących dużo zanieczyszczeń paliw do ogrzewania, cele programu należy ocenić pozytywnie. W toku przeprowadzonych rozważań wykazano jednak, że ich realizacja ograniczona jest trzema rodzajami barier: 1) związanymi ze sprawną dystrybucją środków; 2) trudnościami dla potencjalnych beneficjentów wynikających z konstrukcji programu; 3) potencjalnymi ograniczeniami w dostępie do finansowania ze środków unijnych. W związku ze zidentyfikowaniem zagrożeń dla powodzenia programu, należy oczekiwać wprowadzenia dalszych zmian jego funkcjonowania oraz zabezpieczenia środków na finansowanie termomodernizacji i wymiany źródeł ogrzewania.

https://doi.org/10.14746/ssp.2020.1.9
PDF (English)

Bibliografia

Apel o zmiany w Programie „Czyste Powietrze” (2019), Polski Alarm Smogowy, 14.01.2019, https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/1907.pdf, 20.08.2019.

Bank Światowy rekomenduje włączenie banków i gmin do programu Czyste Powietrze, 20.05.2019, https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/wozny-program-czyste-powietrze-banki-gminy-6967.html, 15.08.2019.

Co to są muły i flotokoncentraty węglowe, Poznań City Portal, http://www.poznan.pl/mim/main/-,p,43191,43199.html, 6.08.2019.

Commission Regulation (UE) 2015/1189 of 28 April 2015 implementing Directive 2009/125/EC of the European Parliament and of the Council with regard to ecodesign requirements for solid fuel boilers, OJ EU L 193/100, 21.07.2015.

Eksperci z Komisji Europejskiej i Banku Światowego zapoznali się z programem „Czyste Powietrze”, 31.08.2018, http://nfosigw.gov.pl/czyste-powietrze/aktualnosci/art,4,eksperci-z-komisji-europejskiej-i-banku-swiatowego-zapoznali-sie-z-programem-czyste-powietrze.html, 25.08.2019.

European Parliament resolution of 13 March 2019 on a Europe that protects: Clean air for all, 2018/2792(RSP), http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2019-0186_EN.html, 27.08.2019.

Exposé premiera Mateusza Morawieckiego – stenogram (2017), Warszawa, https://www.premier.gov.pl/expose-premiera-mateusza-morawieckiego-stenogram.html, 1.08.2019.

Gajewski D., Kulon A. (2011), Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej: [art. 400–421 Prawa ochrony środowiska]: komentarz, C.H. Beck, Warszawa.

Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (2019), Krajowy bilans emisji SO2, NOx, CO, NH3, NMLZO, pyłów, metali ciężkich i TZO za lata 2015–2017 w układzie klasyfikacji SNAP. Raport syntetyczny, Warszawa, https://www.kobize.pl/uploads/materialy/materialy_do_pobrania/krajowa_inwentaryzacja_emisji/Bilans_emisji_za_2017.pdf, 7.08.2019.

International Bank for Reconstruction and Development (2018), Poland catching-up two regions: fighting smog – energy efficiency and anti-smog in single family buildings in Poland, Washington.

Jakość powietrza to jakość życia. Poradnik antysmogowy (2018), Poznań, https://www.wfosgw.poznan.pl/wp-content/uploads/2018/04/poradnik-antysmogowy.pdf, 6.08.2019.

Jędrak J., Konduracka E. (2017), Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, Krakowski Alarm Smogowy, Kraków.

Judgment of the Court of Justice of the European Union, 22 February 2018, Commission v Poland, Failure of a Member State to fulfil obligations – Directive 2008/50/WE – Ambient Air, ECLI:EU:C:2018:94.

Kowalczyk: podpisano 400 porozumień z gminami ws. programu Czyste Powietrze, 31.07.2019, http://samorzad.pap.pl/depesze/wiadomosci_pap/192587/, 20.08.2019.

Leksykon ochrony środowiska (2009), ed. J. Ciechanowicz-McLean, C.H. Beck, Warszawa.

Mazurek H. (2018), Konsekwencje ekspozycji dla układu oddechowego u dzieci, in: Smog. Konsekwencje zdrowotne zanieczyszczeń powietrza, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa.

