Kultura Lean Management w polskich szkołach wyższych (wyniki badań pilotażowych)

Main Article Content

Justyna Maciąg

Abstrakt

Brak powiązania wdrażania Lean Management ze zmianą kultury organizacyjnej obniża trwałość efektów restrukturyzacji oraz nie przyczynia się do doskonalenia procesów w szkole wyższej w długiej perspektywie. W artykule przestawiono wyniki badań, których celem była identyfikacja cech kultury organizacyjnej szkół wyższych w kontekście wdrażania koncepcji LM oraz określenie zakresu niezbędnych zmian. W badaniach zastosowano metody analizy literatury przedmiotu, badań ankietowych (przeprowadzonych w szkołach wyższych z wykorzystaniem wymiarów Kultury Lean opisanych w książce The Toyota Way Likerta), wywiadów z pracownikami oraz doświadczenia własne autorki. Wyniki badań ankietowych potwierdzają postawioną hipotezę, że kultura organizacyjna badanych szkół stanowi barierę we wdrażaniu Lean Management. W wyniku przeprowadzonej analizy regresji można stwierdzić, że zmiennymi, które w istotny sposób różnicują wyniki ankiety są: rodzaj szkoły, funkcja oraz staż pracy. Wywiady wskazują, że zmiana techniczno-organizacyjna przebiega równolegle i jest zintegrowana ze zmianą społeczną, tylko wtedy kiedy projekty są wdrażane z przyjęciem podejścia oddolnego. Wyniki badania jednoznacznie wskazują, że zastosowanie paradygmatu funkcjonalistycznego w badaniu kultury organizacyjnej uczelni jest niewystarczające, gdyż nie pozwala, dostrzec w pełni innych składników i obszarów Kultury Lean. Dlatego postuluje się rozszerzenie perspektywy badawczej o podejście humanistyczne oparte na paradygmacie interpretatywnym.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Maciąg, J. (2018). Kultura Lean Management w polskich szkołach wyższych (wyniki badań pilotażowych). Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1(51), 69-95. https://doi.org/10.14746/nisw.2018.1.3
Dział
Artykuły
Biogram autora

Justyna Maciąg, Instytut Spraw Publicznych Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

dr nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarządzaniu, adiunkt w katedrze Zarządzania Publicznego w Instytucie Spraw Publicznych na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Jej główne zainteresowania badawcze dotyczą współczesnych koncepcji i metod zarządzania w organizacjach publicznych i biznesowych, ze szczególnym uwzględnieniem szkół wyższych. Publikacje oraz prace badawcze w obszarze szkolnictwa wyższego autorki obejmują problematykę doskonalenia jakości usług, pomiaru i oceny skuteczności i efektywności systemu zarządzania jakością, metod współpracy z otoczeniem, a także restrukturyzacjiszkół wyższych poprzez zastosowanie koncepcji i metod podejścia procesowego (zarządzania jakością, Lean Management). W latach 2007-2012 pełniła funkcję Pełnomocnika Rektora ds. Jakości Kształcenia i Akredytacji na Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach. Posiada również międzynarodowe uprawnienia Pełnomocnika Systemu Zarządzania Jakością, Audytora wewnętrznego oraz Certyfikat PRINCE2® Foundation Examination. Ukończyła studia podyplomowe „Lean services” na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu oraz szkolenie z zakresie Green Belt. Obecnie jest członkiem komitetu sterującego międzynarodowej sieci Lean HE oraz Zespołu ds. odbiurokratyzowania procedur w Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Bibliografia

