Konstelacje krytyczne

Main Article Content

Katarzyna Trzeciak
Dorota Kozicka

Abstrakt

Celem artykułu jest wykorzystanie astronomicznej metafory konstelacji do badania krytyki literackiej. Wychodząc od kluczowych dla statusu pojęcia „konstelacji” ustaleń Waltera Benjamina, używającego tej metafory do refleksji o badaniu historii, poprzez Adorniańskie korekty sytuujące konstelację w polu badań estetycznych i proponowany przez Renée R. Trilling konstelacyjny model lektury, a także sposoby dotychczasowego wykorzystywania tej metafory w polskich badaniach nad krytyką, niniejszy szkic zmierza do ukazania konstelacji jako sposobu ujmowania krytyki literackiej bez totalizujących, ujednolicających klasyfikacji. Pokazuje, że „konstelacja krytyczna” pozwala na wydobycie jednostkowości dyskursów krytycznych, przy jednoczesnym odsłonięciu ich relacyjności i wielowymiarowego uwikłania w warunki pola literackiego (ze współczesnością ich badacza włącznie). Proponuje konstelacyjny model badania krytyki literackiej.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Trzeciak, K., & Kozicka, D. (2017). Konstelacje krytyczne. Forum Poetyki, (10), 32-39. https://doi.org/10.14746/fp.2017.10.26791
Dział
Teorie
Biogramy autorów

Katarzyna Trzeciak

Badaczka i krytyczka literatury, doktor literaturoznawstwa, stypendystka Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zajmuje się estetyką i filozofią literatury, a także najnowszymi teoriami i metodologiami badań literackich. Publikowała m.in. w „Czasie Kultury”, „Wielogłosie”, „Pamiętniku Literackim”. | Scholar and literary critic with a doctorate in literary studies, Trzeciak is a fellow of the Ministry of Higher Education. She works on the aesthetics and philosophy of literature and emerging theories and methodologies of literary studies. Select publications have appeared in “Czas Kultury”, “Wielogłos”, and “Pamiętnik Literacki”.

Dorota Kozicka, Uniwersytet Jagielloński

Badaczka i krytyczka literatury, adiunkt w Katedrze Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zajmuje się literaturą najnowszą oraz badaniami nad krytyką literacką. W ramach tych ostatnich zainteresowań opublikowała książki „Chamuły”, „gnidy” i „przemilczacze”. Antologia dwudziestowiecznego pamfletu polskiego (2011) oraz Krytyczne (nie)porządki: studia o współczesnej krytyce literackiej w Polsce (2012). Obecnie prowadzi grant Konstelacje krytyczne. Strategie krytyki literackiej XX i XXI wieku. | Scholar and literary critic, assistant professor at the Faculty of Contemporary Criticism at UJ’s Department of Polish Studies. She works on contemporary literature and research on literary critique. Within the scope of these interests, she has published the books “Chamuły”, “gnidy” i “przemilczacze”. Antologia dwudziestowiecznego pamfletu polskiego (2011) and Krytyczne(nie)porządki: studia o współczesnej krytyce literackiej w Polsce (2012), and currently heads the grant project Konstelacje krytyczne. Strategie krytyki literackiej XX i XXI wieku.

Referencje

  1. Adorno, Theodor W. Dialektyka negatywna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986.
  2. Bal, Mieke. Wędrujące pojęcia w naukach humanistycznych: krótki przewodnik. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury, 2012.
  3. Benjamin, Walter. Pasaże. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
  4. Benjamin, Walter. Źródło dramatu żałobnego w Niemczech. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2013.
  5. Castle, Gregory, red. The Encyclopedia of Literary and Cultural Theory, Vol. 1: Literary Theory from 1900 to 1966. Chichester: Wiley-Blackwell, 2011.
  6. Friesen, Norm. „Wandering Star: The Image of the Constellation in Benjamin, Giedion and McLuhan”. Udostępniono 11 październik 2017. http://www.learningspaces.org/wordpress/wp-content/uploads/2013/06/Wandering-Star-BenjaminGiedionMcLuhan21.pdf.
  7. Giedion, Sigfried. Mechanization Takes Command: A Contribution to Anonymus History,. Oxford: University Press, 1970.
  8. Głowiński, Michał. „Konstelacja «Wyzwolenia»”. Pamiętnik Literacki : czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej, nr 2 (1990).
  9. Jarvis, Simon. „Constellations. Thinking the Non-Identical”. W Adorno: A Critical Introduction. New York: Routledge, 1998.
  10. Nycz, Ryszard. „Lekcja Adorna: tekst jako sposób poznania, albo o kulturze jako palimpseście”. Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja. 2012, nr 3 (2012): 34–50.
  11. Slawinski, Janusz. „Krytyka literacka jako przedmiot badań historycznoliterackich”. W Prace wybrane, t. IV. Kraków: Universitas, 2000.
  12. Trilling, Renee Rebecca. „Ruins in the Realm of Thoughts: Reading as Constellation in Anglo-Saxon Poetry”. The Journal of English and Germanic Philology, nr 2 (2009). http://www.jstor.org/stable/20722719