Opisać ogień: o pożytkach niehermeneutycznego projektu H.U. Gumbrechta dla badań nad wierszem

Main Article Content

Małgorzata Gorczyńska

Abstrakt

Artykuł jest propozycją otwarcia badań wersologicznych na problematykę obecności w oparciu o projekt niehermeneutycznej humanistyki Hansa Urlicha Gumbrechta. Autorka przedstawia ograniczenia wersologii zorientowanej semantycznie, zarazem jednak wskazuje możliwość kontynuacji formalno-strukturalnej tradycji badań nad wierszem, śledząc niesemantyczne wątki w pracach polskich teoretyków: Janusza Sławińskiego, Lucylli Pszczołowskiej i Teresy Dobrzyńskiej. Funkcję exemplum pełni wiersz Tomasza Różyckiego Panny nieroztropne, rozważaniom teoretycznym patronują zaś dwie przenikliwe intuicje współczesnych poetów: przewrotna teza Eugenio Montalego o beznadziejnej semantyczności poezji oraz nietzscheański z ducha postulat Adama Zagajewskiego, by wersolodzy nie zajmowali się popiołem, lecz ogniem, tj. badali żywe, estetycznie oddziałujące formy wierszowe.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Gorczyńska, M. (2021). Opisać ogień: o pożytkach niehermeneutycznego projektu H.U. Gumbrechta dla badań nad wierszem. Forum Poetyki, (25), 104-123. https://doi.org/10.14746/fp.2021.25.30604
Dział
Praktyki
Biogram autora

Małgorzata Gorczyńska, Uniwersytet Wrocławski

Małgorzata Gorczyńska (1977) – teoretyczka literatury, polonistka i bohemistka, adiunkt w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Prowadzi zajęcia z poetyki wiersza i twórczego pisania poezji. Autorka książki Miejsca Leśmiana. Topika recepcji krytycznoliterackiej (2011), uczestniczka projektu Witolda Sadowskiego Wiersz litanijny w kulturze regionów Europy,publikuje w czasopismach polskich i zagranicznych (m.in. „Pamiętnik Literacki”, „Česká literatura”). W ostatnim czasie jej zainteresowania naukowe skupiają się na zagadnieniach estetyki dzieła poetyckiego, rozpatrywanych z perspektywy niehermeneutycznej koncepcji Hansa Urlicha Gumbrechta. Obecnie pracuje nad książką poświęconą dynamice form poetyckich w twórczości Tomasza Różyckiego i przekłada monografię Lucy Alford Forms of Poetic Attention.

Referencje

  1. Alford, Lucy. Forms of Poetic Attention (New York: Columbia University Press, 2020).
  2. Bogalecki, Piotr. Wiersze-partytury w poezji polskiej neoawangardy. Białoszewski – Czycz – Drahan – Grześczak – Partum – Wirpsza (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2020).
  3. Bukowiec, Paweł. Metronom. O jednostkowości poezji nazbyt metrycznej (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2015).
  4. Dobrzyńska, Teresa. Tekst poetycki i jego konteksty. Zbiór studiów (Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2015).
  5. Dziadek, Adam. Projekt krytyki somatycznej (Warszaw: Instytut Badań Literackich PAN, 2014.
  6. Gumbrecht, Hans Urlich. „Jak podchodzić do «poezji jako rodzaju uwagi»?”. Przetłumaczone przez Joanna Krajewska, Forum Poetyki zima (2016).
  7. Gumbrecht, Hans Urlich. Produkcja obecności. Czego znaczenie nie może przekazać. Przetłumaczone przez Krzysztof Hoffmann, Weronika Szwebs. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2016.
  8. Gumbrecht, Hans Urlich. The Powers of Philology. Dynamics of Textual Scholarship. Urbana, Ill.: University of Illinois Press, 2003.
  9. Irzykowski, Karol. „Materia poetica”. W Alchemia ciała i inne szkice oraz aforyzmy, wybrał Wojciech Głowala, Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Wrocławskiej Polonistyki, 1996.
  10. Potkański, Jan. Sens nowoczesnego wiersza. Wersyfikacja Białoszewskiego, Przybosia, Miłosza i Herberta. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, 2004.
  11. Pszczołowska, Lucylla. „Badania nad wierszem”. W Wiedza o literaturze i edukacja. Księga referatów Zjazdu Polonistów Warszawa 1995, zredagowane przez Teresa Michałowska, Zbigniew Goliński, Zbigniew Jarosiński, 585-591. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, 1996.
  12. Pszczołowska, Lucylla. Powtórzenia w prozie Gombrowicza. W Wiersz – styl – poetyka. Studia wybrane, 228-254. Kraków: Universitas, 2002.
  13. Pszczołowska Lucylla. Semantyka form wierszowych. W Wiersz – styl – poetyka. Studia wybrane, 268-285. Kraków: Universitas, 2002.
  14. Pszczołowska, Lucylla, „Słowiańska Metryka Porównawcza. Ewolucja celów i metod badawczych”. W Strukturalizm w Europie Środkowej i Wschodniej. Wizje i rewizje, zredagowane przez Danuta Ulicka i Włodzimierz Bolecki, 161-170. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2012.
  15. Pszczołowska, Lucylla. Wiersz polski. Zarys historyczny, Wrocław: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, 2001.
  16. Różycki, Tomasz. „Panny nieroztropne”. W Czas Literatury nr 4 (2020), 9.
  17. Sadowski, Witold. Wiersz wolny jako tekst graficzny. Kraków: Universitas, 2004.
  18. Sławiński, Janusz. „Wokół teorii języka poetyckiego”. W Dzieło – język – tradycja, 74-96. Kraków: Universitas, 1998.
  19. Sławiński, Janusz. „Semantyka wypowiedzi narracyjnej”, W Dzieło – język – tradycja, 97-125. Kraków: Universitas, 1998.
  20. Sławiński, Janusz. „O kategorii podmiotu lirycznego”. W Dzieło – język – tradycja, 64-73. Kraków: Universitas, 1998.
  21. Sontag, Susan i Jonathan, Cott. Myśl to forma odczuwania. Susan Sontag w rozmowie z Jonathanem Cottem. Przetłumaczone przez Dariusz Żukowski, Kraków: Wydawnictwo Karakter, 2014.
  22. Szkłowski, Wiktor. „Sztuka jako chwyt”, przetłumaczone przez Ryszard Łużny. W Teorie literatury XX wieku. Antologia. Zredagowane przez Anna Burzyńska i Michał Paweł Markowski, 95-111. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006.
  23. Zagajewski, Adam. „Nietzsche w Krakowie”. W Obrona żarliwości, 55-68. Kraków: Wydawnictwo a5, 2002.