Abstract
As one party to the Agreement between the Government of the Republic of Poland and the Government of the Russian Federation on the graves and places of memory of victims of war and repression, Poland has pledged to undertake various activities concerning the graves and places of commemoration, including the graves of 600,000 Red Army soldiers located on Polish territory. In the face of the increasing number of acts of vandalism directed at these places, it is worth analysing the nature of such behaviour.
The paper enumerates the motives indicated by perpetrators of such acts of vandalism, the reactions of representatives of the political elite, the steps taken by law enforcement agencies and the content of media coverage of these acts. The paper also forecasts the possible reversal of such tendencies and compares the activities occurring in Poland with those in other states that are parties to corresponding international agreements.
References
Ambasada Rosji: zniszczenie radzieckiego pomnika w Polsce bluźniercze i amoralne, WP Wiadomości, http://wiadomosci.wp.pl/kat,1329,title,Ambasada-Rosji-zniszczenie-pomnika-radzieckiego-w-Polsce-bluzniercze-i-amoralne,wid,17019955,wiadomosc.html?ticaid=115f14.
Assmann A. (2009), Przestrzenie pamięci. Formy i przemiany pamięci kulturowej, w: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Wydawnictwo Universitas, Kraków.
Baczko B. (1994), Wyobrażenia społeczne. Szkice o nadziei i pamięci zbiorowej, Wydawnictwo PWN, Warszawa.
Bundesregierung: Russische Panzer bleiben am Brandenburger Tor, „Der Tagesspiegel”, http://www.tagesspiegel.de/berlin/weltkriegs-denkmal-in-berlin-bundesregierung-russische-panzer-bleiben-am-brandenburger-tor/9774980.html.
Cmentarz żołnierzy radzieckich zdewastowany przez wandali. Moskwa wzywa polską ambasador, „Newsweek”, http://polska.newsweek.pl/dewastacja-grobow-radzieckich,artykuly,371183,1.html.
Dadaczyński S., Rosjanie żądają ukarania tych, którzy zniszczyli pomnik, Naszemiasto.pl, http://tczew.naszemiasto.pl/artykul/rosjanie-zadaja-ukarania-tych-ktorzy-zniszczyli-pomnik,774022,art,t,id,tm.html.
Dadaczyński S., Tczewska radna dopięła swego. Policja oferuje 1000 zł dla osoby, która pomoże ująć wandali, Naszemiasto.pl, http://tczew.naszemiasto.pl/artykul/tczewska-radna-dopiela-swego-policja-oferuje-1000-zl-dla,338354,art,t,id,tm.html.
Dzieci sprawcami zniszczeń na cmentarzu żołnierzy radzieckich w Milejczycach, WP Wiadomości, http://wiadomosci.wp.pl/kat,1019391,title,Dzieci-sprawcami-zniszczen-na-cmentarzu-zolnierzy-radzieckich-w-Milejczycach,wid,17885622,wiadomosc.html?ticaid=115f16&_ticrsn=3.
Groby żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w Polsce w II wojnie światowej, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, http://www.radaopwim.gov.pl/article_details/12/groby-zolnierzy-armii-radzieckiej-poleglych-w-polsce-w-ii-wojnie-swiatowej/.
I tak chcieli usunąć symbole Armii Czerwonej. „Dewastacja ułatwiła sprawę”, TVN24, http://www.tvn24.pl/katowice,51/i-tak-chcieli-usunac-symbole-armii-czerwonej-dewastacja-ulatwila-sprawe,430135.html.
Król A., Zniszczenie pomnika radzieckiego w Raciborzu. Oświadczenie prezydenta, „Dziennik Zachodni”, http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/3445053,zniszczenie-pomnika-radzieckiego-w-raciborzu-oswiadczenie-prezydenta,id,t.html?cookie=1.
Nijakowski L. M. (2006), Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym, Wydawnictwo Scholar, Warszawa.
Nijakowski L. M. (2008), Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.
MSZ Rosji oburzone zniszczeniem pomnika Armii Radzieckiej w Raciborzu, TVN24, http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/msz-rosji-oburzone-zniszczeniem-pomnika-armii-radzieckiej-w-raciborzu,430772.html.
