Chrzest w Kościele nubijskim – próba rekonstrukcji liturgii w świetle analizy baptysteriów i wschodnich tradycji chrześcijańskich

Main Article Content

Katarzyna Anna Mich

Abstrakt

Choć dowody archeologiczne wskazują, że chrześcijaństwo istniało w Nubii przed oficjalnymi misjami ewangelizacyjnymi z Bizancjum, to jednak nie miało ono jeszcze formy scentralizowanej. Misje cesarskie Justyniana i Teodory ugruntowały nową wiarę, a także spowodowały, że chrześcijaństwo nubijskie zaczęło wznosić monumentalne świątynie poświęcone nowemu Bogu. Na podstawie badań baptysteriów nubijskich, a także ówczesnych liturgii chrzcielnych na Wschodzie, podjęta została próba rekonstrukcji liturgii chrzcielnej w Nubii, przede wszystkim w rejonie dongolańskim, na terenach królestwa Makurii.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Mich, K. A. (2015). Chrzest w Kościele nubijskim – próba rekonstrukcji liturgii w świetle analizy baptysteriów i wschodnich tradycji chrześcijańskich. Annales Missiologici Posnanienses, (20), 151-163. https://doi.org/10.14746/amp.2015.20.10
Dział
Artykuły naukowe
Biogram autora

Katarzyna Anna Mich, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Teologiczny, Warszawa, Polska

Absolwentka archeologii i teologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doktorantka misjologii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Bibliografia

