Krytyczne odmiany materialności. Polska krytyka literacka od postrukturalizmu do nowych materializmów

Wersje

PDF
PDF (English)

Słowa kluczowe

materialność
postrukturalizm
posthumanizm
nowy materializm
recenzja

Jak cytować

Trzeciak, K. (2022). Krytyczne odmiany materialności. Polska krytyka literacka od postrukturalizmu do nowych materializmów. Forum Poetyki, (28-29), 170–183. https://doi.org/10.14746/fp.2022.28-29.36757

Abstrakt

Artykuł jest przeglądem znaczeń, jakie pojęciu „materialności” nadawała (od lat 90.) i nadaje krytyka literacka. Znaczenia te, jak staram się pokazać, uzależnione są od wpływów kilku zasadniczych tendencji filozoficznych: postrukturalizmu, krytycznych teorii społecznych i posthumanizmu, co znacząco wpływa na krytycznoliterackie użycia pojęcia „materialność”. W artykule analizuję konkretne przykłady tych użyć, zaczerpnięte przede wszystkim z krytycznoliterackich wypowiedzi o najnowszej polskiej prozie, by ukazać, jak „materialność” wpływa na typ komentarzy krytycznych, w tym zwłaszcza na możliwości i ograniczenia recenzji.

https://doi.org/10.14746/fp.2022.28-29.36757
PDF
PDF (English)

Bibliografia

Anker, Elizabeth S., Rita Felski. „Introduction”. W: Critique and Postcritique, red. Elizabeth S. Anker, Rita Felski, 1–28. Durham and London: Duke University Press, 2017.

Barad, Karen. „Erasers and erasures: Pinch’s unfortunate «uncertainty principle». Social Studies of Science 41, 3 (2011): 443-454. https://doi .org /10.1177 %2F0306312711406317.

Barad, Karen. „Posthumanist Performativity: Toward an Understanding of How Matter Comes to Matter”. Signs: Journal of Woman in Culture and Society 28, 3 (2003): 801–831.

Belsey, Catherine. Critical Practices. London and New York: Routledge, 2002.

Bielik-Robson, Agata. „A poem should not mean but live. Oznaki życia w późnej poezji Andrzeja Sosnowskiego”. W: Wiersze na głos. Szkice o twórczości Andrzeja Sosnowskiego, red. Piotr Śliwiński. Poznań: WBPiCAK, 2011.

Bruining, Dennis. „Interrogating the Founding Gestures of the New Materialism”. Cultural Studies Review 22, 2 (September 2016): 21–40. http://dx.doi.org/10.5130/csr.v22i2.4461.

Czapliński, Przemysław. „Nieepicki model prozy w literaturze najnowszej”. Teksty Drugie 41, 5 (1996): 68–84.

Czapliński, Przemysław. Polska do wymiany. Późna nowoczesność i nasze wielkie narracje. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2009.

Dunin, Kinga. Czytając Polskę. Literatura polska po roku 1989 wobec dylematów nowoczesności. Warszawa: SAGA Egmont, 2021. EPUB 3.0.

Felski, Rita. Hooked: Art and Attachment. Chicago and London: University of Chicago Press, 2020.

Felski, Rita. The Limits of Critique. Chicago and London: The University of Chicago Press, 2015.

Foster, Hal. Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku. Tłum. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera. Kraków: Universitas, 2010.

Golańska, Dorota. „O praktykach i procesie. Nowomaterialistyczne spojrzenie na sploty sztuki, nauki i wiedzy”. W: Feministyczne nowe materializmy: usytuowane kartografie, red. Olga Cielemęcka, Monika Rogowska-Stangret, 195–219. Lublin: E-naukowiec, 2018. https://e-naukowiec.eu/feministyczne-nowe-materializmy-usytuowane-kartografie-pod-redakcja-olgi-cielemeckiej-i-moniki-rogowskiej-stangret/.

Johns-Putra, Adeline. „Climate Change in Literature and Literary Studies: From Cli-fi, Climate Change Theater and Ecopoetry to Ecocriticism and Climate Change Criticism”. Wiley Interdisciplinary Reviews. Climate Change 7, 2 (2016): 266–282.

Kaczmarski, Paweł. „Materialism As Intentionalism: on the Possibility of a New Materialist Literary Criticism”. Praktyka Teoretyczna 4, 4 (2019): 191–235.

Koronkiewicz, Marta. „Materiality as Resistance and Protection: The Case of Andrzej Sosnowski”. Tłum. Paweł Kaczmarski. Praktyka Teoretyczna 34, 4 (2019): 152–153.

Kujawa, Dawid. Pocałunki ludu. Poezja i krytyka po roku 2000. Kraków: Korporacja Ha!art, 2021. EPUB.

Latour, Bruno. „Why Has Critique Run Out of Steam? From Matters of Fact to Matters of Concern”. Critical Inquiry 30 (Winter 2004): 225-248. http://www .jstor.org /stable /10 .1086 /421123.

Marzec, Andrzej. „Saga o ludziach późnego antropocenu”. Dwutygodnik.com 301 (2021). https://www.dwutygodnik.com/artykul/9378-saga-o-ludziach-poznego-antropocenu.html.

Merten, Kei. „Introduction. Diffraction, Reading, and (New) Materialism”. W: Diffractive Reading. New Materialism, Theory, Critique, red. Merten Kai. Lanham, Boulder, New York, London: Rowman & Littlefield, 2021: 1–27.

Nofikow, Ewa. „Między językami, między głosami. O poems Andrzeja Sosnowskiego”. Biblioteka Postscriptum Polonistycznego 3 (2013): 91–106.

Ochędowska, Monika. „Czarne skrzynki”. Dwutygodnik.com 319 (2021). https://www.dwutygodnik.com/artykul/9757-czarne-skrzynki.html.

Rejniak-Majewska, Agnieszka. „«Puste miejsce po kulturowych mandarynach». Krytyka sztuki i język teorii”. Kultura Współczesna 4 (2010): 30–44.

Rekret, Paul. „A critique of new materialism: Ethics and ontology”. Subjectivity (2016). DOI: 10.1057/s41286-016-0001-y.

Szmidt, Olga. „Eksplorowanie ruchomych piasków. Krytyka przekładu i krytyka literacka wobec petryfikacji współczesnej literatury światowej”. Przekładaniec 42 (2021): 40–63. DOI:10.4467/16891864PC.21.017.14328.

Szostak, Natalia. „Dominika Słowik: Nie jestem typem aktywistki. Moją bronią jest literatura”. Wysokie Obcasy. https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,157211,27736785,dominika-slowik-nie-jestem-typem-aktywistki-moja-bronia-jest.html.

Ungureanu, Ion-Alin. A reception study of Maja Lunde’s The History of Bees in Norway, the English-speaking countries and Romania. Praca magisterska, Uniwersytet w Oslo, 2020. https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/84649/1/A-reception-study-of-Maja-Lunde-s-The-History-of-Bees-in-Norwaythe-English-speaking-countries-and-Romania.pdf.

Warkocki, Błażej. Homo niewiadomo. Polska proza wobec odmienności. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007