„Jeśli rzeczy mają potoczyć się dalej…” – potencjalność i entropia we wczesnej prozie Magdaleny Tulli

Main Article Content

Bogumiła Kaniewska
Krzysztof Skibski

Abstrakt

Artykuł dotyczy specyfiki języka wczesnych utworów prozatorskich Magdaleny Tulli. Zjawiska z obszaru gramatyki literackiej – specyficznego operowania nadmiarem w narracji, osobliwym typem składni aranżującej, a także twórczym wykorzystaniem potoczności – pozwalają przyjrzeć się tej prozie jako opowieści entropicznej. Przede wszystkim ze względu na charakterystyczne rozproszenie energii narracyjnej, jak również kontrastujące z czytelniczymi oczekiwaniami nieuporządkowanie. Dzięki przytoczonym przykładom i odniesieniom do wybranych koncepcji badawczych z obszaru językoznawstwa uruchomić można kolejną perspektywę namysłu nad cechami tekstów autorki „Skazy”, a dzięki temu – zadać nowe pytania o wyjątkowość opowieści zawartych w tej oryginalnie poetyckiej prozie.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Kaniewska, B., & Skibski, K. (2021). „Jeśli rzeczy mają potoczyć się dalej…” – potencjalność i entropia we wczesnej prozie Magdaleny Tulli. Forum Poetyki, (26), 32-47. https://doi.org/10.14746/fp.2021.26.30846
Dział
Teorie
Biogramy autorów

Bogumiła Kaniewska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Bogumiła Kaniewska (1964) – literaturoznawczyni, polonistka, tłumaczka, profesor nauk humanistycznych z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Specjalizuje się w historii literatury, literaturze współczesnej i teorii literatury. Autorka prac poświęconych polskiej prozie współczesnej: Narracja pierwszoosobowa w polskiej prozie współczesnej, Śladami Tristrama Shandy i Opowiedziane. O prozie Wiesława Myśliwskiego oraz książek popularnonaukowych, współautorka podręczników akademickich i szkolnych. Uprawia krytykę literacką (m.in. na łamach „Nowych Książek”), jest tłumaczką prozy anglojęzycznej, głównie literatury dla dzieci, którą zajmuje się także naukowo.

Krzysztof Skibski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Krzysztof Skibski (1977) – językoznawca, polonista, dr hab.; pracuje na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; zajmuje się badaniem języka literackiego (zwłaszcza w poezji współczesnej); interesuje się również metodologicznymi problemami lingwistyki, potocznością, semantyką i frazeologią; prowadzi zajęcia z zakresu językoznawstwa współczesnego i kulturowego czytania literatury; publikuje m.in. w czasopismach: „Język Polski”, „LingVaria”, „Przestrzenie Teorii”, „Forum Poetyki”; jest autorem monografii Antropologia wierszem. Język poetycki Ewy Lipskiej (2008), Poezja jako iteratura. Relacje między elementami języka poetyckiego w wierszu wolnym (2017) oraz Literackie gramatyki ciągłości i nadmiaru. Próba filologiczna (z Jerzym Borowczykiem; 2021).

