Pressto.

Nagłowek strony

Słowniki Bartłomieja z Bydgoszczy (1532 i 1544). Stan badań i perspektywy badawcze

Lucyna Agnieszka Jankowiak

DOI: http://dx.doi.org/10.14746/pspsj.2017.24.1.1

Abstrakt


The purpose of this article is to recall the 16th century Latin-Polish dictionaries by Bartholomew of Bydgoszcz. The article describes the figure of the monk, the history of his works as well as their structure and contents. The interest in the lexicons grew in the 70s of the 20th century when a manuscript dated 1532 (considered to be lost after the second world war) was found and a dictionary dated 1544 was unexpectedly discovered. A decision was made then to (jointly) publish both lexicons in the reversed version (Polish-Latin). This project still has not been completed which certainly has had its effect on the researchers’ weakening interest in the dictionaries and a small number of publications. Therefore the article presents possibilities of the analysis of the Polish and Latin lexical material.

Słowa kluczowe


Polish language of the 16th century; lexicography of the 16th century; dictionaries of Bartholomew of Bydgoszcz

Sponsor


NARODOWY PROGRAM ROZWOJU HUMANISTYKI. Publikacja finansowana w ramach programu MNiSW pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2012–2018. Grant (nr 030/NPRH2/H11/81/2012) pt. Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy – wersja polsko-ła­cińska.

Pełny tekst:

Bibliografia


Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło (1979), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań.

Biskup Marian, red. (1991), Historia Bydgoszczy, t. 1 do roku 1920, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań.

Breza Edward, Brocki Zygmunt (1979), Recenzja książki I. Kwileckiej i H. Popowskiej-Taborskiej, „Bartłomiej z Bydgoszczy, leksykograf polski pierwszej połowy XVI w.”, „Ro­cz­nik Gdański”, s. 212–216.

Brocki Zygmunt (1980), „Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło”, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria B, nr 12, Warszawa–Poznań 1979, ss. 69 [recenzja], „Slavia Occidentalis”, s. 156–160.

Brückner Aleksander (1989), Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Brückner Aleksander (1902), Recenzja wydania B. Erzep­kiego, „Pamiętnik Literacki”, s. 165–166.

Doroszewski Witold (1954), Z zagadnień leksykografii polskiej, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Erzepki Bolesław (1900), Wstęp, w: tegoż, Słownik łacińsko-polski Bartłomieja z Bydgoszczy, Drukarnia Dziennika Poznańskiego, Poznań, s. I–XIII.

Jankowiak Lucyna Agnieszka (2009), Zielnik Stefana Falimirza a słownik Bartłomieja z Bydgoszczy z 1544 roku, „Studia z Fi­lo­logii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 85–88.

Jankowiak Lucyna Agnieszka (2010), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy z 1544 roku wobec leksyki XVI wieku. Uwagi po lekturze „Słownika polszczyzny XVI wieku”, w: Między dawnymi a nowymi słowy, red. Elżbieta Sko­rup­ska-Ra­czyńska, Joanna Rutkowska, Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, Gorzów Wielkopolski, s. 33–45.

Jankowiak Lucyna Agnieszka (2015), Kobieta w XVI-wiecz­nych słownikach Bartłomieja z Bydgoszczy (1532 i 1544), w: Współczesny i dawny obraz kobiety w języku i literaturze, red. Leonarda Mariak, Joanna Rychter, volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin, s. 71–86.

Jankowiak Lucyna Agnieszka (2016a), Osobliwe nazwy mężczyzn w słownikach Bartłomieja z Bydgoszczy, w: Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku, red. Leonarda Mariak, Joanna Rychter, volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin, s. 67–74.

Jankowiak Lucyna Agnieszka (2016b), Słowniki Bartłomieja z Bydgoszczy jako źródło rzadkiej terminologii XVI wieku, w: System – tekst – człowiek. Studia nad dawnymi i współczesnymi językami słowiańskimi, red. Małgorzata Gębka-Wolak, Joanna Kamper-Warejko, Iwona Kaproń-Charzyńska, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, s. 57–73.

Kantak Kamil (1933), Z przeszłości Bernardynów Bydgoskich (życie umysłowe w dobie jagiellońskiej), „Przegląd Bydgoski”, z. 2, s. 3–13.

Karpluk Maria (1979), I. Kwilecka, H. Po­­pow­ska-Taborska, „Bartłomiej z Byd­goszczy, leksykograf polski pierwszej połowy XVI w.”, Prace Slawistyczne Zakładu Słowianoznawstwa PAN I, Wrocław 1977 [recenzja], „Język Polski”, z. 4, s. 300–302.

Karpluk Maria (2002), „Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska”. Część I (A–G), opracowały Elżbieta Kędelska, Irena Kwilecka, Arleta Łuczak, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 1999 [recenzja], „Język Polski”, z. 3, s. 225–226.

