Selekcja ze względu na pochodzenie społeczne do szkoły średniej i na studia wyższe

Main Article Content

Henryk Domański

Abstrakt

Niniejsze studium sytuuje się w nurcie refleksji nad dynamiką nierówności edukacyjnych. Wyniki dotychczasowych analiz wskazywały na decydujące znaczenie wpływu pochodzenia społecznego jednostek na selekcję występującą na pierwszym progu kształcenia, tj. przy przechodzeniu ze szkoły podstawowej do średniej. Do lat dziewięćdziesiątych zależność ta nie ulegała zmianom, chociaż zmniejszał się wpływ czynników pochodzeniowych na drugim progu, tj. w dostępie do studiów wyższych. Tymczasem, według ustaleń przedstawionych w artykule, wpływ pochodzenia społecznego znacząco wzrósł w latach dziewięćdziesiątych, przy czym bardziej zwiększyła się jego rola na drugim progu. Empiryczną przesłanką tego zaskakującego wniosku są wyniki systematycznych porównań danych z ogólnopolskich badań obejmujących kilkudziesięcioletni przedział czasu.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Domański, H. (2016). Selekcja ze względu na pochodzenie społeczne do szkoły średniej i na studia wyższe. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (2(16), 97-108. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/nsw/article/view/4622
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Henryk Domański, Polska Akademia Nauk

Henryk Domański - profesor doktor habilitowany w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Kierownik Zakładu Badania Struktury Społecznej oraz Zespołu Studiów nad Metodami i Technikami Badań Socjologicznych. Od 2000 r. dyrektor IFiS PAN. Zajmuje się badaniem obiektywnych i świadomościowych aspektów uwarstwienia społecznego i ruchliwości społecznej, a także metodologią badań społecznych, jest autorem wielu publikacji z tej dziedziny. Redaktor naczelny „Studiów Socjologicznych” oraz czasopisma poświęconego metodologii badań socjologicznych - „ASK. Społeczeństwo, badania, metody” . Od 1992 r. prowadzi w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN dwa seminaria: „Teoretyczne i metodologiczne problemy badań surveyowych” oraz „Nowe hierarchie i podziały społeczne w Polsce” .

Referencje

  1. Blossfeld H.-P. 1993 Changes in Educational Opportunities in the Federal Republic of Germany: A Longitudinal Study of Cohorts Born between 1916 and 1965, w: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 51-74.
  2. Bourdieu P. 1986 Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste, Routledge & Kegan Paul, London.
  3. Bowles S., Gintis H. 1967 Schooling in Capitalist America, Basic Books, New York.
  4. Cichomski B., Morawski P. 1995 Polski Generalny Sondaż Społeczny. Skumulowany komputerowy zbiór danych, Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
  5. Cobalti A., Schizzerotto A. 1993 Inequality of Educational Opportunity in Italy, w: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent Inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 155-176.
  6. Cohen J., Cohen P. 1983 Applied Multiple Regression/Correlation Analysis in Behavioural Sciences, Lawrence Erlbaum, Hillsdale, New Jersey.
  7. Collins R. 1971 Functional and Conflict Theories of Educational Stratification, „American Sociological Review”, nr 36, s. 1002-1019.
  8. Domański H. 2000 Hierarchie i bariery społeczne w latach dziewięćdziesiątych, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.
  9. Dronkers J. 1993 Educational Reforms in the Netherlands. Did It Change the Impacts of Parental Occupation and Education, „Sociology of Education", nr 66, s. 262-277.
  10. Featherman D., Hauser R.M. 1978 Opportunity and Change, Academic Press, New York.
  11. Garnier M.A., Raffalovitch L.E. 1984 The Evolution of Educational Opportunities in France, „Sociology of Education”, nr 57, s. 1-11.
  12. Gerber T.P., Hout M. 1993 Educational Stratification in Russia During the Soviet Period, „American Journal of Sociology”, nr 101, s. 611-660.
  13. Halsey A.H. 1977 Towards Meritocracy? The Case of Britain, w: J. Karabel, A.H. Halsey (eds.): Power and Ideology in Education, University Press, New York, s. 173-186.
  14. Heyns B., Białecki I. 1993 Educational inequalities in Postwar Poland, w: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent Inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 303-336.
  15. Kerckhoff A., Trotl J.M. 1993 Educational Attainment in a Changing Educational System, w Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 133-155.
  16. Kiecka W.R. 1980 Discriminant Analysis, Sage Publications, London.
  17. Lenski G. 1966 Power and Privilege, McGraw-Hill, New York.
  18. Mare R. 1981 Change and Stability in Educational Stratification, „American Sociological Review”, nr 46, s. 78-87.
  19. Mateju P. 1993 Who Won and Who Lost in a Socialist Redistribution in Czechoslovakia? w: W: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 252-272.
  20. Muller W., Karle W. 1993 Social Selection in Educational Systems in Europe, „European Sociological Review”, nr 9, s. 1-23.
  21. Parsons T. 1960 Structure and Process in Modern Societies, The Free Press, Illinois.
  22. Rafteiy A.E., Hout M. 1990 Maximally Maintained inequality: Expansion, Reform, and Opportunity in Irish Education, 1921-1975, referat na konferencji ISA Research Committee on Social Stratification, Madryt.
  23. Saar E .1997 Transitions to Tertiary Education in Belarus and the Baltic Countries, „European Sociological Review", nr 13, s. 139-158.
  24. Sawiński Z., Stasińska M. 1986 Przemiany w oddziaływaniu czynników pochodzenia na dwóch progach selekcji międzyszkolnej, zeszyt 42 prac Zespołu Badań Socjologicznych nad Problemami Oświaty, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
  25. Shavit Y„ Blossfeld H.-P. (eds.) 1993 Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder.
  26. Słomczyński K.M. i in. 1989 Struktura społeczna: schemat teoretyczny i warsztat badawczy, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa.
  27. Szelenyi Sz., Aschaffenburg K. 1993 inequalities in Educational Opportunity in Hungary, w: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.), Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 273-302.
  28. Treiman D.J. 1970 Industrialization and Social Stratification. w: E. 0. Laumann (ed.): Social Stratification: Research and Theory for the 1970s, Bobbs Merrill, Indianapolis, s. 207-234.
  29. Treiman D.J., Yamaguchi K. 1993 Trends in Educational Attainment in Japan, w: Y. Shavit, H-P. Blossfeld (eds.): Persistent inequality. Changing Educational Attainment in Thirteen Countries, Westview Press, Boulder, s. 229-251.
  30. Vrooman J.C., Dronkers J. 1986 Changing Educational Attainment Process: Some Evidence from the Netherlands, „Sociology of Education”, nr 59, s. 69-78.