Анотація
Artykuł powstał stworzony z potrzeby wszechstronnej analizy narracji w tekście eseistycznym. Autorka posługuje się narzędziem metodologicznym narratologii jako jednego z najbardziej aktualnych kierunków we współczesnej filologii oraz stosuje podejście narratologiczne wobec komunikacyjnej strategii w tekście eseju. Celem artykułu jest wprowadzenie i uzasadnienie pojęcia egzoginarratora, tzn. charakterystycznej postaci w eseju pisarza jako praktyce dyskursywnej. Na podstawie badania autorka dochodzi do wniosku, iż tradycyjna kategoria „narrator” w przypadku eseju pisarza może być stosowana jedynie z pewnym dystansem, ponieważ nie jest w nim obecna właśnie opowieść jako taka, lecz jest realizowana sytuacja opowieści przechodzącej w refleksje. Udowodniono, że proces rozważania i proces opowieści w eseju łączą się w spójną całość. Nośnikiem tych czynności jest narrator, który właśnie w eseju przybiera cechy myśliciela bądź wręcz występuje jako myśliciel. Wprowadzone pojęcie zostało przedstawione na materiale eseistyki ukraińskiego pisarza Stepana Prociuka.
Посилання
Dejk van T., Yazyk. Poznanie. Kommunykaciya [Language. Cognition. Communication], Moskva: Progress, 1989.
Zacepin K., E’sse kak kommunikativnaya forma: problemy chteniya (na materyale sovremennoj e’sseystiki) [Essay as a Communicative Form: Problems of Reading (Based on Modern Essays], avtoref. … kand. filol. nauk, Samara 2006.
Kuznecov Y., Maksimova N., Tekst v stanovlenii: oppoziciya ҆„narrativ-mentativ» [Text in Its Foundation: Opposition „Narrative-Mentative”], „Kritika i semiotika”, № 11, 2007, s. 54–67.
Maksimova N., Ponimanie v dialoge: tekstovye modeli mentativa, [Understanding the Dialogue: Textual Models of Mentative], Novosibirsk 2012, [v:] Elektronnyj resurs: https://www.metod-kopilka.ru/tekstovaya_kultura_modeli_rassuzhdeniya_v_russkom_tekste._monografiya-26564.htm (01.03.2019).
Maslakov A., Nositel’ vyskazyvaniya v poe’ticheskix esse O. E. Mandelshtama i M. Y. Cvetaevoj [Statement Carrier in Poetic Essays of O. E. Mandelshtam and M.Y. Tsvetaeva], „Izvestiya vuzov. Severo-Kavkazskij region. Obshchestvennye nauki”, 2010, № 6, s. 120–123.
Matsevko-Bekerska L., Typolohiia naratora: komunikatyvni aspekty khudozhnoho dyskursu [Narrator Typology: Communicational Aspects of Artistic Discourse], „Naukovyi visnyk Mykolaivskoho natsionalnoho universytetu imeni V. O. Sukhomlynskoho. Filolohichni nauky (literaturoznavstvo)”, № 8, 2011, [v:] Elektronnyi resurs: http://litzbirnyk.com.ua/wp-content/uploads/2013/11/31.4.8.pdf (01.03.2019).
Proxorov G., Poe’tika xudozhestvenno-publicisticheskogo edinstva (na materiale literatury perioda klassicheskogo posttradicionalizma) [Poetics of Artistic and Publicist Unity (Based on Classic Post-Traditionalism Period in Literature], avtoref. … d-ra filol. nauk, Moskva 2013.
Protsiuk S., Tini ziavliaiutsia na svitanku [Shadows Appear at Dawn], Lutsk: Tverdynia, 2011. Tyupa V., O granicax narratologii [On Limits of Narratology], „Problemy narratologii i opyt formalizma / strukturalizma”, Sankt-Peterburg 2008, [v:] Elektronnyj resurs: http://papusha.at.ua/tiupa-o_granicax_narratologii.doc (02.03.2019).