Kędelska Elżbieta (1978), Polska terminologia medyczna w słownikach Bartłomieja z Bydgoszczy, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 95–104

Kędelska Elżbieta (1987), Bartłomiej z Bydgoszczy w Lactifer Vodňanskiego, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 47–61.

Kędelska Elżbieta (1989), Pierwsze drukowane słowniki łacińsko-polskie jako źródło Bartłomieja z Bydgoszczy, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 31–45.

Kędelska Elżbieta (1997), Przydatność łacińsko-pol­skich wokabularzy do badań językoznaw­czych – zalety i ograniczenia, w: Le­ksyka słowiańska na warsztacie języko­znawcy, red. Hanna Popowska-Ta­borska, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 117–125.

Kędelska Elżbieta (1999), Nowa edycja Słownika Bartłomieja z Bydgoszczy, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 41–53.

Kędelska Elżbieta (2004), Dzieje poznańskiej Pracowni Języków Zachodniosłowiańskich, w: 50 lat slawistyki w Polskiej Aka­demii Nauk (1954–2004). Księga ju­bileuszowa Instytutu Slawistyki PAN, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 161–170.

Kędelska Elżbieta, Kwi­lec­ka Irena, Łuczak Arleta (1999), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska, cz. 1 (A–G), Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Kędelska Elżbieta, Kwi­lec­ka Irena, Łuczak Arleta (2003), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska, cz. 2 (H–M), Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Kędelska Elżbieta, Kwi­lec­ka Irena, Łuczak Arleta (2005), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska, cz. 3 (N–Pleć), Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Kędelska Elżbieta, Kwi­lec­ka Irena, Łuczak Arleta (2009), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska, cz. 4 (Ple­mię–Py­tlo­wa­­ny), Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Kędelska Elżbieta, Kwi­lec­ka Irena, Łuczak Arleta (2012), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy. Wersja polsko-łacińska, cz. 5 (R–Stracenie), Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Klemensiewicz Zenon (1985), Historia języka polskiego, t. 2, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Koronczewski Andrzej (1961), Polska terminologia gramatyczna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Kuraszkiewicz Władysław (1980), Słowniki w Polsce XVI wieku, w: Fragen der polnischen Kultur im 16. Jahrhundert I, Wilhelm Schmitz Verlag in Gies­sen, s. 83–110 (przedruk w: tegoż, Polski język literacki. Studia nad historią i strukturą, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań 1986, s. 730–753).

Ku­rasz­kie­wicz Władysław (1981), Wyjątkowe hasła w „Słow­niku polszczyzny XVI wieku” (tomy I–X) z „Leksykonu” Jana Mączyńskiego, „Sla­via Occidentalis”, s. 61–68.

Kwilecka Irena (1972a), Słownik Bartłomieja z Bydgoszczy odnaleziony, „Język Polski”, z. 3, s. 180–182.

Kwilecka Irena (1972b), Nieznany zbiór słownictwa polskiego pióra Bartłomieja z Bydgoszczy, „Język Polski”, z. 4, s. 252–261.

Kwilecka Irena (1979), Warsztat pisarski Bartłomieja z Bydgoszczy, w: Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań, s. 23–36.

Kwilecka Irena, Kędelska Elżbieta (1978), Z prac nad nową edycją „Słownika” Bartłomieja z Bydgoszczy, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 123–143.

Kwilecka Irena, Popowska-Taborska Hanna (1977), Bartłomiej z Bydgoszczy leksykograf polski pierwszej połowy XVI w., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Gdańsk.

Łuczak Arleta (1993), Łacińskie osobliwości leksykalne w obu wer­sjach łacińsko-polskiego „Słownika” Bartłomieja z Bydgoszczy, „Studia z Fi­lologii Polskiej i Słowiańskiej”, s. 59–67.

Łuczak Arleta (1999), Jeszcze kilka słów o słowniku Bartłomieja z Bydgoszczy z pierwszej połowy XVI w., „Eos”, s. 325–337.

Łuczak Arleta (2011), Zagadkowe wyrazy w „Słowniku” Bartłomie­ja z Bydgoszczy z XVI w., w: Zielonogórskie Seminarium Językoznawcze 2010, red. Stanisław Borawski, Magdalena Haw­rysz, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra, s. 71–84.

Mayenowa Maria Renata, Pep­łows­ki Franciszek, Mrowcewicz Krzysztof, red. (1966–2012), Słownik polszczyzny XVI wieku, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Instytut Badań Literackich – Wydawnictwo, Wrocław–Warszawa.

Michałowska Teresa (1997), Średniowiecze, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Michałowska Teresa (2011a), Bartłomiej z Bydgoszczy, w: tejże, Leksykon. Literatura polskiego średniowiecza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 125.

