Perpetuum mobile, czyli kilka uwag o autotematyzmie

Main Article Content

Joanna Grądziel-Wójcik

Abstrakt

Artykuł przedstawia w dużym skrócie historię rozumienia pojęcia ‘autotematyzm’, zaproponowanego w połowie ubiegłego wieku przez Artura Sandauera i znacząco ewoluującego w refleksji badawczej w następnych dziesięcioleciach. Problemy definicyjne z autotematyzmem związane były zarówno z jego płynnością terminologiczną, jak i zakresem występowania tego zjawiska, uzależnionego od wpływu zmieniającej się literatury oraz języków jej opisu. Autorka proponuje ujmować rozwój autotematyzmu jako konsekwencję zwrotu lingwistycznego, sytuując go w centrum modernizmu, którego dominanty uwyraźnia, stając się operatywnym narzędziem interpretacji nowoczesności. Jednocześnie zwraca uwagę na wątek uprzywilejowujący podmiotowość w myśleniu o autotematyzmie oraz ścisłe jego powiązanie z autobiografizmem, widoczne w szczególny sposób po przełomie poststrukturalistycznym.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Grądziel-Wójcik, J. (2015). Perpetuum mobile, czyli kilka uwag o autotematyzmie. Forum Poetyki, (2), 108-119. https://doi.org/10.14746/fp.2015.2.26697
Dział
Archiwum poetologiczne
Biogram autora

Joanna Grądziel-Wójcik, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Joanna Grądziel-Wójcik – literaturoznawczyni, pracuje w Zakładzie Literatury XX Wieku, Teorii Literatury i Sztuki Przekładu Instytutu Filologii Polskiej UAM w Poznaniu. Zajmuje się historią literatury i sztuką interpretacji, przede wszystkim polską poezją XX i XXI w., ostatnio zwłaszcza tą pisaną przez kobiety. Autorka m.in. książek: „Drugie oko” Tadeusza Peipera. Projekt poezji nowoczesnej (Poznań 2010), Zmysł formy. Sytuacje, przypadki, interpretacje polskiej poezji XX wieku (Kraków 2016), Przymiarki do istnienia. Wątki i tematy poezji kobiet XX i XXI wieku (Poznań 2016); współautorka monografii Stulecie poetek polskich. Przekroje – tematy – interpretacje (Kraków 2020), stanowiącej rezultat realizowanego przez nią grantu.|Joanna Grądziel-Wójcik – literary scholar at the Department of 20th Century Literature, Theory of Literature and Translation at the Institute of Polish Philology, Adam Mickiewicz University in Poznań. Her research interests include the history of literature and the art of interpretation, primarily Polish poetry of the 20th and 21st centuries, especially poetry by women. She is the author of ”Drugie oko” Tadeusza Peipera. Projekt poezji nowoczesnej (Poznań 2010), Zmysł formy. Sytuacje, przypadki, interpretacje polskiej poezji XX wieku (Kraków 2016), Przymiarki do istnienia. Wątki i tematy poezji kobiet XX i XXI wieku (Poznań 2016) and the co-author of Stulecie poetek polskich. Przekroje – tematy – interpretacje (Kraków 2020), where she presents the results of her grant research.

