Анотація
Актуальність теми дослідження. З огляду на загрозу зникнення багатьох мов меншин у всьому світі, необхідність захисту та промоції лемківської та бойківської мов стає дедалі актуальнішою. Тематичний план: Описано мову національних меншин, що проживають у Підкарпатському регіоні, а також ініціативи щодо промоції лемківської та бойківської мови та культури. Метою цієї статті є висвітлення подібностей та відмінностей між лемківською мовою та бойківським діалектом, порівняння її з польською та східнослов’янськими мовами, а також представлення починань, пов’язаних зі збереженням культурної спадщини та промоції лемківської та бойківської мов. Висновки: Продемонстровано, що, незважаючи на фонетичні,
морфологічні та лексичні відмінності, ці мови належать до однієї лінгвістичної групи. Підкреслено вплив східних, західних та південнослов’янських мов. Лемківська мова викладається в школах та університетах, присутня в наукових публікаціях, прес-релізах, радіопередачах та у віртуальному просторі. Бойківський діалект досліджений значно менше, але останнім часом
привертає все більший науковий інтерес. Провідну роль у популяризації мови та культури відіграють Музей лемківської культури просто неба в Зіндрановій та Музей духовної та матеріальної культури бойків у Мичкові.
Посилання
„Besida. Dwumiesięcznik Zarządu Głównego Stowarzyszenia Łemków”, red. H. Duć-Fajfer, A. Kopcza, P. Trochanowski, Legnica: Rutenika.
Bojkowie. Zaginiona ludność Bieszczad. Co się z nimi stało?, https://historia.dorzeczy.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne/330673/bojkowie-zaginiona-ludnosc-bieszczad-co-sie-z-nimi-stalo.html
Chomiak M., Język łemkowski – kurs podstawowy, Warszawa: Fundacja Wspierania Mniejszości Łemkowskiej Rutenika, 2003.
Chomiak M., Górska M., Słowniczek tematyczny: dom, człowiek, przyroda: polsko-łemkowsko-angielski, angielsko-łemkowsko-polski, Uniwersytet Michigan: Rutenika, 2004.
Duć-Fajfer H., Historia i sytuacja języka łemkowskiego w ostatnim stuleciu, „Poradnik Językowy”, 2021, z. 7, s. 46–66. DOI: https://doi.org/10.33896/PorJ.2021.7.3
Duda I., Lemkivskii slovnyk. 26000 sliv, Ternopil: Aston, 2011.
EtnoMałopolska – Łemkowie, https://www.youtube.com/watch?v=e77n2SUKbPk
Falkowski J., Pasznycki B., Na pograniczu łemkowsko-bojkowskim. Zarys etnograficzny, Lwów: Towarzystwo Ludoznawcze, 1935.
Fontański H., Chomiak M., Gramatyka języka łemkowskiego / Gramatыka lemkivskoho yazыka, Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk, 2000.
Horoszczak J., Pershyi slovnyk lemkivsko-polskii, polsko-lemkivskii / Pierwszy słownik łemkowsko-polski, polsko-łemkowski, Legnica: Rutenika, 1993.
Horoszczak J., Slovnyk lemkivsko-polskii, polsko-lemkivskii / Słownik łemkowsko-polski, polsko-łemkowski, Warszawa: Rutenika, 2004.
Języki wschodniej części kraju naszego, Kraków: Drukarnia Czas, 1861.
Karczmarzewski A., Świat Bojków. Etnograficzna podróż po Bojkowszczyźnie, Rzeszów: Wydawnictwo Libra, 2021.
Kolberg O., Pieśni ludu polskiego, Warszawa: Drukarnia J. Jaworskiego, 1857.
Kołomyjki bojkowskie, https://www.youtube.com/watch?v=dLPxAzCDp7E
Koprowski M., Łemkowie. Losy zaginionego narodu, Poznań: Wydawnictwo Replika, 2023.
Krasovskyi I., Chelak I., Entsyklopedycheskyi slovnyk lemkivshchyny, Lviv: Astroliabiia, 2013.
Onyshkevych M., Slovnyk boikivskykh hovirok, Kyiv: Nauk. dumka, 1984.
Prokopczak J., Bukvы maliuvanky, Litery malowanki, Warszawa: Rutenika, 1997.
Sotirov P., Języki mniejszościowe i języki narodowe w jednoczącej się Europie, „Studia Slawistyczne”, 2005, nr 6, s. 207–215.
Stefanowski P., Łemkowskie pieśni ludowe, Rzeszów: Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie, 1962.
Stefanowski P., Pieśni / Pisni, Warszawa: Tyrsa, 2019.
Stieber Z., Dialekt Łemków. Fonetyka i fonologia, „Prace Językoznawcze”, 1982, nr 97, s. 1–11.
Trudne sąsiedztwa. Z socjologii konfliktów narodowościowych, red. A. Jasińska-Kania, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2001.
Turchyn Ye., Slovnyk sela Tylych na Lemkivshchyne, Lviv: Ukrainska akademiia drukarstva, 2011.
Yaniv V., Sontse y hraty, Berlin: Obrii, 1941.
Zwoliński J., Znaki czasu / signum temporis / znakы chasu, z łemkowskiego przeł. J. Merena, Koszalin: Zakłady Graficzne, 1991.
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Jolanta Kur-Kononowicz

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
