Leczenie gorsze od choroby? Diagnoza kondycji polskiego szkolnictwa wyższego na podstawie badań elit polskich uczelni publicznych

Main Article Content

Marta Shaw

Abstrakt

Finansowany z publicznych pieniedzy system szkolnictwa wyższego w Polsce jest szeroko postrzegany jako „chory” – niesprzyjający celom, jakie stawiają mu różne grupy społeczne. Istnieje zgoda co do istnienia tego problemu, nie ma natomiast zgody co do diagnozy i metod leczenia. Diagnoza przedstawiona w artykule oparta jest na dwuletnich badaniach elit szkolnictwa wyższego – władz uczelni i przedstawicieli rządu. Według autorki jedną z możliwych przyczyn „choroby” jest polipragmazja – jak w medycynie określa się sytuację, gdy chory konsultuje się jednocześnie z kilkoma lekarzami, którzy stawiają różne diagnozy i przepisują różne leki, mogące wchodzić ze sobą w niepożądane interakcje. Uniwersytet „choruje”, ponieważ ministerstwo i władze akademickie aplikują mu odmienne „lekarstwa”. Podczas gdy władze akademickie podkreślają rolę uniwersytetu w dochodzeniu do prawdy, twórcy polityki naukowej widzą go przede wszystkim jako koło zamachowe gospodarki. Presja ze strony rządu wywołuje zachowania kompensacyjne środowisk akademickich polegające na obchodzeniu przepisów i tworzeniu pozorów. W efekcie cele realizowane przez władze uczelni odbiegają od tych zakładanych w najnowszym polskim prawodawstwie, a bodźce płynące z instytucji politycznych zachęcają do zachowań sprzecznych z etosem akademickim. Z badań wynika jednak, że istnieją trzy obszary potencjalnej synergii, które mogą stać się punktami zwrotnymi w transformacji polskiego szkolnictwa wyższego: kształcenie elitarne,merytoryczne finansowanie badań naukowych oraz kompetencje „miękkie”.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Shaw, M. (2015). Leczenie gorsze od choroby? Diagnoza kondycji polskiego szkolnictwa wyższego na podstawie badań elit polskich uczelni publicznych. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1(45), 117-135. https://doi.org/10.14746/nsw.2015.1.5
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Marta Shaw, Instytut Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego

Od 2014 r. adiunkt w Instytucie Spraw Publicznych na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest filologiem angielskim, ukończyła również studia z zakresu hermeneutyki i doktorat z przywództwa organizacyjnego oraz polityki naukowej i rozwojowej (Organizational Leadership, Policy, and Development). Doświadczenie badawcze zdobywała w projektach naukowych w University of Minnesota. Jej badania dotyczą wpływów globalizacyjnych na zarządzanie w szkolnictwie wyższym i nauce, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii ustroju (governance), uwarunkowań rzetelności naukowej oraz rozwoju kompetencji międzykulturowych. W latach 2011-2014 prowadziła w Polsce badanie elit akademickich porównujące koncepcje zarządzania uczelnią przyjęte przez władze uczelni oraz architektów reform nauki i szkolnictwa wyższego. Uczestniczyła również w pracach zespołu pod kierownictwem prof. Melissy Anderson, badającego uwarunkowania organizacyjne nierzetelności akademickiej, z uwzględnieniem falsyfikacji, fabrykacji i plagiatów (FFP). Jest autorką przełomowego opracowania diagnozującego uwarunkowania korupcji w dobie umasowienia i komercjalizacji szkolnictwa wyższego. Drugi obszar jej badań to czynniki warunkujące rozwój kompetencji międzykulturowych u studentów uczelni wyższych. Badała m.in. powiązania między doświadczeniami odmienności przed rozpoczęciem studiów a etapem rozwoju międzykulturowego na pierwszym roku studiów.