Nowohuckie dzieje Lenina, Nowa Huta zabytki, http://www.nh.pl/lenin.htm.
Nowy Sącz: rozbiorą pomnik Armii Czerwonej? „Wracamy do normalności”, Polskie Radio, http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1045637,Nowy-Sacz-rozbiora-pomnik-Armii-Czerwonej-Wracamy-do-normalnosci.
Nowy Sącz: rozbiorą pomnik Armii Czerwonej. Rosjanie zgodzili się na ekshumację, Kresy.pl, http://www.kresy.pl/wydarzenia,spoleczenstwo?zobacz/nowy-sacz-rozbiora-pomnik-armii-czerwonej-rosjanie-zgodzili-sie-na-ekshumacje#.
Petrykowski P., Odpowie za dwukrotne zniszczenie pomnika, Dolnośląska Policja, http://arch2.dolnoslaska.policja.gov.pl/wr/dzialania-policji/aktualnosci/2916,Odpowie-za-dwukrotne-zniszczenie-pomnika.html.
Romanek B., Zdemontują sierp i młot z Pomnika Żołnierzy Radzieckich w Częstochowie, „Dziennik Zachodni”, http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/3418201,zdemontuja-sierp-i-mlot-z-pomnika-zolnierzy-radzieckich-w-czestochowie,id,t.html.
Rosja blokuje usunięcie ze Szczecina pomników Armii Czerwonej, Newsweek.pl, http://polska.newsweek.pl/rosja-blokuje-usuniecie-ze-szczecina-pomnikow-armii-czerwonej-newsweek,artykuly,348821,1.html.
Runął nowosądecki pomnik Armii Czerwonej. „Mocna głowa przebiła słaby mur”, TVN24, http://www.tvn24.pl/krakow,50/runal-nowosadecki-pomnik-armii-czerwonej-mocna-glowa-przebila-slaby-mur,485232.html.
Sąd umorzył sprawę 16-latka z Nowego Sącza, który oblał farbą sowiecki pomnik, wPolityce.pl, http://wpolityce.pl/spoleczenstwo/233733-sad-umorzyl-sprawe-16-latka-z-nowego-sacza-ktory-oblal-farba-sowiecki-pomnik.
Szacka B. (2000), Pamięć społeczna, w: Encyklopedia socjologii, t. 3, Wydawnictwo Oficyna Naukowa, Warszawa.
Szeliga P., Nowy Sącz: wyciągną żołnierzy z grobu przy al. Wolności, Wydarzenia Naszemiasto.pl, http://nowysacz.naszemiasto.pl/artykul/nowy-sacz-wyciagna-zolnierzy-z-grobu-przy-al-wolnosci,2156527,art,t,id,tm.html.
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji sporządzona w Krakowie w dniu 22 lutego 1994 r., Dz. U. z dnia 21 października 1994 r.
Ustawa z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych, Dz. U. 1933, Nr 39, poz. 311.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. 1990, Nr 16, poz. 95.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. 1997, Nr 88, poz. 553.
Wróblewski A., Czci miejsca pamięci po czerwonoarmistach: „Przynieśli nam wolność”, http://fakty.interia.pl/autor/artur-wroblewski/news-czci-miejsca-pamieci-po-czerwonoarmistach-przyniesli-nam-wol,nId,1559930.
5 tysięcy nagrody za wskazanie wandali, którzy zniszczyli pomnik polskich i radzieckich żołnierzy, TVN24, http://www.tvn24.pl/poznan,43/urzad-gminy-lubasz-wyznaczyl-nagrode-za-pomoc-w-zlapaniu-wandali,519903.html.
9 stycznia 1991 r. Pomnik marszałka Iwana Koniewa wywieziony z Krakowa, Interia Nowa Historia, http://nowahistoria.interia.pl/kartka-z-kalendarza/news-9-stycznia-1991-r-pomnik-marszalka-iwana-koniewa-wywieziony,nId,1086142.
License
Copyright
© by Faculty of Political Science and Journalism, Adam Mickiewicz University, Poznań, 2015
OPEN ACCESS