Słowa kluczowe
pomniki zwierząt
zwierzę-bohater
2 Korpus Polski (Armia Andersa)
bitwa o Monte Cassino
Jak cytować
Abstrakt
Pomnik nie jest imitacją czy reprezentacją przeszłości, lecz konstruktem kulturowym. Dobór tematu i sposób jego przedstawienia w rzeźbie pomnikowej są świadectwem tego, co dana grupa uznała za ważne i godne upamiętnienia. I choć traktuje o tym, co minione, to przede wszystkim dotyczy rzeczywistości, w której został stworzony. Jest odpowiedzią na zapotrzebowanie. Powstałe w Polsce w latach 2013–2014 pomniki niedźwiedzia Wojtka przyczyniły się do utrwalenia i rozpowszechnienia wyobrażeń o zwierzęciu-bohaterze spod Monte Cassino. Eksponując wątki patriotyczne i symbole narodowe, losy niedźwiedzia powiązano z historią Polski w okresie i po zakończeniu drugiej wojny światowej. Dbałość o klarowny i jednoznaczny przekaz, którego treścią była nietypowa relacja między Wojtkiem i żołnierzami Armii Andersa, spowodowała pominięcie kwestii przedmiotowego traktowania zwierzęcia. Tym samym nie wykorzystano szans na sproblematyzowanie losów niedźwiedzia w niewoli człowieka.
Bibliografia
Assmann A. (2013), Między historią a pamięcią. Antologia, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323514497
Assmann J. (2008), Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość cywilizacji starożytnych, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Austin J. L. (1962a), Sense and Sensibilia, Oxford University Press, Oxford.
Austin J. L. (1962b), How to Do Things With Words, Oxford University Press, Oxford.
Bałus W. (2014), Pomnik, w: Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. M. Saryusz-Wolska, R. Traba, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Berliner D. (2005), The Abuses of Memory: Reflections on the Memory Boom in Anthropology, „Anthropological Quarterly”, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1353/anq.2005.0001
Drewka W. (2013), Szymbark. Niedźwiedź Wojtek ma swój pomnik w CEPR, http://expresskaszubski.pl/kultura/2013/09/szymbark-niedzwiedz-wojtek-ma-swoj-pomnik-w-cepr, 6.05.2015.
Geschichtspolitik in Europa seit 1989. Deutschland, Frankreich und Polen im internationalen Vergleich (2013), red. É. François, K. Kończal, R. Traba, S. Troebst, Wallstein, Göttingen.
Halbwachs M. (1950), La mémoire collective, Albin Michel, Paris.
Hamilton A. (1990), Monuments and Memory, „The Australian Journal of Media & Culture”, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1080/10304319009388152
Lasocki W. (1968), Wojtek spod Monte Cassino. Opowieść o niezwykłym niedźwiedziu, Gryf Publications, Londyn.
Lasocki W., Morgan G. (1970), Soldier Bear, HarperCollins, London.
Małaczewski E. (b.d.w.), Dzieje Baśki Murmańskiej. Historia o białej niedźwiedzicy, Nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa–Kraków–Lublin–Łódź–Poznań–Wilno–Zakopane.
Nora P. (1989), Between Memory and history: Les Lieux de Mémoire, „Representations”, nr 26. DOI: https://doi.org/10.2307/2928520
Nora P. (1995), Das Abenteuer «Lieux de mémoire», w: Nation und Emotion. Deutschland und Frankreich im Vergleich, 19. und 20. Jahrhundert, red. É. François, H. Siegrist, J. Vogel, Wallstein, Göttingen. DOI: https://doi.org/10.13109/9783666357732.83
Odsłonięcie pomnika niedźwiedzia Wojtka i nadanie Zespołowi Szkół Tekstylno-Handlowych w Żaganiu imienia gen. Władysława Andersa (2013), http://www.powiatzaganski.pl/PL/511/1770/Odsloniecie_pomnika_niedzwiedzia_Wojtka_i_nadanie_Zespolowi_Szkol_Tekstylno-Handlowych_w_Zaganiu_imienia_gen_Wladyslawa_Andersa/k/, 6.05.2015.
Odsłonili pomnik niedźwiedzia, który... walczył pod Monte Cassino (2013), http://www.tvn24.pl/pomorze,42/odslonili-pomnik-niedzwiedzia-ktory-walczyl-pod-monte-casino,355241.html, 7.05.2015.
Orr A. (2010), Wojtek the Bear: Polish War Hero, Birlinn Ltd, Edinburgh.
Orr A. (2012), Niedźwiedź Wojtek. Niezwykły żołnierz Armii Andersa, Replika, Zakrzewo.
Pascal B. (1958), Myśli, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa.
Paulin G. (2008), Voytek the Soldier Bear: Niedźwiedź Żołnierz o imieniu Wojtek, b.m.w.
Piwko dla niedźwiedzia (2008), reż. M. Dłużewska, produkcja: Studio Filmowe Kalejdoskop dla TVP Polonia.
Pomnik niedźwiedzia Wojtka stanął w Parku Jordana w Krakowie, http://www.pap.pl/palio/html.run?_Instance=cms_www.pap.pl&_PageID=1&s=infopakiet&dz=rozmaitosci&idNewsComp=&filename=&idnews=162297&data=&status=biezace&_CheckSum=-184605153, 7.05.2015.
Przymanowski J. (1979), Kanonier Wojtek, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Rappaport J. (1990), The Politics of Memory. Native Historical Interpretation in the Colombian Andes, Cambridge University Press, Cambridge.
Robertson J. (2014), Wojtek: War Hero Bear, Birlinn Ltd, Edinburgh.
Słownik terminologiczny sztuk pięknych (2007), red. K. Kubalska-Sulkiewicz, M. Bielska-Łach, A. Manteuffel-Szarota, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Sosnowska W. (2015), Delegacja z ZSTH na uroczystościach odsłonięcia pomnika niedźwiedzia Wojtka w Imoli, we Włoszech, http://www.powiatzaganski.pl/PL/96/2374/Delegacja_z_ZSTH_na_uroczystosciach_odsloniecia_pomnika_niedzwiedzia_Wojtka_w_Imoli_we_Wloszech/k/, 6.05.2015.
Szacka B. (2006), Czas przeszły, pamięć, mit, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
The Animals in War Memorial Fund, http://www.animalsinwar.org.uk/, 7.05.2015.
The Bear that Went to War (w polskiej wersji językowej: Wojtek, niedźwiedź, który poszedł na wojnę) (2011), reż. W. Hood, A. Lavis, produkcja: Telewizja Polska, Animal Monday, Braidmade Films.
The Wojtek Memorial Trust, http://www.wojtekmemorialtrust.com/, 16.06.2015.
Traba R. (2009), Przeszłość w teraźniejszości. Polskie spory o historię na początku XXI wieku, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
Wierzbicki Ł. (2009), Dziadek i niedźwiadek. Prawdziwa historia, Pointa, Konstancin.
Wolff-Powęska A. (2011), Pamięć – brzemię i uwolnienie: Niemcy wobec nazistowskiej przeszłości (1945–2010), Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.
Licencja
Copyright
© 2015 Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM w Poznaniu
OPEN ACCESS