Shevchenko T., Ese yak dyskursyvna praktyka: do postanovky problem [Essay as a Discursive Practice: to the Problem Statement], Sribnyi vik: dialoh kultur, zb. nauk. st. za mater. IV Mizhnar. nauk. konf., prysv. pamiati prof. S. P. Iliova, Odesa 2018, s. 290–303.
Shevchenko T., Udovol’stvye ot chteniya e’sse ili o prichinax vostrebovaniya zhanra [Pleasure from Reading Essays or on the Reasons Why this Genre is So Relevant], Czas wolny, rozrywka, używky w najnowszej literaturze rosyjskiej, pod redakcją L. Kality, Gdańsk: Wyd-wo Un-tu Gdańskiego, 2018, s. 147–163.
Shmyd V., Narratologiya [Narratology], Moskva: Yazyki slavyanskoy kul’tury, 2003.
Baroni R., Françoise R., Narrative Sequence in Contemporary Narratology, Columbus: The Ohio State University Press, 2016.
Genette G., Figures of Literary Discourse, New York 1982.
Nycz R., Literatura nowoczesna: cztery dyskursy (tezy), Teksty Drugie, 2002, 4.
Prince G., Narratology: The Form and Function of Narrative, Berlin 1982.
Todorov Tzv., Grammaire du Décaméron, Paris: Mouton, 1969.
Wolf W., Das Problem der Narrativitat in Literatur, bildender Kunst und Musik: Ein Beitrag zu einer intermedialen Erzahltheorie, Erzahltheorie transgenerisch, intermedial, interdisziplinar, hrsg. V. Nunning, A. Nunning, Trier 2002.
Ліцензія
Авторське право (c) 2020 Wydawnictwo Naukowe UAM
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
- Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do Utworu oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym niniejszą Umową, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób.
- Autor udziela Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z Utworu bez ograniczeń terytorialnych i przez czas nieokreślony na następujących polach eksploatacji:
2.1. wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy Utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2.2. wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy Utworu;
2.3. publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym;
2.4. włączenie Utworu w skład utworu zbiorowego;
2.5. wprowadzanie Utworu w postacie elektronicznej na platformy elektroniczne lub inne wprowadzanie Utworu w postaci elektronicznej do Internetu, Intranetu, Extranetu lub innej sieci;
2.6. rozpowszechnianie Utworu w postaci elektronicznej w Internecie, Intranecie, Extranetu lub innej sieci, w pracy zbiorowej jak również samodzielnie;
2.7. udostępnianie Utworu w wersji elektronicznej w taki sposób, by każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w szczególności za pośrednictwem Internetu, Intranetu, Extranetu lin innej sieci;
2.8. udostępnianie Utworu zgodnie z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons. - Autor zezwala Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na:
3.1. nieodpłatne korzystanie i rozporządzanie prawami do opracowań Utworu i tymi opracowaniami.
3.2. wysyłanie metadanych Utworu oraz Utworu do komercyjnych i niekomercyjnych baz danych indeksujących czasopisma. - Autor upoważnia i zobowiązuje Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu do udzielania osobom trzecim dalszych licencji (sublicencji) do Utworu oraz do innych materiałów, w tym utworów zależnych lub opracowań zawierających lub powstałych w oparciu o Utwór, przy czym postanowienia takich sublicencji będą tożsame z wzorcem licencji Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0) lub innej wersji językowej tej licencji lub którejkolwiek późniejszej wersji tej licencji, opublikowanej przez organizację Creative Commons Tym samym uprawnia wszystkich zainteresowanych do korzystania z utworu wyłącznie w celach niekomercyjnych pod następującymi warunkami:
4.1. uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji;
4.2. na tych samych warunkach, wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej to tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny. - Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest zobowiązany do:
5.1. udostępniania Utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym bez ograniczeń technicznych;
5.2. poprawnego informowania osób, którym Utwór będzie udostępniany o udzielonych im sublicencjach w sposób umożliwiający odbiorcom zapoznanie się z nimi.
Pozostałe postanowienia
- Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).