„Dodatki” a kategoria jedności w poetyce klasycyzmu postanisławowskiego

Main Article Content

Helena Markowska

Abstrakt

Artykuł poświęcono teorii „epizodów” w poetyce polskiej dwóch pierwszych dziesięcioleci XIX wieku. Przeanalizowano w nim teksty związane z nurtem klasycyzmu postanisławowskiego, zawierające wskazania dotyczące wprowadzania do utworu literackiego fragmentów niezwiązanych z jego głównym wątkiem, zwanych ustępami. W celu odtworzenia teorii warunkującej funkcjonowanie tych swoistych „dodatków” konieczna okazała się analiza jednej z podstawowych kategorii estetycznych epoki – kategorii jedności. Zostaje ona powiązana z ówczesną teorią percepcji dzieła sztuki mającą swoje korzenie w filozofii kartezjańskiej. W ten sposób rozważania o epizodach i jedności stają się punktem wyjścia do weryfikacji obiegowych przekonań o arbitralności klasycystycznych „reguł”.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Markowska, H. (2016). „Dodatki” a kategoria jedności w poetyce klasycyzmu postanisławowskiego. Forum Poetyki, (6), 90-103. https://doi.org/10.14746/fp.2016.6.26754
Dział
Archiwum poetologiczne
Biogram autora

Helena Markowska, Uniwersytet Warszawski

Doktorantka w Zakładzie Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich w Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, absolwentka polonistyki i kulturoznawstwa – cywilizacji śródziemnomorskiej w ramach studiów w Kolegium MISHiS UW. Interesuje się literaturą romantyzmu i późnego oświecenia. Obecnie bada naukę o literaturze czasów przełomu oświeceniowo-romantycznego oraz początki polskiego literaturoznawstwa akademickiego na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Wileńskim. Szczególne miejsce w kręgu jej zainteresowań zajmują także Juliusz Słowacki (artykuł Bezsilne przekleństwa Juliusza Słowackiego. O bezbożności dramatu Mindowe, opublikowany w „Przeglądzie Humanistycznym” 2012, nr 4) oraz Litwa. Pracę magisterską poświęciła postaci Mendoga w literaturze polskiej.|Is a doctoral student in the Department of Poetics, Literary Theory, and Methodology of Literary Research at the Institute of Polish Literature of the Faculty of Polish Studies at the University of Warsaw; she holds a degree in Polish Studies and Cultural Studies (focusing on Mediterranean Civilization) from the College of Inter-Area Individual Studies In the Humanities and Social Sciences at the University of Wrocław. Markowska is interested in the literature of the Romantic era and the later Enlightenment. She is currently working on the literature of the turning point of the Enlightenment and Romanticism and the beginnings of Polish academic literary scholarship at the Universities of Warsaw and Wilno (today’s Vilnius). Juliusz Słowacki also occupies a special place in her range of scholarly interests (her article “Bezsilne przekleństwa Juliusza Słowackiego. O bezbożności dramatu Mindowe” [The Impotent Cursing of Juliusz Słowacki. On the Godlessness of Mindowe] was published in Przegląd Humanistyczny [Humanities Survey] 2012, no. 4) as does Lithuania. Markowska’s MA thesis discussed the figure of Mendoga in Polish literature.

