Między autonomią a podporządkowaniem. Problemy metodologiczne analizy (pół)peryferyjnych systemów nauki

Main Article Content

Jakub Krzeski
Krystian Szadkowski

Abstrakt

Niniejszy artykuł stanowi jeden z głosów w dyskusji nad półperyferyjnym charakterem systemów produkcji naukowej, dla której pretekstem była publikacja książki Gra peryferyjna Tomasza Warczoka i Tomasza Zaryckiego. Autorzy skupiają się w nim na metodologicznych wyzwaniach stojących przed analizą charakteru systemów nauki z perspektywy globalnego podziału pracy. Jako możliwe rozwiązanie dotychczasowych trudności wskazują na konieczność symetrycznej syntezy propozycji teoretycznych Pierre’a Bourdieu i Immanuela Wallersteina. Z jednej strony pozwoli to uniknąć sprowadzenia zjawisk w polu nauki wyłącznie do poziomu ekonomicznego, z drugiej zaś da szansę przemyśleć zależność, w jakiej pozostają do siebie nauka i gospodarka. Dopiero tak skonstruowana rama teoretyczna daje możliwość uchwycenia mechanizmów wytwarzania hierarchizujących podziałów w globalnej nauce takich jak ten na centrum i peryferia.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Krzeski, J., & Szadkowski, K. (2018). Między autonomią a podporządkowaniem. Problemy metodologiczne analizy (pół)peryferyjnych systemów nauki. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1(51), 163-173. https://doi.org/10.14746/nisw.2018.1.7
Dział
Gra peryferyjna-dyskusja
Biogramy autorów

Jakub Krzeski

doktorant w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, związany z Centrum Studiów nad Polityką Publiczną, tłumacz. Sekretarz redakcji czasopisma naukowego Nauka i Szkolnictwo Wyższe i redaktor czasopisma naukowego Praktyka Teoretyczna. Absolwent MISH UW. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą teorii kapitalizmu akademickiego w świetle podziału na centrum i peryferie w globalnej produkcji wiedzy.

Krystian Szadkowski

adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badacz w Centrum Studiów nad Polityką Publiczną oraz sekretarz Katedry UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego. Redaktor naczelny czasopisma Praktyka Teoretyczna, a od 2015 roku redaktor wykonawczy czasopisma Nauka i Szkolnictwo Wyższe. W latach 2010–2013 stypendysta Fundacji Marie Curie Skłodowskiej zatrudniony na stanowisku młodszego badacza w Instytucie Badawczym Education International, globalnej centrali nauczycielskich i akademickich związków zawodowych w Brukseli. Autor książki Uniwersytet jako dobro wspólne: Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym (2015).

