Niezależność, autonomia i wolność akademicka a modele koordynacji szkolnictwa wyższego. Na marginesie artykułu C. Kerra

Main Article Content

Julita Jabłecka

Abstrakt

Nawiązując do artykułu C. Kerra, w którym wyróżniono cztery aspekty niezależności uczelni (własność, kontrolę, źródła i mechanizmy finansowania), przedstawiono szereg problemów związanych z próbą spojrzenia na polski system szkolnictwa wyższego z amerykańskiej perspektywy teoretycznej. Sięgając do źródeł uniwersytetu średniowiecznego, poprzez model uniwersytetu liberalnego aż do czasów współczesnych przedstawiono proces stopniowego narastania różnic ustrojowych uczelni polskich i amerykańskich. Efektem tych różnic jest szereg nieporozumień terminologicznych dotyczących autonomii, niezależności i wolności akademickiej. Opisane przez Kerra różnice dotyczą poszczególnych uczelni, ale różnić się mogą także całe systemy szkolnictwa. Dla ich opisu posłużono się 4 modelami teoretycznymi B. Clarka: koordynacji biurokratycznej, politycznej, oligarchii akademickiej i rynkowej, przedstawiając instrumenty ich realizacji oraz wynikającą stąd sytuację uczelni. Konsekwencje wykorzystania w praktyce koordynacji opartej na dominacji modelu oligarchii i rynku przedstawiono na przykładzie przeobrażeń systemu brytyjskiego przed kilku laty. W ostatniej części artykułu przedstawiono analizę krytyczną kierunku przeobrażeń polskiego systemu wynikającego z nowych regulacji prawnych i ich interpretacji, wskazując na sprzeczności i niekonsekwencje oraz warunki spójności rozwiązań.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Jabłecka, J. (2016). Niezależność, autonomia i wolność akademicka a modele koordynacji szkolnictwa wyższego. Na marginesie artykułu C. Kerra. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1), 58-76. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/nsw/article/view/4314
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Julita Jabłecka, Uniwersytet Warszawski

Julita Jabłecka - absolwentka SGH, tam także obroniła pracę doktorską na temat reformy instytutów w szkołach wyższych. Pracuje w Centrum Badań Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego UW, poprzednio zatrudniona w Instytucie Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego. Od lutego 1990 przez rok uczestniczyła w pracach nad reformą struktur kierowania i finansowania nauką w Polsce. Obecne zainteresowania badawcze - to konsekwencje regulacji prawnych dla funkcjonowania szkolnictwa wyższego i nauki, decyzje w polityce naukowej oraz problematyka oceny badań naukowych, szczególnie projektów badawczych. Od 1990 jest członkiem Komitetu Naukoznawstwa PAN.

Referencje

  1. Ashby E. 1966 Universities, British, Indian, African. Cambridge: Harvard University Press.
  2. Ashby E. 1971 Any Person Any Study. An Essay on Higher Education in the United States. New York: Mc Graw Hill.
  3. Ben-David J. 1971 The Scientists Role in Society. New Jersey: Prentice-Hall, Englewood Cliffs.
  4. Ben-David J. 1972 American Higher Education. New York, San Francisco: The Carnegie Commission on Higher Education.
  5. Berdahl R. 1990 Academic freedom. Autonomy and accountahility in british universities. „Studies in Higher Education” 15, nr 2.
  6. Bocheński J.M. 1992 Autonomia uniwersytetu. „Przegląd Akademicki” 5(6) (przedruk wypowiedzi z 1963 roku).
  7. Clark B. 1983 The Higher Education System. Academic Organięation in Cross-National Perspectwe. Berkeley: University of California Press.
  8. Classification..., 1981 Classification of Institutions of Higher Education. Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching. W: Financing Higher Education: Current Patterns. Paris: OECD.
  9. Jabłecka J. 1979 Przygotowanie, realizacja i ocena reformy instytutowej w szkołach wyższych. Warszawa: Instytut Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego.
  10. Kerr C. 1990 The american mixture of higher education in perspective: Four Dimensions. „Higher Education” 19, nr 1.
  11. Perkin H. 1984 The Historical Perspectwe. W: B. Clark (red.): Perspectim on Higher Education. Berkeley: University of California Press.
  12. Szczepański J. 1976 Szkice o szkolnictwie wyższym. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  13. Tymowski J. 1980 Organizacja szkolnictwa wyższego w Polsce. Warszawa: PWN.
  14. Williams G. 1984 The Economic Approach. W: B. Clark (red.) Perspectwes on Higher Education. Berkeley: University of California Press.