Wariacja i reguły gry w Stopniach na Parnas

Main Article Content

João Dionísio

Abstrakt

Artykuł, zainspirowany poglądami Daniela Ferrera na genetyczną wariację jako proces zbudowany z wielu powiązań, a nie serię wolnych operacji podporządkowanych innym operacjom, przedstawia literacką genezę jako grę wariacji. Reguły gry można jedynie wstępnie rozpoznać po zidentyfikowaniu jej składników wynikających z tekstu i dokumentu. W artykule szczególną uwagę poświęcam analizie wariacji in absentia, czyli sytuacji, w której choć zapisana jest tylko jedna wersja tekstu, można zestawić ją z wersją, która będzie bliższa czytelnikowi (bądź bardziej oczekiwana). Wariacja in absentia jest istotna dla analizy zarówno tekstowych, jak i materialnych aspektów procesu pisania (np. zmiany układu na stronie, zmiany długopisu, zastąpienia pomocy pisarskich). W artykule śledzę ten rodzaj wariacji na podstawie szkiców Os Degraus do Parnaso (Stopnie na Parnas), kolekcji esejów wszechstronnego pisarza i analitycznego filozofa M.S. Lourenço (1936–2009). Dokładna interpretacja tekstowych oraz materialnych stałych i zmiennych, w zakresie pisowni i użycia narzędzi pisania, prowadzi do wniosku, że przypadki w tekście (elementy, które według W.W. Grega wpływają jedynie na formalną prezentację) nie są zawsze przypadkowe w genezie literackiej.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Dionísio, J. (2020). Wariacja i reguły gry w Stopniach na Parnas. Forum Poetyki, (21). https://doi.org/10.14746/fp.2020.21.26055
Dział
Praktyki
Biogram autora

João Dionísio, Uniwersytet Lizboński

João Dionísio – wykładowca na Wydziale Literaturoznawstwa (Uniwersytet Lizboński), gdzie w latach 2010–2013 kierował kursem krytyki tekstu. Pracuje w Centrum Lingwistyki Uniwersytetu Lizbońskiego (CLUL) jako członek grupy filologicznej, a swoje badania koncentruje na nauce o tekście. Przygotował elektroniczne wydanie należącego do kanonu literatury portugalskiej, średniowiecznego dzieła Dobry doradca [Leal Conselheiro] (http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/IbrAmerTxt.LealConselIntro), a także opracował trzy tomy krytycznych wydań dzieł Fernando Pessoa (1993, 1997 i 2004). Koordynował inwentaryzację dokumentów M.S. Lourenço (przechowywanych w Bibliotece Narodowej Portugalii). W latach 2013–2016 był prezesem European Society for Textual Scholarship.

Referencje

  1. Dionísio, João, Pimenta, Carlota. The Stages of Composition of Os Degraus do Parnaso, by M.S. Lourenço (w przygotowaniu).
  2. Ferrer, Daniel. Logiques du brouillon. Modèles pour une critique génétique. Paris: Éditions du Seuil, 2011.
  3. Fux, Johann Joseph. Gradus ad Parnassum. Texte original intégral. Wprowadzenie, tłumaczenie i przypisy przez JeanPhilippe Navarre. Sprimont: Pierre Mardaga, 2000.
  4. Fux, Johann Joseph. The study of counterpoint [z J.J. Fux’s Gradus ad Parnassum]. Wydanie poprawione. Przetłumaczone przez Alfred Mann ze współpracą John Edmunds. New York, London: W.W. Norton & Company, 1971.
  5. Grésillon, Almuth. Éléments de critique génétique. Lire les manuscrits modernes. Paris: PUF, 2016 [1994].
  6. Grésillon, Almuth. „Les variantes de manuscrits: critères et degrés de pertinence”. W La publication des manuscrits inédits. Zredagowane przez Louis Hay i Winfried Woesler, 179189. Berne: Peter Lang, 1979.
  7. Grésillon, Almuth. Lebrave, JeanLouis. „Linguistique et génétique des textes: un décalogue”, 3749. W Le français moderne: numéro special. Tendances actuelles de la linguistique française. Paris: CILF, 2008, https://tinyurl.com/y2ebqgmt (dostęp: 15.06.2020).
  8. Lourenço, Frederico. Pode um desejo imenso. Lisboa: Cotovia, 2002.
  9. Lourenço, M. S. „Before the Barbarians”. W A Revisionary History of Portuguese Literature. Zredagowany przez Miguel Tamen i Helena C. Buescu, 124141. New York, London: Garland, 1999.
  10. Lourenço, M. „Brennende Schlaflosigkeit in Innsbruck”. Przetłumaczone przez Erwin Koller. Literatur und Kritik 353354 (2001): 6468.
  11. Lourenço, M. Harmonielehre | III | Skizzen. (Notatnik z prywatnej kolekcji). 19831989.
  12. Lourenço, M. Modelos mecânicos na filosofia da consciência, „Crítica. Revista do Pensamento Contemporâneo. Wittgenstein, a linguagem e a filosofia”, nr 6 (1991), 4980.
  13. Lourenço, M. Notizbuch | Ab | Sommersemester 1984. (Notatnik z prywatnej kolekcji). 19841989.
  14. Lourenço, M. O Caminho dos Pisões. Lisboa: Assírio & Alvim, 2009.
  15. Lourenço, M. Rubryka „Os Degraus do Parnaso”. O Independente, 1989.
  16. Lourenço, M. Os Degraus do Parnaso. Lisboa: O Independente, 1991.
  17. Lourenço, M. Os Degraus do Parnaso. Lisboa: Assírio & Alvim, 2002.
  18. Tydeman, William, Price, Steven. Wilde. Salome. Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
  19. West, Martin L. Textual Criticism and Editorial Technique Applicable to Greek and Latin texts. Stuttgart: Teubner, 1973.
  20. Wittgenstein, Ludwig. Dociekania filozoficzne. Przełożył, wstępem poprzedził i przypisami opatrzył Bogusław Wolniewicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000.