Referencje

  1. Bakuła, Bogusław. Oblicza autotematyzmu (Autorefleksyjne tendencje w polskiej prozie po roku 1956). Poznań: Wydawnictwo WiS, 1991.
  2. Balcerzan, Edward. Przez znaki. Granice autonomii sztuki poetyckiej. Na materiale polskiej poezji współczesnej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1972.
  3. Balcerzan, Edward. „Zagadnienie ważności elementów świata przedstawionego”. W Styl i kompozycja, zredagowane przez Jan Trzynadlowski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.
  4. Balcerzan, Edward, i Włodzimierz Bolecki, red. Osoba w literaturze i komunikacji literackiej. Warszawa: Instytut badań literackich, 2000.
  5. Balcerzan, Edward, i Włodzimierz Bolecki, red. , red. „Osoba w nowoczesnej literaturze: ślady obecności”. W Osoba w literaturze i komunikacji literackiej, 16. Warszawa: Instytut badań literackich, 2000.
  6. Bolecki, Włodzimierz. „Modernizm w literaturze polskiej XX w. (rekonesans)”. Teksty Drugie 2002, nr 4 (2002).
  7. Czermińska, Małgorzata. „Autor – podmiot – osoba. Fikcjonalność i niefikcjonalność”. W Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, zredagowane przez Małgorzata Czermińska, Stanisław Gajda, Krzysztof Kłosiński, Anna Legeżyńska, Andrzej Z. Makowiecki, i Ryszard Nycz, I:212. Kraków: Tow. Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2005.
  8. Czermińska, Małgorzata, Stanisław Gajda, Krzysztof Kłosiński, Anna Legeżyńska, Andrzej Z. Makowiecki, i Ryszard Nycz, red. Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja. T. I. Kraków: Tow. Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, 2005.
  9. Danuta Danek. „Wypowiedzi w dziele o dziele: (w formach narracyjnych)”. Pamiętnik Literacki 59, nr 3 (b.d.).
  10. Głowiński, Michał. „Powieść jako metodologia powieści”. W: W kręgu zagadnień teorii powieści, zredagowane przez Janusz Sławiński. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967.
  11. Grądziel-Wójcik, Joanna. Poezja jako teoria poezji: na przykładzie twórczości Witolda Wirpszy. Poznań: Wydawnictwo naukowe UAM, 2001.
  12. Kluba, Agnieszka. Autoteliczność – referencyjność – niewyrażalność. O nowoczesnej poezji polskiej (1918–1939). Wrocław: Wrocław : FnRNP, 2004.
  13. Kwiatkowski, Jerzy, i Zbigniew Żabicki, red. Z problemów literatury polskiej XX wieku. T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965.
  14. Niewiadomski, Andrzej. Światy z jawnych słów i kwiatów ukrytych o refleksji metapoetyckiej w nowoczesnej poezji polskiej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2010.
  15. Podraza-Kwiatkowska, Maria. Młodopolskie harmonie i dysonanse. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1969.
  16. Podraza-Kwiatkowska, Maria. „Symbolika kreacji artystycznej”. W Młodopolskie harmonie i dysonanse. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1969.
  17. Podraza-Kwiatkowska, Maria. „U źródeł dwudziestowiecznego autotematyzmu (ze studiów nad poezją okresu Młodej Polski)”. W Problemy literatury polskiej lat 1890-1939, zredagowane przez Zbigniew Żabicki i Hanna Kirchner, 225–26. II. Wrocław: Ossolineum, 1974.
  18. Sandauer, Artur. Liryka i logika: wybór pism krytycznych. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
  19. Sławiński, Janusz, red. W kręgu zagadnień teorii powieści. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967.
  20. Szary-Matywiecka, Ewa. „Autotematyzm”. W Słownik literatury polskiej XX wieku, 60. Wrocław: Zakład narodowy im. Ossolińskich, 1992.
  21. Szary-Matywiecka, Ewa. Książka – powieść – autotematyzm (od „Pałuby” do „Jedynego wyjścia”). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1979.
  22. Trzynadlowski, Jan, red. Styl i kompozycja. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.
  23. Werner, Andrzej. „Człowiek, literatura i konwencje”. W Z problemów literatury polskiej XX wieku, zredagowane przez Jerzy Kwiatkowski i Zbigniew Żabicki, T. 1. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965.
  24. Wirpsza, Witold. „Dzieje rymopisa czasu swego”. Kultura, nr 7/8 (1981): 172.
  25. Wyka, Kazimierz. Modernizm polski. II. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968.
  26. Wyka, Kazimierz. „Wstęp do «Pałuby»”. W Modernizm polski, II. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968.
  27. Żabicki, Zbigniew, i Hanna Kirchner, red. Problemy literatury polskiej lat 1890-1939. II. Wrocław: Ossolineum, 1974.
  28. Żółkiewski, Stefan. „Powieść polska w 1961 roku”. W Przepowiednie i wspomnienia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963.
  29. Żółkiewski, Stefan. Przepowiednie i wspomnienia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963