Minister Kowalczyk o Programie Czyste Powietrze, 2.07.2019, https://www.gov.pl/web/srodowisko/minister-kowalczyk-o-programie-czyste-powietrze, 17.08.2019.

Ministerstwo Środowiska – Departament Ochrony Powietrza (2015), Krajowy program ochrony powietrza do roku 2020 (z perspektywą do roku 2030), Warszawa, https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/publications/card/3153, 8.08.2019.

Nabór wniosków w programie Czyste Powietrze wznowiony, 17.01.2019, http://www.nfosigw.gov.pl/o-nfosigw/aktualnosci/art,1359,nabor-wnioskow-w-programie-czyste-powietrze-wznowiony.html, 1.08.2019.

Najczęściej zadawane pytania, https://wfos.gdansk.pl/czyste-powietrze/faq-najczesciej-zadawane-pytania, 17.08.2019.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2019a), Sprawozdanie z działalności Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w 2018 roku, Warszawa, https://nfosigw.gov.pl/gfx/nfosigw/userfiles/files/o_nfosigw/sprawozdania_z_dzialalnosci/2019/sprawozdanie_z_dzialalnosci_nfosigw_w_2018_r..pdf, 1.08.2019.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2019b), Regulamin naboru wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć w ramach Programu Priorytetowego Czyste Powietrze, Warszawa, https://portalbeneficjenta.wfosgw.poznan.pl/data/uploads/Regulamin%20naboru%20wniosków%20obowiązujący%20od%20dn%2029%2007%202019r%20.pdf, 19.08.2019.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2016a), Wspólna Strategia Działania Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej na lata 2017–2020, Warszawa, https://nfosigw.gov.pl/o-nfosigw/strategia/, 1.08.2019.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2016b), Sprawozdanie z działalności Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w 2015 roku, Warszawa, https://nfosigw.gov.pl/gfx/nfosigw/userfiles/files/life/sprawozdania/sprawozdanie_z__dzialalnosci_nfosigw_w_2015_r.pdf, 2.08.2019.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2014), Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 1989–2014. Odnawialne źródło ekorozwoju. Zmieniliśmy i zmieniamy Polskę, Warszawa.

Nocuń K. (2019), „Czyste powietrze” wylądowało na barkach samorządów, 28.07.2019, “Gazeta Prawna”, https://serwisy.gazetaprawna.pl/ekologia/artykuly/1423878,wymiana-kotlow-i-piecow-czyste-powietrze.html, 20.08.2019.

Nowy program zamiast KAWKI – trwają konsultacje, https://nfosigw.gov.pl/oferta-finansowania/srodki-krajowe/programy-priorytetowe/poprawa-jakosci-powietrza/aktualnosci/, 2.08.2019.

Ogłoszenie o zmianie Programu Priorytetowego Czyste Powietrze, 23.07.2019, http://www.wfosgw.poznan.pl/ogloszenie-o-zmianie-programu-priorytetowego-czyste-powietrze/, 1.08.2019.

Pałasz J. (2016), Niska emisja ze spalania węgla i metody jej ograniczenia, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.

Program „Czyste powietrze”: Na jesieni zmiany w termomodernizacji budynków, 31.07.2018, https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/program-czyste-powietrze-na-jesieni-zmiany-w-termomodernizacji-budynkow,111280.html, 19.08.2019.

Program Priorytetowy Czyste Powietrze (2019), 1.6 version as of 29.07.2019, http://www.wfosgw.poznan.pl/program-priorytetowy-czyste-powietrze/program-priorytetowy-czyste-powietrze-zasady-obowiazujace-od-29-07-2019-r/, 1.08.2019.

Program Priorytetowy Czyste Powietrze (2018), 1.4 version as of 19.09.2018, http://www.wfosgw.poznan.pl/program-priorytetowy-czyste-powietrze/program-priorytetowy-czyste-powietrze-wersja-obowiazujaca-do-31-12-2018-r/, 12.08.2019.

Program Priorytetowy Likwidacja niskiej emisji wspierająca wzrost efektywności energetycznej i rozwój rozproszonych odnawialnych źródeł energii, część 1: Program pilotażowy KAWKA, https://www.wfosigw.zgora.pl/artykul/programy/program-kawka, 2.08.2019.

