Słowa kluczowe
Kościół katolicki
władza
politologia religii
Zjednoczona Prawica
Jak cytować
Abstrakt
Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu i Konferencji Episkopatu Polski, to gremium doradcze powstałe już w 1949 roku, które było bardzo istotne dla kształtowania relacji między Kościołem katolickim, a nieprzychylną mu władzą w czasie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Choć po 1989 roku, Kościół zyskał wyraźnie lepszą pozycję w Polsce, to działalność Komisji ma swoją kontynuację. Celem niniejszego tekstu jest przeprowadzenie analizy działalności Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu i Konferencji Episkopatu Polski w czasie rządów Prawa i Sprawiedliwości w latach 2015-2023. Realizacji tego celu służy postawienie trzech pytań badawczych: (1) Jaka była geneza i możliwości prawne działania Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu i Konferencji Episkopatu Polski? (2) Jak wyglądały stosunki państwo-Kościół w czasie rządów Zjednoczonej Prawicy w latach 2015-2023? (3) W jaki sposób działalność Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu i Konferencji Episkopatu Polski oddziaływała na decyzje władz państwowych? Wnioski płynące z badania wskazują, że dobre relacje rządu i KEP w latach 2015-2023 miały swoje przełożenie na działania Komisji, która miała istotną rolę polityczną w kształtowaniu tych relacji.
Bibliografia
Bogusławski, M. (2023), Problem świeckości państwa a wyzwania nowoczesności. Na marginesie Religii i neutralności światopoglądowej państwa Ryszarda Panasiuka, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica - Aesthetica – Practica”, nr 42.
Borecki, P. (2017), Znamiona państwa wyznaniowego – uwagi na kanwie dorobku współczesnego konstytucjonalizmu, „Studia z Prawa Wyznaniowego”, nr 20.
Borecki, P., Janik, C. (2011), Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Konferencji Episkopatu Polski w archiwaliach z lat 1989-2010, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa.
Borowik I. (2016), Przemiany religijne w Polsce na tle transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej i globalizacji, [w:] Globalny i lokalny wymiar religii. Polska w kontekście europejskim, red. I. Borowik, A. Górny, W. Świątkiewicz, Nomos, Kraków.
Centrum Badania Opinii Społecznej (2019), Oceny sytuacji Kościoła katolickiego w Polsce. Komunikat z badań nr 101/2019, Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa.
Chrzczonowicz, M. (2018), PiS spowiada się biskupom: „Rząd zadbał o to, by w żadnym dokumencie nie używano języka gender”, Oko Press, https://oko.press/pis-spowiada-sie-biskupom-rzad-zadbal-zadnym-dokumencie-nie-uzywano-jezyka-gender, 02.07.2025.
Dłuska K. (2018), Kościół – aktor w przestrzeni publicznej i sferze politycznej, „Nurt SVD”, nr 144.
Doyle, T. P. (2017), The Australian Royal Commission into Institutional Responses to Child Sexual Abuse and the Roman Catholic Church, „Child Abuse & Neglect”, nr 74.
Fordoński A. (2021), Katolicyzm jako czynnik polaryzujący w głównych konfliktach światopoglądowych w Polsce w latach 1989-2011, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń.
Frasik, T. (2021). Historia Kościoła katolickiego w Polsce, Wydawnictwo AA, Kraków.
Gustafsson G. (2003), Church–state separation Swedish-style, „West European Politics”, nr 26 (1).
Hall A. (2017), Rzeczy (nie)pospolite: Kościół wobec państwa PiS, „Więź”, nr 668.
Kasińska-Metryka A. (2024), Polityzacja religii – sakralizacja polityki, czyli polski populizm prawicowy jako efekt współpracy Prawa i Sprawiedliwości i Kościoła katolickiego, „Dyskurs i Dialog”, nr 14.
Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu RP i KEP (2024), Konferencja Episkopatu Polski, https://episkopat.pl/doc/193854.Komisja-Wspolna-Przedstawicieli-Rzadu-RP-i-KEP, 02.07.2025.
Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu (2009), Katolicka Agencja Informacyjna, https://web.archive.org/web/20101215072511/http://ekai.pl/wydarzenia/raport/x21018/komisja-wspolna-rzadu-i-episkopatu/, 02.07.2025.