Referencje

  1. Bińczyk, Ewa, Aleksandra Derra. „Wybrane problemy programu semantycznego Donalda Davidsona”. Przegląd Filozoficzny 2 (2006), 179–194.
  2. Bińczyk, Ewa. Obraz, który nas zniewala. Współczesne ujęcia języka wobec esencjalizmu i problemu referencji. Kraków: Universitas, 2007.
  3. Chrzanowska-Kluczewska, Elżbieta. Language-games: pro and against. Kraków: Universitas, 2004.
  4. Czapliński, Przemysław. „Wobec literackości (2): Metafikcja i nieepicki model prozy”. W tegoż: Ślady przełomu. O prozie polskiej 1976–1996, 139–164. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1997.
  5. Davidson, Donald. Inquires into Truth and Interpretation. Oxford University Press, 1991.
  6. Dobrzyńska, Teresa. Mówiąc przenośnie… Studia o metaforze. Warszawa: Wydawnictwo IBL, 1994.
  7. Dutka, Elżbieta. „Historyjki czy historie? Parabole czy alegorie?: o prozie Magdaleny Tulli”. W: Skład osobowy: szkice o prozaikach współczesnych. Cz. 1. Zredagowali Agnieszka Nęcka, Dariusz Nowacki i Jolanta Pasterska, 525–550. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2014.
  8. Gawroński, Alfred. Dlaczego Platon wykluczył poetów z Państwa? U źródeł współczesnych badań nad językiem. Warszawa: Biblioteka „Więzi”, 1984.
  9. Głowiński, Michał. Nowomowa po polsku. Warszawa: Wydawnictwo Open, 1990.
  10. Ingarden, Roman. „Z teorii dzieła literackiego”. W: Problemy teorii literatury. Seria 1. Zredagował Henryk Markiewicz. Wrocław: Ossolineum, 1987.
  11. Izdebska, Agnieszka. „Proza Magdaleny Tulli – w kręgu wieloznacznej referencji”. W: Inna literatura? Dwudziestolecie 1989–2009. Zredagowali Zbigniew Andres, Janusz Pasterski, t. 1, 303–322. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2010.
  12. Kula, Agnieszka. Redundancja w mediach. Studium pragmalingwistyczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2017.
  13. Maciaszek, Janusz. „Filozofia Donalda Davidsona. Podstawy semantyki”. Bibliotheca Philosophica 4 (2019): 111–170.
  14. Mizerkiewicz, Tomasz. „Dezautomatyzacja skojarzeń kulturowych i wolność literatury – Sny i kamienie Magdaleny Tulli”. W tegoż: Stylizacje mityczne w prozie polskiej po 1968 roku. Poznań: Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, 2001.
  15. Morawiec, Arkadiusz. „Sny i kamienie Magdaleny Tulli – płaszczyzny odczytań”, W: Literatura polska 1990–2000. Zredagował Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, t. 2, 309–326. Kraków: Zielona Sowa, 2002.
  16. Nycz, Ryszard. „Tropy «ja»: koncepcje podmiotowości w literaturze polskiej ostatniego stulecia. Teksty Drugie 2 (1994): 7–27.
  17. Osiewicz, Marek, Krzysztof Skibski. „Struktura statystyczna polskiego systemu graficznego. Analiza historyczno-porównawcza”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 2 (2012): 87–116.
  18. Saloni, Zygmunt i Marek Świdziński. Składnia współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.
  19. Skubalanka, Teresa. Podstawy analizy stylistycznej. Rozważania o metodzie”. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2001.
  20. Sławkowa, Ewa. „Sny i kamienie – traktat o języku: Magdaleny Tulli ćwiczenia z semantyki”. W tejże: Tekst literacki w kręgu językoznawstwa, t. 1, 15–38. Katowice: Wydawnictwo Gnome, 2012.
  21. Wiegandt, Ewa. „Postmodernistyczne alegorie Magdaleny Tulli”. W: Nowe dwudziestolecie. Szkice o wartościach i poetykach prozy i poezji lat 1989–2009. Zredagował Piotr Śliwiński. Poznań: Wydawnictwo WBPiCAK, 2011.
  22. Wołos, Marta. Koncepcja „gry językowej” Wittgensteina w świetle badań współczesnego językoznawstwa. Kraków: Universitas, 2002.
  23. Zaleski, Marek. „Niczym mydło w grze w scrabble”. Teksty Drugie 6 (2013): 33–47.
  24. Zaleski, Marek. „Za plecami narratora. Rozmowa z Magdaleną Tulli”. Res Publica Nowa 5–6 (1999): 79.
  25. Zieniewicz, Andrzej. „Przedmiot (w) opowieści. Relacja jako stwarzanie wydarzeń w prozie współczesnej (na przykładzie powieści Magdaleny Tulli)”. W: Narracje po końcu (wielkich) narracji. Kolekcje, obiekty, symulakra..., red. H. Gosk, A. Zieniewicz. Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa, 2007.
  26. Ziomek, Jerzy. „Fikcyjne pole odniesienia a problem quasi-sądów”. W: Wypowiedź literacka a wypowiedź filozoficzna. Zredagowali Michał Głowiński, Janusz Sławiński. Wrocław: Ossolineum, 1982.
  27. Zygan, Ewelina. „Literacka (?) rzeczywistość Trybów Magdaleny Tulli”. W: Literackie obrazy świata 3. Fikcje urealnione. Zredagowali Arkadiusz Luboń, Monika Karpińska, 109–121. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2019.