Michałowska Teresa (2011b), Słownik łacińsko-pol­ski, Bartłomiej z Bydgoszczy, w: tejże, Lek­sykon. Literatura pol­skie­go średniowiecza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 769–770.

Otwinowska Barbara (1990), Słowniki, w: Słownik literatury staropolskiej (Średniowiecze, Renesans, Barok), red. Teresa Michałowska, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław, s. 778–783.

Piechocki Jan (1972a), Prace Bartłomieja z Bydgoszczy na warsztacie naukowców, „Ilustrowany Kurier Polski”, nr 286 (z 1 XII).

Piechocki Jan (1972b), Sesja naukowa poświęcona Bartłomiejowi z Bydgoszczy, „Pomorze”, nr 24 (z 16–31 XII), s. 2.

Plezia Marian (1959), Dzieje leksykografii łacińskiej w Polsce, w: Słownik łacińsko-

-pol­ski, red. Marian Plezia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. V–XXXIV.

Plezia Marian, red. (1953–2014), Słownik łaciny średniowiecznej w Polsce, t. 1–8, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Instytut Języka Polskiego PAN, Warszawa–Kraków.

Plezia Marian (1993), Z dziejów filologii klasycznej w Polsce, Polskie Towarzystwo Filologiczne, Warszawa, s. 41–84.

Popowska-Taborska Hanna (1962), Z badań nad dawnymi i obecnymi zasięgami wyrazów, „Język Polski”, z. 4, s. 280–286 (przedruk w: tejże, Szkice z kaszubszczyzny. Dzieje, zabytki, słownictwo, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej, Gdańsk 1987, s. 115–120).

Popowska-Taborska Hanna (1972), Czy „Słownik” Bartłomieja z Bydgoszczy jest zwykłą kompilacją wcześniejszych zbiorów leksykalnych, „Język Polski”, z. 3, s. 173–180.

Popowska-Taborska Hanna (1974), Kształtowanie się polskiego szesnastowiecznego słownictwa literackiego w świetle badań nad Słownikiem Bartłomieja z Bydgoszczy, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Językoznawcze”, z. 42, s. 161–177.

Popowska-Taborska Hanna (1979), Dialektyzmy w „Słowniku” Bartłomieja z Bydgoszczy, w: Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań, s. 37–40.

Popowska-Taborska Hanna, Boryś Wiesław (1996), Lek­syka kaszubska na tle słowiańskim, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 84–99.

Przybylska Renata (2003), Wstęp do nauki o języku polskim. Podręcznik dla szkół wyższych, Wydawnictwo Literackie, Kraków.

Rostafiński Józef (1900), Materiały źródłowe do słownictwa przyrodniczego średnich wieków w Polsce, Universitatis, Kraków.

Siatkowski Janusz (1979), Bohemizmy w „Słowniku” Bartłomieja z Bydgoszczy, w: Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa–Poznań, s. 41–58 (przedruk w: tegoż, Czesko-polskie kontakty językowe, Energeia, Warszawa 1996, s. 97–114).

Sławski Franciszek, red. (1952–1982), Słownik etymologiczny języka polskiego, t. 1–5, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków.

Szmańda Edward (1975), Trzy bydgoskie spotkania naukowo-kulturalne, „Język Polski”, z. 1, s. 70–77.

Szmańda Edward (1979), Bernardyński ośrodek na­u­kowy w Bydgoszczy, w: Bartłomiej z Byd­goszczy i jego dzieło, Państwowe Wydawnictwo Naukowe,Warszawa–Poznań, s. 5–22.

Szmańda Edward (1980), Przyczynek do życiorysu i działalności pisarskiej Bartłomieja z Bydgoszczy, „Język Polski”, z. 5, s. 331–338.

Urbańczyk Stanisław (1980), Bartłomiej z Bydgoszczy i jego dzieło [recenzja], „Język Polski”, z. 5, s. 342–344.

Urbańczyk Stanisław (1991a), Bartłomiej z Bydgoszczy, w: Encyklopedia języka polskiego, red. Stanisław Urbańczyk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław, s. 27.

Urbańczyk Stanisław (1991b), Słowniki języka polskiego, w: Encyklopedia języka polskiego, red. Stanisław Urbańczyk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław, s. 318–321.

Vrtel-Wierczyński Stefan (1935), Bartłomiej z Bydgoszczy, w: Polski słownik biograficzny, Polska Akademia Umiejętności, t. 1, Kraków, s. 315.

Walczak Bogdan (1995), Zarys dziejów języka polskiego, Kantor Wydawniczy SAWW, Poznań.

Wiśniewska Halina (2009), Polszczyzna przez wieki, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej, Łódź.

Żmigrodzki Piotr (2009), Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

PRESSto2AMUR - export

Statystyki

Abstrakt - 69 PDF - 57

Altmetric

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.




Copyright (c) 2017