Czerwony, bolszewik, … człowiek? – upamiętnienia symboliczne a miejsca spoczynku i pamięci żołnierzy Armii Czerwonej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszenia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i m
Okładka czasopisma Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 4, rok 2015
PDF

Słowa kluczowe

pamięć społeczna
upamiętnienia w przestrzeni publicznej
Armia Czerwona
polityka historyczna

Jak cytować

Kałużna, J. (2015). Czerwony, bolszewik, … człowiek? – upamiętnienia symboliczne a miejsca spoczynku i pamięci żołnierzy Armii Czerwonej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Naruszenia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i m. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne I Medioznawcze, (4), 263–279. https://doi.org/10.14746/ssp.2015.4.16

Abstrakt

Rzeczpospolita Polska jako strona Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji zobowiązała się do podejmowania szeregu działań w odniesieniu do miejsc spoczynku i pamięci, między innymi 600 tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej, które znajdują się na jej terytorium. Wobec narastających liczbowo aktów wandalizmu w stosunku do tych obiektów, warto poddać analizie charakter tych działań.

W artykule zawarto zestawienie motywów deklarowanych przez osoby dewastujące, reakcje przedstawicieli elit politycznych, działania podejmowane przez organa śledcze oraz treść przekazów medialnych dotyczących aktów wandalizmu. Dokonano także prognozy w zakresie możliwej zmiany wykazanych uprzednio tendencji oraz porównano działania mające miejsce na terenie RP do tych charakteryzujących inne państwa – strony bliźniaczych umów międzynarodowych.

 

https://doi.org/10.14746/ssp.2015.4.16
PDF

Bibliografia

Ambasada Rosji: zniszczenie radzieckiego pomnika w Polsce bluźniercze i amoralne, WP Wiadomości, http://wiadomosci.wp.pl/kat,1329,title,Ambasada-Rosji-zniszczenie-pomnika-radzieckiego-w-Polsce-bluzniercze-i-amoralne,wid,17019955,wiadomosc.html?ticaid=115f14.

Assmann A. (2009), Przestrzenie pamięci. Formy i przemiany pamięci kulturowej, w: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. M. Saryusz-Wolska, Wydawnictwo Universitas, Kraków.

Baczko B. (1994), Wyobrażenia społeczne. Szkice o nadziei i pamięci zbiorowej, Wydawnictwo PWN, Warszawa.

Bundesregierung: Russische Panzer bleiben am Brandenburger Tor, „Der Tagesspiegel”, http://www.tagesspiegel.de/berlin/weltkriegs-denkmal-in-berlin-bundesregierung-russische-panzer-bleiben-am-brandenburger-tor/9774980.html.

Cmentarz żołnierzy radzieckich zdewastowany przez wandali. Moskwa wzywa polską ambasador, „Newsweek”, http://polska.newsweek.pl/dewastacja-grobow-radzieckich,artykuly,371183,1.html.

Dadaczyński S., Rosjanie żądają ukarania tych, którzy zniszczyli pomnik, Naszemiasto.pl, http://tczew.naszemiasto.pl/artykul/rosjanie-zadaja-ukarania-tych-ktorzy-zniszczyli-pomnik,774022,art,t,id,tm.html.

Dadaczyński S., Tczewska radna dopięła swego. Policja oferuje 1000 zł dla osoby, która pomoże ująć wandali, Naszemiasto.pl, http://tczew.naszemiasto.pl/artykul/tczewska-radna-dopiela-swego-policja-oferuje-1000-zl-dla,338354,art,t,id,tm.html.

Dzieci sprawcami zniszczeń na cmentarzu żołnierzy radzieckich w Milejczycach, WP Wiadomości, http://wiadomosci.wp.pl/kat,1019391,title,Dzieci-sprawcami-zniszczen-na-cmentarzu-zolnierzy-radzieckich-w-Milejczycach,wid,17885622,wiadomosc.html?ticaid=115f16&_ticrsn=3.

Groby żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w Polsce w II wojnie światowej, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, http://www.radaopwim.gov.pl/article_details/12/groby-zolnierzy-armii-radzieckiej-poleglych-w-polsce-w-ii-wojnie-swiatowej/.

I tak chcieli usunąć symbole Armii Czerwonej. „Dewastacja ułatwiła sprawę”, TVN24, http://www.tvn24.pl/katowice,51/i-tak-chcieli-usunac-symbole-armii-czerwonej-dewastacja-ulatwila-sprawe,430135.html.