  1. Alvesson, M. (2009). At home ethnography: struggling with closeness and closure. W: S. Ybema, D. Yanow, H. Wels i F.H. Kamsteeg (red.), Organizational Ethnography: Studying the Complexity of Everyday Life (156-217). London: Sage.
  2. Alvesson, M. (2013), The Triumph of Emptiness: Consumption, Higher Education and Work Organization. Oxford: Oxford University Press.
  3. Antonowicz, D. (2015). Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją: Polskie szkolnictwo wyższe w dobie przemian. Toruń: Wydawnictwo UMK.
  4. Balzer, K. (2010). Lean Higher Education. New York: CRP Press.
  5. Bednarek, M. (2007). Doskonalenie systemów zarządzania: Nowa droga do przedsiębiorstwa Lean. Warszawa: Difin.
  6. Burell, G., Morgan, G. (2005). Sociological Paradigms and Organisational Analysis: Elements of the Sociology of Corporate Life. Burlington: Ashgate Publishing.
  7. Czarniawska, B. (2010). Trochę inna teoria organizacji: Organizowanie jako konstrukcja sieci działań. Warszawa: Poltext.
  8. Czerska, J. (2009). Doskonalenie strumienia wartości. Warszawa: Difin.
  9. Emiliani, B. (2005). Your Turn: Getting Lean. BizEd, maj/czerwiec.
  10. Emiliani B. (2015). Lean University: A Guide to Renewal and Prosperity. Wethersfield, Conn.: The CLBM, LLC.
  11. Francis, D.E., Krehbiel, T.C. i Balzer, W.K. (2017). Lean Applications in Higher Education. https://the-lmj.com/2017/03/lean-applications-in-higher-education-part-one [10.04.2018].
  12. Hamrol, A. (2015). Strategie i praktyki sprawnego działania: Lean, Six Sigma i inne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  13. Hatch, M. (2002). Teoria organizacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  14. Hofstede, G., Hofstede, G.J. i Minkov, M. (2011). Kultury i organizacje. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  15. McNay, I. (2006). Values, Principles and Integrity: Academic and Professional Standards in Higher Education. https://www.oecd.org/site/imhe2006bis/37245044.pdf [10.04.2018].
  16. Jakubik, M., Kagan, R., Hanusyk, K. i Koch, T. (2012). Motywowanie pracowników w środowisku Lean. W: Ciągłe doskonalenie w oparciu o zasady Lean Manufacturing. Wrocław: Wyd. Lean Enterprise Institute Polska.
  17. Jabłecka, J. (2000). Misja organizacji a misja uniwersytetu. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 16(2): 7–25.
  18. Kostera, M. (2003). Antropologia organizacji: Metodologia badań terenowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  19. Kwiek, M. (2015). Uniwersytet w dobie przemian. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  20. Kwiek, M. (2011). Filozofia – demokracja – uniwersytet: Wyzwania epoki globalizacji. W: P.W. Juchacz, K. Kozłowski i A. Cooper (red.), Filozofia a demokracja, t III. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IFUAM.
  21. Leja, K. (2013). Zarządzanie uczelnią: Koncepcje i współczesne wyzwania. Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer business.
  22. Lenartowicz, M. (2016). Natura oporu: Uniwersytet jako samowytwarzający się system społeczny. Poznań: CSPP UAM.
  23. Liker, J.K. i Morgan, J.M. (2006). The Toyota Way in Services: The Case of Lean Product Development. Academy Management Perspective. 20(2): 5–20.
  24. Liker, J.K. (2005). Droga Toyoty: 14 zasad zarządzania wiodącej firmy produkcyjnej świata. Warszawa: MT Biznes.
  25. Maciąg, J. (2011). Ocena systemu zapewnienia jakości kształcenia w szkole wyższej. Katowice: Wydawnictwo AWF w Katowicach.
  26. Maciąg, J. (2016a). Zastosowanie podejścia procesowego w zarządzaniu publicznymi szkołami wyższymi – wyzwania teorii i praktyki. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 47(1): 163–180.
  27. Maciąg, J. (2016b). Uwarunkowania wdrożenia koncepcji Lean Service w polskich szkołach wyższych. Zarządzanie publiczne. 33(1): 51–64.
  28. Mann, D. (2014). Tworzenie kultury Lean. Wrocław: ProdPublishing.
  29. Lacatus, M.L. (2013). Organizational culture in contemporary university. Procedia – Social and Behavioral Sciences. 76: 421–425.
  30. Geppert, M. i Hollinshead, G. (2017). Signs of dystopia and demoralization in global academia: Reflections on the precarious and destructive effects of the colonization of the Lebenswelt.
  31. Critical Perspectives on International Business. 13(2): 136–150.
  32. Beytekın, O.F., Yalçinkava, M., Doğan, M. i Karakoç, N. (2010). The Organizational Culture at The University. The International Journal of Educational Researchers 2(1): 1–13.
  33. Parkes, A. (2017). Kulturowe uwarunkowania Lean Management. Warszawa: Difin.
  34. Radnor, Z., Walley, P., Stephens A. i Bucci, G. (2006). Evaluation of the Lean Approach to Business Management and Its Use in the Public Sector. Scottish Executive Social Research: Crown Copyright.
  35. Radnor, Z. i Bucci, G. (2011). Analysis of Lean Implementation in UK Business Schools and Universities. Raport przygotowany dla Association for Business Schools, https://www.york.ac.uk/admin/po/processreview/ABS%20Final%20Report%20final.pdf [10.04.2018].
  36. Robinson M. i Yorkstone, S. (2014). Becoming a Lean University: The case of the University of St. Andrews. Leadership and Government in Higher Education. 1: 41–72.
  37. Santana, S., Moreira, C., Roberto, T. i Azambuja, F. (2010). Fighting for excellence: the case of the Federal University of Pelotas. Higher Education. 60(3): 321–341.
  38. Shah, R. i Ward, P.T. (2007). Defining and developing measures of lean production. Journal of Operational Research. 25(4): 785–805.
  39. Smircich, L. (1983). Concepts of Culture and Organizational Analysis. Administrative Science Quarterly. 28(3): 339–358.
  40. Sułkowski, Ł. (2012). Kulturowe procesy zarządzania. Warszawa: Difin.
  41. Sułkowski, Ł. (2016). Kultura akademicka. Koniec utopii? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  42. Sułkowski, Ł. (2017). Fuzje uczelni: Czy w szaleństwie jest metoda? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  43. Walentynowicz, P. (2013). Uwarunkowania skuteczności wdrażania Lean Management w przedsiębiorstwach produkcyjnych w Polsce. Gdańsk: Wydawnictwo UG.
  44. Wolniak, R. (2012). Wymiary kulturowe polskich organizacji z doskonalenie zarządzania jakością. Warszawa: CeDeWu.pl.
  45. Woźnicki, J. (2000). Dylematy modelowe w kształtowaniu systemu szkolnictwa wyższego u progu XXI wieku. Nauka. 4.
  46. Yorkstone, S. (2016). Lean Universities. W: T. Netland i D. Powell (red.), The Routledge Companion to Lean Management. Abingdon: Routledge.