Referencje

  1. Archiwum do dziejów literatury i oświaty w Polsce. Kraków: Nakł. Akademii Umieje̦tności, 1878.
  2. Borowski, Leon. „Rozbiór «Samoluba», komedii w V aktach wierszem J.U. Niemcewicza”. W Uwagi nad poezją i wymową i inne pisma krytycznoliterackie, zredagowane przez Stanisław Buśka-Wroński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972.
  3. Borowski, Leon. Uwagi nad poezją i wymową i inne pisma krytycznoliterackie. Zredagowane przez Stanisław Buśka-Wroński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972.
  4. Brodziński, Kazimierz. „Literatura polska. Odczyty uniwersyteckie”. W Pisma, T. 4. Poznań: Drukiem J.I. Kraszewskiego, 1872.
  5. Brodziński, Kazimierz. Pisma. T. 4. Poznań: Drukiem J.I. Kraszewskiego, 1872.
  6. Korzeniowski, Józef. Kurs poezji. Warszawa, 1829.
  7. Kropiński, Ludwik. Rozmaite Pisma. Lwów, 1844.
  8. Kropiński, Ludwik. „Sztuka Rymotwórcza”. W Rozmaite Pisma. Lwów, 1844.
  9. Królikowski, Józef Franciszek. Rys poetyki wedle przepisów teoryi w szczegółach z najznakomitszych autorów czerpanej. Poznań: nakł. wydawcy, 1828.
  10. Królikowski, Józef Franciszek. Wzory estetyczne poezyi polskiéj w pięknościach pierwszych mistrzów naszych, z przytoczeniem teoryi wystawione. Poznań: E.S. Mittler, 1826.
  11. Linde, Samuel Bogumił. Słownik języka polskiego. T. 6. Warszawa: Państw. Inst. Wydawn., 1951.
  12. Mickiewicz, Adam. Dziela. Proza artystyczna i pisma krytyczne. T. 5. Warszawa: Czytelnik, 1996.
  13. Mickiewicz, Adam. „Uwagi nad Jagiellonidą D. Bończy Tomaszewskiego”. W Dziela. Proza artystyczna i pisma krytyczne, T. 5. Warszawa: Czytelnik, 1996.
  14. Osiński, Ludwik. Dzieła. T. 2. Warszawa: nakł. wdowy po autorze, 1861.
  15. Osiński, Ludwik. Dzieła. T. 3. Warszawa: nakł. wdowy po autorze, 1861.
  16. Osiński, Ludwik. „Wykład literatury porównawczej”. W Dzieła, T. 2. Warszawa: nakł. wdowy po autorze, 1861.
  17. Osiński, Ludwik. „Wykład literatury porównawczej”. W Dzieła, T. 3. Warszawa: nakł. wdowy po autorze, 1861.
  18. Piechota, Marek. Żywioł epopeiczny w twórczości Juliusza Słowackiego. Katowice: Śląsk, 1993.
  19. Pietraszko, Stanislaw. Doktryna literacka polskiego klasycyzmu. Wroclaw: Zakl. Narod. im Ossolinkich, 1966.
  20. Potocki, Stanisław Kostka. O wymowie i stylu. T. 4. Warszawa: Nakł. Zawadzkiego i Węckiego, 1815.
  21. Przybylski, Ryszard. Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec królestwa polskiego. Gdańsk: Wydawn. Marabut, 1996.
  22. Ratajczak, Dobrochna, red. Polska tragedia neoklasycystyczna. Wroclaw Warszawa: Ossolineum, 1988.
  23. Ratajczak, Dobrochna, red. „Wstęp”. W Polska tragedia neoklasycystyczna. Wroclaw Warszawa: Ossolineum, 1988.
  24. Sławiński, Janusz, red. Słownik terminów literackich. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo, 1988.
  25. Słowacki, Euzebiusz. Dzieła z pozostałych rękopismów ogłoszone. T. 1. Wilno: J. Zawadzki, 1826.
  26. Słowacki, Euzebiusz. „O poezji”. W Dzieła z pozostałych rękopismów ogłoszone. Wilno: J. Zawadzki, 1826.
  27. Słowacki, Euzebiusz. „Teoria smaku w dziełach sztuk pięknych”. W Dzieła z pozostałych rękopismów ogłoszone., T. 1. Wilno: J. Zawadzki, 1826.
  28. Strzyżewski, Mirosław, red. Rozprawy literackie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 2000.
  29. Strzyżewski, Mirosław, i Maurycy Mochnacki, red. „Niektóre uwagi nad poezją romantyczną z powodu rozprawy Jana Śniadeckiego”. W Rozprawy literackie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydaw., 2000.
  30. Wężyk, Franciszek. „O poezji dramatycznej”. W Archiwum do dziejów literatury i oświaty w Polsce. Kraków: Nakł. Akademii Umieje̦tności, 1878.
  31. Żbikowski, Piotr. Klasycyzm postanisławowski: doktryna estetycznoliteracka. Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk., 1984