Król A., Zniszczenie pomnika radzieckiego w Raciborzu. Oświadczenie prezydenta, „Dziennik Zachodni”, http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/3445053,zniszczenie-pomnika-radzieckiego-w-raciborzu-oswiadczenie-prezydenta,id,t.html?cookie=1.

Nijakowski L. M. (2006), Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym, Wydawnictwo Scholar, Warszawa.

Nijakowski L. M. (2008), Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

MSZ Rosji oburzone zniszczeniem pomnika Armii Radzieckiej w Raciborzu, TVN24, http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/msz-rosji-oburzone-zniszczeniem-pomnika-armii-radzieckiej-w-raciborzu,430772.html.

Nowohuckie dzieje Lenina, Nowa Huta zabytki, http://www.nh.pl/lenin.htm.

Nowy Sącz: rozbiorą pomnik Armii Czerwonej? „Wracamy do normalności”, Polskie Radio, http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1045637,Nowy-Sacz-rozbiora-pomnik-Armii-Czerwonej-Wracamy-do-normalnosci.

Nowy Sącz: rozbiorą pomnik Armii Czerwonej. Rosjanie zgodzili się na ekshumację, Kresy.pl, http://www.kresy.pl/wydarzenia,spoleczenstwo?zobacz/nowy-sacz-rozbiora-pomnik-armii-czerwonej-rosjanie-zgodzili-sie-na-ekshumacje#.

Petrykowski P., Odpowie za dwukrotne zniszczenie pomnika, Dolnośląska Policja, http://arch2.dolnoslaska.policja.gov.pl/wr/dzialania-policji/aktualnosci/2916,Odpowie-za-dwukrotne-zniszczenie-pomnika.html.

Romanek B., Zdemontują sierp i młot z Pomnika Żołnierzy Radzieckich w Częstochowie, „Dziennik Zachodni”, http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/3418201,zdemontuja-sierp-i-mlot-z-pomnika-zolnierzy-radzieckich-w-czestochowie,id,t.html.

Rosja blokuje usunięcie ze Szczecina pomników Armii Czerwonej, Newsweek.pl, http://polska.newsweek.pl/rosja-blokuje-usuniecie-ze-szczecina-pomnikow-armii-czerwonej-newsweek,artykuly,348821,1.html.

Runął nowosądecki pomnik Armii Czerwonej. „Mocna głowa przebiła słaby mur”, TVN24, http://www.tvn24.pl/krakow,50/runal-nowosadecki-pomnik-armii-czerwonej-mocna-glowa-przebila-slaby-mur,485232.html.

Sąd umorzył sprawę 16-latka z Nowego Sącza, który oblał farbą sowiecki pomnik, wPolityce.pl, http://wpolityce.pl/spoleczenstwo/233733-sad-umorzyl-sprawe-16-latka-z-nowego-sacza-ktory-oblal-farba-sowiecki-pomnik.

Szacka B. (2000), Pamięć społeczna, w: Encyklopedia socjologii, t. 3, Wydawnictwo Oficyna Naukowa, Warszawa.

Szeliga P., Nowy Sącz: wyciągną żołnierzy z grobu przy al. Wolności, Wydarzenia Naszemiasto.pl, http://nowysacz.naszemiasto.pl/artykul/nowy-sacz-wyciagna-zolnierzy-z-grobu-przy-al-wolnosci,2156527,art,t,id,tm.html.

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji sporządzona w Krakowie w dniu 22 lutego 1994 r., Dz. U. z dnia 21 października 1994 r.

Ustawa z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych, Dz. U. 1933, Nr 39, poz. 311.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. 1990, Nr 16, poz. 95.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. 1997, Nr 88, poz. 553.

Wróblewski A., Czci miejsca pamięci po czerwonoarmistach: „Przynieśli nam wolność”, http://fakty.interia.pl/autor/artur-wroblewski/news-czci-miejsca-pamieci-po-czerwonoarmistach-przyniesli-nam-wol,nId,1559930.

5 tysięcy nagrody za wskazanie wandali, którzy zniszczyli pomnik polskich i radzieckich żołnierzy, TVN24, http://www.tvn24.pl/poznan,43/urzad-gminy-lubasz-wyznaczyl-nagrode-za-pomoc-w-zlapaniu-wandali,519903.html.

9 stycznia 1991 r. Pomnik marszałka Iwana Koniewa wywieziony z Krakowa, Interia Nowa Historia, http://nowahistoria.interia.pl/kartka-z-kalendarza/news-9-stycznia-1991-r-pomnik-marszalka-iwana-koniewa-wywieziony,nId,1086142.