Program Priorytetowy Poprawa efektywności energetycznej, część 4: Ryś – termomodernizacja budynków jednorodzinnych (2015), https://www.nfosigw.gov.pl/oferta-finansowania/srodki-krajowe/programy-priorytetowe/rys---termomodernizacja-budynko-jednorodzinnych/informacje-o-programie/, 2.08.2019.

Program Priorytetowy Prosument – linia dofinansowania z przeznaczeniem na zakup i montaż mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii, dokument do pobrania na stronie NFOŚiGW, https://www.nfosigw.gov.pl/oferta-finansowania/srodki-krajowe/programy-priorytetowe/prosument-dofinansowanie-mikroinstalacji-oze/informacje-o-programie/, 2.08.2019.

Pytliński Ł. (2018), Stan techniczny budynków jednorodzinnych w Polsce. Potrzeby remontowe, źródła ogrzewania i standardy izolacyjności cieplnej. Raport z badań, in: Efektywność energetyczna w Polsce. Przegląd 2017. Domy jednorodzinne. Smog, eds. E. Walczak, M. Zaborowski, Instytut Ekonomii Środowiska, Kraków.

Pytliński Ł. (2014), Węgiel, stare piece i brak ocieplenia. Systemy grzewcze i izolacja termiczna w sektorze domów jednorodzinnych w Polsce. Raport z badań, in: Domy jednorodzinne: efektywność energetyczna a jakość powietrza, Instytut Ekonomii Środowiska, Kraków.

Rekomendacje Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w sprawie działań niezbędnych do podjęcia w związku z występowaniem na znacznym obszarze kraju wysokiego stężenia zanieczyszczeń powietrza, 17.01.2017, https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/decyzje-rzadu/rekomendacje-komitetu-ekonomicznego-rady-ministrow-w-sprawie-dzialan.html, 1.08.2019.

Sakson-Boulet A. (2018), The State of Air in the European Union and Quality of Europeans’ Life, “Przegląd Politologiczny”, no. 4, https://doi.org/10.14746/pp.2018.23.4.9.

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 9 listopada 2018 r., Dz. U. 2018, poz. 2246.

Ustawa Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., Dz. U. 2001, Nr 62, poz. 627.

Walczak E., Zaborowski M. (2018)., Krajowy program modernizacji budynków, in: Efektywność energetyczna w Polsce. Przegląd 2017. Domy jednorodzinne. Smog, eds. E. Walczak, M. Zaborowski, Instytut Ekonomii Środowiska, Kraków.

Wantuch D. (2019a), Komisja Europejska straciła cierpliwość. Polska bez kasy na smog, “Gazeta Wyborcza”, 19.06.2019.

Wantuch D. (2019b), Miliardy na smog. Jeśli naprawdę zaczniemy z nim walczyć, “Gazeta Wyborcza”, 20.03.2019.

Wantuch D. (2019c), Popłoch w PiS po liście Komisji Europejskiej, “Gazeta Wyborcza”, 26.06.2019.

Wantuch D. (2016), Koniec dotacji na wymianę pieców i ocieplanie domów. Rząd stawia na węgiel, nie na czyste powietrze, “Gazeta Wyborcza”, 18.03.2016.

Woźny zapowiada uszczelnienie przepisów ws. jakości kotłów, 22.03.2018, https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/wozny-zapowiada-uszczelnienie-przepisow-ws-jakosci-kotlow-4422.html, 14.08.2019.

Zaborowski M. (2014), Finansowanie remontów i termomodernizacji (zwiększenia efektywności energetycznej) w budynkach jednorodzinnych, in: Strategia modernizacji budynków: mapa drogowa 2050, Buildings Performance Institute Europe, Instytut Ekonomii Środowiska, Narodowa Agencja Poszanowania Energii, Krajowa Agencja Poszanowania Energii, Kraków.

Teksty opublikowane na łamach czasopisma "Środkowoeuropejskie Studia Polityczne" i udostępniane w formacie PDF objęte są licencją CC BY 4.0 (Creative Commons - Uznanie autorstwa). Kopiowanie i rozpowszechnianie dozwolone jest pod warunkiem uznania autorstwa.

 

 

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.