Referencje

  1. Aberbach, J.D., Rockman, B.A. (2002). Conducting and coding elite interviews. Political Science & Politics. 35(4): 673-676.
  2. ASBIRO (2014). Jedyna szkoła, w której uczą wyłącznie przedsiębiorcy [The only school where all teachers are entrepreneurs]. http://www.asbiro.pl/ [4.04.2014].
  3. Balcerowicz, L. (2014). Jakość i efektywność w szkołach wyższych a systemy ich finansowania. Kongres Kultury Akademickiej. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
  4. BBVA (2011). International Study on Scientific Culture: General Attitudes to Science. BBVA Foundation Department of Social Studies and Public Opinion. http://www.fbbva.es/TLFU/dat/culturacientificanotadeprensalarga.EN.pdf [30.12.2015].
  5. Bendyk, E. (2008). Płacz nad trumną. Polityka. http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/251169,1,placz-nad-trumna.read [30.12.2015].
  6. Dexter, L.A. (1970). Elite and specialized interviewing. Colchester, UK: European Consortium for Politcal Research.
  7. Dybczyński, A. (2011). Jestem baronem. Nie chcę dłużej żyć w średniowieczu. Gazeta Wyborcza http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,9022221,Jestem_baronem__Nie_chce_dluzej_zyc_w_sredniowieczu.html [30.12.2015].
  8. Dziewitek, P. (2014). Kolejny krok w tył we współpracy UMK i NGO. Stowarzyszenie Pracownia Obywatelska. http://pracowniaobywatelska.pl/kolejny-krok-w-tyl-we-wspolpracy-umk-i-ngo/ [30.12.2015].
  9. Financial Times. (2013). Business school rankings from the Financial Times – Kozminski University.http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/kozminski-university-warsaw/ [data].
  10. Fullan, M. (2001). The new meaning of educational change. New York: Teachers College Press. Fuller Buckminster (n/d). Buckminster Fuller Institute. http://www.bfi.org/about-bfi/updates/2014/03/countdown-begins [30.12.2015].
  11. Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. New York: Basic Books.
  12. Guba, E.G., Lincoln, Y.S. (2005). Paradigmatic Controversies, Contradictions, and Emerging Confluences. W: E.G. Guba, Y.S. Lincoln (red.). Handbook of Qualitative Research (191-215). Thousand Oaks, CA: Sage.
  13. Hartman, J. (2013). Umarła klasa. Gazeta Wyborcza. http://wyborcza.pl/magazyn/1,132517,13885836,Umarla_klasa.html [30.12.2015].
  14. Kwiek, M. (2012). Changing Higher Education Policies: From Deinstitutionalization to Reinstitutionalization of the Research Mission in Polish Universities. Science and Public Policy. 39(5): 641-654.
  15. Marody, M. (2014). Etos, wartości i standardy w nauce akademickiej i „post-akademickiej”. Kongres Kultury Akademickiej, Kraków: Uniwersytet Jagielloński. http://kongresakademicki.pl/ [30.12.2015].
  16. Menzel, H. (1978). Meaning: Who needs it? W: M. Brenner, P. Marsh, M. Brenner (red.). The social contexts of method (140-171). New York: St. Martin’s Press.
  17. Modzelewski, K. (2014). Humanistyka akademicka – misja czy komercja i biurokracja? Kongres Kultury Akademickiej, Kraków: Uniwersytet Jagielloński. http://kongresakademicki.pl/[30.12.2015].
  18. Newsweek (2014). Polacy na walizkach. Emigracyjny efekt domina. Newsweek. 23 marca. http://polska.newsweek.pl/emigracja-z-polski-gdzie-wyjezdzaja-polacy-newsweek-l,artykuly,282624,1.html [30.12.2015].
  19. OECD (2011). Stat Extracts: Graduates by field of education. http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=RGRADSTY [30.12.2015].
  20. OBOP (2013). 2 miliardy. Sposób na bezrobocie. Warszawa: Energy for Europe, s. 16. http://fede.org.pl/raport-2miliardy-sposob-na-bezrobocie/ [30.12.2015].
  21. OBOS (2009). Rola wykształcenia i zmiany w jej społecznym postrzeganiu w latach 1993-2009 (BS/163/2009). Warszawa.
  22. Ozminkowski, V. (2009). Uczelnie niższe. Newsweek. 5 grudnia. http://www.newsweek.pl/uczelnie-nizsze,49872,1,1.html [30.12.2015].
  23. Pacholski, L. (2011). Byłem admirałem stojącej flotylli. Gazeta Wyborcza. http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,9058004,Leszek_Pacholski__Bylem_admiralem_stojacej_flotylli.html [30.12.2015].
  24. Papuzińska, M. (2009). Kryzys polskich uczelni: Szkoły z kasą. Polityka, http://www.polityka.pl/kraj/analizy/303296,1,kryzys–polskich–uczelni.read [30.12.2015].
  25. Schwandt, T.A. (2000). Three epistemological stances in qualitative inquiry: Interpretivism, Hermeneutics, Social Constructivism. W: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.). Handbook of qualitative research (189-213). Thousand Oaks, CA: Sage.
  26. Sztompka, P. (2014). Uniwersytet współczesny: Zderzenie dwóch kultur. Kongres Kultury Akademickiej. Kraków: Uniwersytet Jagielloński. http://kongresakademicki.pl/uniwersytet-wspolczesny-zderzenie-dwoch-kultur/ [30.12.2015].
  27. Tadeusiewicz, R. (2014). Humanistyka: hamulec i kierownica. Panorama Polskiej Akademii Nauk. t. 6, nr 18. http://panorama.pan.pl/s,humanistyka-hamulec-i-kierownica,122.html [30.12.2015].
  28. Thomas, W.I., Znaniecki, F. (1927). The Polish Peasant in Europe and America. New York: Alfred A. Knopf.