Referencje

  1. Antonowicz, D. (2015). Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją: Polskie szkolnictwo wyższe w dobie przemian. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
  2. Antonowicz, D., Brdulak, J., Hulicka, M., Jędrzejewski, T., Kowalski, R., Kulczycki, E., Szadkowski, K., Szot, A., Wolszczak-Derlacz, J. i Kwiek, M. (2016). Reformować? Nie reformować? Szerszy kontekst zmian w szkolnictwie wyższym. Nauka. 4: 7–33.
  3. Alatas, S.F. (2003). Academic dependency and the Global Division of Labour in the Social Sciences. Current Sociology. 51(6): 599–613.
  4. Altbach, P.G. (2003). Centers and Peripheries in the Academic Profession: The Special Challenges of Developing Countries. W: P.G. Altbach, The Decline of the Guru: The Academic Profession in the Third World (1–21). New York: Basingstoke.
  5. Connell, R., Pearse, R., Collyer, F., Maia, J. i Morrell, R. (2017). Negotiating with the North: How Southern-tier intellectual workers deal with the global economy of knowledge. The Sociological Review. 66(1): 41–57.
  6. Dale, R. (2005). Globalisation, knowledge economy and comparative education. Comparative education. 41(2): 117–149.
  7. Foucault, M. (2006). Słowa i rzeczy: Archeologia nauk humanistycznych, przeł. T. Komendant i A. Tatarkiewicz. Gdańsk: słowo/obraz/terytoria
  8. Kulczycki, E. (2017). Assessing Publications through a Bibliometric Indicator: The Case of Comprehensive Evaluation of Scientific Units in Poland. Research Evaluation. 26(1): 41–52.
  9. Kwiek, M. (2012). Changing higher education policies: From the deinstitutionalization to the reinstitutionalization of the research mission in Polish universities. Science and Public Policy. 39(5): 641–654.
  10. Kwiek, M. (2018). Ustawa 2.0 a mierzalność i porównywalność osiągnięć naukowych. Nauka. 1: 65–86.
  11. Kwiek, M. i Szadkowski, K. (2018). Higher Education Systems and Institutions, Poland. W: P. Teixeira i in. (red.), Encyclopedia of International Higher Education Systems and Institutions. Dodrecht: Springer.
  12. Merton, R.K. (1968). The Matthew effect in science. Science. 159(3810): 56–63.
  13. Marginson, S. (2008). Global Field and Global Imagining: Bourdieu and Worldwide Higher Education. British Journal of Sociology of Education. 29(3): 303–315.
  14. Marginson, S. (2015). O niemożliwości zaistnienia kapitalistycznych rynków w szkolnictwie wyższym, przeł. K. Szadkowski. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 45(1): 11–37.
  15. Marginson, S. (2016). Higher Education and the Common Good. Melbourne University Press: Melbourne.
  16. Marginson, S. (2018). The New Geo-Politics of Higher Education. Centre for Global Higher Education Working Paper no. 34.
  17. Marginson, S. i Ordorika, I. (2011). „El central volume de la fuerza” : Global Hegemony in Higher Education and Resaerch. W: D. Rhoten i C. Calhoun (red.), Knowledge Matters: The Public Mission of the Research University (67–129). New York: Columbia University Press.
  18. Münch, R. (2014). Academic Capitalism: Universities in the Global Struggle for Excellence. New York–London: Routledge.
  19. Medina, L.R. (2014). Centers and Peripheries in Knowledge Production. New York–London: Routledge.
  20. Naidoo, R. (2004). Fields and Institutional Strategy: Bourdieu on the Relationship Between Higher Education, Inequality and Society. British Journal of Sociology of Education. 25(4): 457–471.
  21. National Science Board, NSB. (2018). Science and Engineering Indicators 2018. https://www.nsf.gov/statistics/2018/nsb20181/assets/nsb20181.pdf [10.04.2018].
  22. Petrovici, N. (2015). Framing Criticism and Knowledge Production in Semi-peripheries. Intersections: East European Journal of Society and Politics. 2(1): 80–102.
  23. Salmi, J. (2009). The challenge of establishing world-class universities. World Bank Publications.
  24. Schofer, E. i Meyer, J.W. (2005). The worldwide expansion of higher education in the twentieth century. American Sociological Review. 70(6), 898–920.
  25. Szadkowski, K. (2015). Uniwersytet jako dobro wspólne: Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  26. Szadkowski, K. (2016). Socially Necessary Impact/Time: Notes on The Acceleration of Academic Labor, Metrics and The Transnational Association of Capitals. Teorie Vědy/Theory of Science. 38(1): 53–85.
  27. Szadkowski, K. i Krzeski, J. (2015). Czym są marksistowskie badania szkolnictwa wyższego? Praktyka Teoretyczna 18(4): 8–17.
  28. Warczok T. i Zarycki T. (2014a). (Ukryte) zaangażowanie i (pozorna) neutralność: Strukturalne ograniczenia rozwoju socjologii krytycznej w warunkach pół-peryferyjnych. Stan Rzeczy. 6: 129–158.
  29. Warczok T. i Zarycki T. (2014b). Bourdieu recontextualized: Redefinitions of western critical thought in the periphery. Current Sociology. 62(3): 334–351.
  30. Warczok, T. i Zarycki, T. (2016). Gra peryferyjna: Polska politologia w globalnym polu nauk społecznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
  31. Warczok, T. i Zarycki, T. (2018). Polskie nauki polityczne w perspektywie globalnej: paradoksy ewoluującej peryferyjności. Nauka i Szkolnictwo Wyższe. 1(51): 143-161.