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r., Dz.U. z 1998 r. nr 51, poz. 318.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483.
Koseła K. (1990), Rola Kościoła katolickiego w kampanii przed wyborami czerwcowymi, [w:] Wyniki badań – wyniki wyborów. 4 czerwca 1989, red. L. Kolarska-Bobińska, P. Łukasiewicz, Z. W. Rykowski, Ośrodek Badań Społecznych, Warszawa.
Kracik J. (2010), Historia Kościoła katolickiego w Polsce, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.
Lisicka H. (1994), Rola Kościoła katolickiego w systemie politycznym RP, [w:] Ewolucja polskiego systemu politycznego po 1989 roku w świetle komparatystycznej teorii polityki, red. A. Antoszewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Mariański J. (2018), Kościół katolicki w Polsce w kontekście społecznym. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Mariański J. (2022), Pluralizm społeczno-kulturowy jako megatrend a religijność i moralność. Studium socjologiczne, Wyższa Szkoła Nauk Społecznych z siedzibą w Lublinie, Lublin.
Michalski K. (2012). Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989, Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa.
Noszczak P. (2008), Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego (1953 – 1956), Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa.
Ormerod N. (2019), Sexual Abuse, a Royal Commission, and the Australian Church, „Theological Studies”, nr 80 (4).
Pieniężny D. (2024), From Love to Hate: The Catholic Church in Poland in the Public Opinion, „Historia i Polityka”, nr 50 (57).
Pieniężny D. (2025a), Kościół katolicki w Polsce wobec polityki rządów w zakresie dopuszczalności przerywania ciąży po 1989 roku na tle rozwiązań historycznych, „Przegląd Politologiczny’, nr 1.
Pieniężny D. (2025b), Różnice w preferencjach wyborczych osób religijnych na tle podziału administracyjnego Kościoła katolickiego w Polsce w latach 2019-2023, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.
Pope, C. A. (1985), Human Rights and the Catholic Church in Brazil, 1970-1983: The Pontifical Justice and Peace Commission of the Sao Paulo Archdiocese, „Journal of Church & State”, nr 429.
Posiedzenie Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i Konferencji Episkopatu Polski (2022), Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, https://www.gov.pl/web/mswia/posiedzenie-komisji-wspolnej-przedstawicieli-rzadu-rp-i-konferencji-episkopatu-polski, 27.06.2025.
Przeciszewski, M. (2024), Komisja Wspólna Rządu i Episkopatu, Katolicka Agencja Informacyjna, https://www.ekai.pl/komisja-wspolna-rzadu-i-episkopatu-3/, 28.06.2025.
Raina P. (1994), Kościół w PRL. Kościół katolicki a państwo w świetle dokumentów 1945 – 1989, tom 1, lata 1945 – 59, Wydawnictwo w Drodze, Poznań.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Sullivan W. F. (2020), Church State Corporation: Construing Religion in US Law, University of Chicago Press, Chicago.
Świto L. (2021), Ograniczenie sprawowania kultu religijnego w czasie epidemii COVID-19 w Polsce. Wymiar prawny, „Roczniki Nauk Prawnych”, nr 3 (31).
Tabak, A. (2018), Fundamentalne zasady instytucjonalnych relacji państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w świetle art. 25 Konstytucji RP z 1997 r., „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G – Ius”, nr 65 (2).
Uruszczak, W. (2020), Państwo świeckie czy neutralne światopoglądowo?, [w:] Relacje Państwo – Kościół w Europie. Studium prawa obowiązującego w Polsce i w Hiszpanii, red. P. Ryguła, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa.
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1989 nr 29 poz. 154.
Zieliński Z. (2009), Kościół w Polsce 1944-2007, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Zvobgo C. J. (2005), Church and State in Rhodesia: From the Unilateral Declaration of Independence to the Pearce Commission, 1965–72, „Journal of Southern African Studies”, nr 31 (2).
Żaryn J. (1997), Kościół a władza w Polsce (1945-1950), Wydawnictwo DiG, Warszawa.
Żaryn J. (2003), Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Wydawnictwo Neriton, Warszawa.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dawid Pieniężny
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.