Synestezyjna poetyka lektury i przekładu: Barthes – Nabokov – Robinson

Main Article Content

Abstrakt

Opisując przyjemności oraz rozkosze czytania i pisania, Roland Barthes żongluje wielomodalnymi metaforami sensualnymi, angażując oraz splatając zmysły w synestezyjnym uścisku: słowa smakują, dotykają, przyprawiają o mdłości, rumienią się, podniecają. Tekst jest ciałem i czytanie jest cielesne. Doskonałym exemplum tak pojmowanej synestetycznej wrażliwości tekstu jest intersensualna proza Vladimira Nabokova. W krytyce oraz praktyce przekładu Nabokova, podobnie jak w translatologicznej koncepcji Douglasa Robinsona (The Somatics of Translation), to właśnie synestetycznie odczuwana materialność języka staje się kluczowym kryterium doboru leksykalnych oraz syntaktycznych środków w tłumaczeniu. W obu przypadkach synestezja okazuje się zasadą językowego instynktu tłumacza. Synestezja ukazuje się jako strategia językowej przyjemności, stanowiącej somatyczny impuls obcowania z tekstem. Barthes, Nabokov oraz Robinson wskazują na synestezyjne odczuwanie języka jako źródło translatorskiej intuicji, czytelniczej wrażliwości oraz tekstualnej przyjemności, pojmowanej jako integralna składowa doświadczeniowego wymiaru lektury oraz przekładu.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kozłowska, Z. (2019). Synestezyjna poetyka lektury i przekładu: Barthes – Nabokov – Robinson. Forum Poetyki, (14), 54-61. https://doi.org/10.14746/fp.2018.14.26827
Dział
Teorie
Biogram autora

Zuzanna Kozłowska

Zuzanna Kozłowska – doktorantka Interdyscyplinarnych Studiów na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uni-wersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, studentka językoznawstwa komputerowego, absolwentka filologii polskiej oraz romańskiej. Interesuje się humanistyką cyfrową, neuroestetyką oraz antropologią zmysłów i ciała jako nowymi horyzontami literaturoznawstwa. Bada synestezję literacką w polskiej poezji nowoczesnej.|Zuzanna Kozłowska - PhD Interdisciplinary Student in the Department of Polish and Classical Studies, Adam Mickiewicz University in Poznań, a student of linguistic computer studies, graduate of both Polish and Romanesque philolo-gies. She is interested in the digital humanities, neuro-aesthetics and both sensory and corporeal anthropology as new fields of research into the literary arts. She studies literary syntheses in Polish contemporary poetry.

Referencje

  1. Barthes, Roland. Przyjemność tekstu. Przetłumaczone przez Ariadna Lewańska. Warszawa: Wydaw. KR, 1997.
  2. Burzyńska, Anna. „Ciało w bibliotece”. W Anty-teoria literatury, 245. Kraków, 2006.
  3. Conradt, Stacy. „Vladimir Nabokov Talks Synesthesia”. Mental Floss. Udostępniono 29 maj 2020. https://www.mentalfloss.com/article/49442/vladimir-nabokov-talks-synesthesia.
  4. Cytowic, Richard. „Synesthesia: Phenomenology And Neuropsychology A Review of Current Knowledge”. Psyche 2 (1 styczeń 1995).
  5. Daya, S. A. „Demographic aspects of synesthesia”. Udostępniono 29 maj 2020. http://www.daysyn.com/Types-of-Syn.html.
  6. Ginter, Anna. Vladimir Nabokov i jego synestezyjny świat. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016.
  7. Johnson, D. B. „Synesthesia, Polychromatism, and Nabokov”. W A Book of Things about Vladimir Nabokov, zredagowane przez Carl R Proffer. Ann Arbor, Mich.: Ardis, 1974. http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1235726.html.
  8. Lee, T. -K. „Translation, Materiality, Intersemioticity: Excursions in Experimental Literature”. SEMIOTICA 202, nr 1/4 (2014): 345–64.
  9. Łebkowska, Anna. „Jak ucieleśnić ciało: o jednym z dylematów somatopoetyki”. Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja. 2011 (2011): 11–27.
  10. Nabokov, Vladimir. Speak, Memory, an Autobiography Revisited. New York: Putnam, 1966.
  11. Nabokov, Vladimir. „The Art of Translation”. The New Republic, 4 sierpień 1941. https://newrepublic.com/article/62610/the-art-translation.
  12. BBC Television. „Nabokov’s interview.”, 1962. http://lib.ru/NABOKOW/Inter02.txt.
  13. Oboussier. Synaesthesia in Cixous and Barthes. Udostępniono 29 maj 2020. http://mlpa.nottingham.ac.uk/archive/00000049/.
  14. Proffer, Carl R, red. A Book of Things about Vladimir Nabokov. Ann Arbor, Mich.: Ardis, 1974. http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1235726.html.
  15. Robinson, Douglas. „The Somatics of Translation”,. W The Translator’s Turn. London: Johns Hopkins University Press, 1991.
  16. Robinson, Douglas. The Translator’s Turn. London: Johns Hopkins University Press, 1991