  1. Adams, William Yewdale. „Architectural Evolution of the Nubian Church, 500-1400 A.D.” Journal of the American Research Center in Egypt (1965) 4: 87-90.
  2. Adams, William Yewdale. Nubia Corridor to Africa, New Yersey: Princeton University Press, 1977.
  3. Arnauld, Dominic. „Chrystianizacja Starożytnej Nubii.” Tłum. L. Nieścior. Konflikty perspektyw w historii i praktyce misji. Red. P. Zając. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Teologiczny, 2009. 81-102.
  4. Barns, John. „A text of the Benedictite in Greek and Old Nubian from Kasr el Wizz”. Journal Egyptian Archaeology 60 (1974): 206-211.
  5. Caraher, Wiliam. „Early Christian Baptisteries: A Short Discussion.” Dostęp 28.09.2015. <http://www.scribd.com/doc/29902863/Early-Christian-Baptisteries-Working>
  6. Danielou, Jean. „Symbolika obrzędów chrzcielnych.” Pisma wybrane. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2011: 9-39.
  7. Dijkstra, Jitse Harm Fokke. Religious Encounters on the Southern Egyptian Frontier in Late Antiquity (298-642). Groningen: University Library Groningen, 2005.
  8. Drzewiecki, Mariusz. Ufortyfikowane założenia architektoniczne w kontekście osadniczym w Górnej Nubii w czasach królestwa Makurii. [nieopublikowana dysertacja doktorska], Poznań, 2012.
  9. Eckmann, Augustyn. „Liturgia i teologia chrztu św. Augustyna w Mediolanie”, Vox Patrum 8 (1988): 101-118.
  10. Ferguson, Everett. Baptism in the Early Church. History, Theology, and Liturgy in the First Five Centuries. Grand Rapids. Cambridge: Wm. B. Eerdmans Publishing, 2009.
  11. Frend, W.H.C. “The Mission to Nubia: An Episode in the struggle for Power in Sixth Century Byzantium.” Études et Travaux 8 (1973): 9-17.
  12. Gartkiewicz, Przemysław. “An introduction to the history of Nubian church Architecture.” Nubia Christiana 1 (1982): 43-133.
  13. Godlewski, Włodzimierz. Les baptistères nubiennes. Varsovie: Éditions Scientifiques de Pologne, 1979.
  14. Gołgowski, Tadeusz. „Liturgia nubijska i problem jej rekonstrukcji.” Saeculum Christianum 14 (2007): 43-51.
  15. Grillmeier, Aloys. Hainthaler Theresia. Christ in Christian tradition From the Council of Chalcedon (451) to Gregory the Great (590-604): The Church of Alexandria with Nubia and Ethiopia after 451. London: Westminster John Knox, 1996.
  16. Hardy, E.R. „The Patriarchate of Alexandria: A Study in National Christianity.” Church History 15 (1946): 81-100.
  17. Jakobielski, Stefan. „Chrześcijaństwo nubijskie w świetle najnowszych badań”. Azis S. Atiya. Historia kościołów wschodnich. Tłum. S. Jakobielski i in. Warszawa 1978. 385-393.
  18. Jakobielski, Stefan. „Chrześcijaństwo w Nubii.” Wielkie królestwa chrześcijańskie w Nubii. Red. Dobiesława Bagińska, Poznań: Muzeum Archeologiczne, 2013: 5-14.
  19. Jan z Biclar. „Kronika Jana z Biclar”. Tłum. S. Grabowski, Warszawskie Studia Teologiczne 8 (1995): 107-125.
  20. Klinkowski, Jan. „Obraz krainy Kusz (Etiopii) i jej mieszkańców w tradycji biblijnej i świadectwach pozabiblijnych.” Perspetiva Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne 7.1 (2008): 104-125.
  21. Koneczny, Feliks. Cywilizacja bizantyjska. Tom. 1. Komorów: Antyk – Marcin Dybowski, 1996.
  22. Kostof, Spiro. The Orthodox Baptistery of Ravenna. New Haven: Yale University Press, 1965.
  23. Łajtar, Adam. „Inscibed altar top (?).” Sudan Ancient Treasures. An Exhibition of Recent Discoveries fromthe Sudan National Museum. Red. Derek A. Welsby, Julie A. Anderson, London: The British Museum Press, 2004: 226.
  24. Lemiesz, Marek. „Archeologia Sudanu – Okres chrześcijański.” Dostęp 28.09.2015. <http://www.muzarp.poznan.pl/muzeum_new/muz_pol/wystawy_stale/sudan/chrzesc.html>
  25. Mokrzycki, Bronisław. Droga chrześcijańskiego wtajemniczenia. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1983.
  26. Ochała, Grzegorz. „Kalendarz liturgiczny Kościoła nubijskiego w świetle zachowanych fragmentów nubijskich lekcjonarzy.” U schyłku starożytności – Studia Źródłoznawcze 12 (2013): 183-232.
  27. Pietras, Henryk. „Zasypany Kościół.” Dostęp 28.09.2015. <http://mateusz.pl/wam/poslaniec/0504-kosciol.htm>
  28. Plumley, J.M. „New evidence on Christian Nubia in the Light of Recent Excavations.” Nubia Christiana 1 (1982): 15-24.
  29. Ryl-Preibisz, Ida. „File. Starożytne miejsce kultu i ośrodek wczesnego chrześcijaństwa.” Sympozja kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa – Miejsca święte w epoce późnego antyku. Red. B. Wronikowska i D. Próchniak. tom 5. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 2005. 291-300.
  30. Shinnie, Peter L. Medieval Nubia and Byzantium. Khartum: Sudan Antiquities Service, 1954.
  31. Starowieyski, Marek. Apokryfy Nowego Testamentu. Tom 1. Kraków: WAM, 2003.
  32. Świątek, Adam. „Chrystianizacja Nubii w VI wieku w świetle «Historii Kościoła» Jana z Efezu.” Nowy Filomata 10 (2006):139-152.
  33. Welsby, Derek A. The Medieval Kingdoms of Nubia. Pagans, Christians and Muslims along the Middle Nile. London: British Museum Press, 2002.
  34. Wiśniewski, Piotr. „Dzieje wielkoczwartkowego obrzędu „Mandatum”. Liturgia Sacra 10 (2004): 75-93.
  35. Żurawski, Bogdan, „Karawana do Selib.” Academia. Magazyn PAN 7.2 (2011): 35-37.
  36. Żurawski, Bogdan. „Madonna z Banganarti.” Academia. Magazyn PAN 3.1 (2007): 28-31.