Statystyka nauki i techniki - nowe idee, projekty i wyzwania

Main Article Content

Grażyna Niedbalska

Abstrakt

Autorka przedstawia wyzwania stojące przed statystyką nauki i techniki dotyczące przede wszystkim takich zagadnień jak statystyka innowacji, „pomiary” inwestycji w wiedzę jako ważny element statystyki gospodarki opartej na wiedzy oraz statystyka zasobów ludzkich dla nauki i techniki. We wprowadzeniu przypomina obchodzone w 2007 r. przez OECD pięćdziesięciolecie statystyki działalności badawczo-rozwojowej jako międzynarodowego przedsięwzięcia realizowanego na podstawie wspólnie uzgodnionych zaleceń metodologicznych. OECD jest głównym w skali międzynarodowej koordynatorem prac nad rozwojem metodologii statystyki nauki i techniki, która obecnie stopniowo przekształca się w statystykę gospodarki opartej na wiedzy. Następnie autorka omawia najważniejsze zmiany w metodologii badań statystycznych działalności innowacyjnej wprowadzone w trzeciej edycji Podręcznika Oslo (Oslo Manual 2005). Na szczególną uwagę zasługuje wprowadzenie nowej typologii innowacji, obejmującej, oprócz innowacji technicznych produktów i procesów, również innowacje organizacyjne i marketingowe. W części artykułu poświęconej pomiarom wartości tzw. inwestycji w wiedzę autorka przedstawia metodologię stosowaną obecnie przez OECD, a także wybrane dane z tej dziedziny publikowane przez tę organizację. Zwraca uwagę na fakt, że ustalanie wartości inwestycji w wiedzę jest bardzo trudnym problemem metodologicznym, który nie znalazł jeszcze na razie w pełni satysfakcjonującego rozwiązania praktycznego ze względu na braki w dostępnych danych statystycznych. Trzy kolejne części artykułu poświęcone są statystyce tzw. zasobów ludzkich dla nauki i techniki, zwanej w skrócie statystyką HRST (Human Resources for Science and Technology). Autorka omawia szczegółowo nowe międzynarodowe przedsięwzięcie badawcze o niespotykanej dotąd skali, jakim jest tzw. projekt CDH realizowany wspólnie przez Komisję Europejską (Eurostat), OECD i UNESCO (Instytut Statystyki UNESCO - UIS). Celem tego projektu jest opracowanie tzw. międzynarodowego standardu metodologicznego badania karier zawodowych osób ze stopniem naukowym doktora (Careers of Doctorate Holders - CDH) i objęcie tym badaniem jak największej liczby krajów na świecie. Autorka wspomina także o polskim pilotażowym badaniu CDH przeprowadzonym w czwartym kwartale 2007 r. przez Ośrodek Przetwarzania Informacji pod auspicjami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W podsumowaniu artykułu przedstawia warunki stosowania danych statystycznych z zakresu nauki i techniki w pracach badawczych i polityce naukowo-technicznej składające się na tzw. dobrą praktykę. Na pierwszym miejscu wymienia stosowanie metadanych (czyli, mówiąc w skrócie, informacji o informacji) stanowiących w nowoczesnej statystyce integralny element zbiorów danych statystycznych.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Niedbalska, G. (2016). Statystyka nauki i techniki - nowe idee, projekty i wyzwania. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, (1(31), 166-181. Pobrano z https://pressto.amu.edu.pl/index.php/nsw/article/view/4827
Dział
Oryginalny artykuł naukowy
Biogram autora

Grażyna Niedbalska, Polska Akademia Nauk

Grażyna Niedbalska - doktor, specjalista z zakresu statystyki nauki i techniki, członek Komitetu Naukoznawstwa przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, konsultant w Głównym Urzędzie Statystycznym. Interesuje się funkcjonowaniem systemów nauki, techniki i innowacji oraz historią polityki naukowo- -technicznej. W latach 1995-2005 była naczelnikiem Wydziału Nauki i Techniki w GUS. Jest autorką koncepcji nowego systemu badań statystycznych z zakresu nauki i techniki prowadzonych od 1994 r. przez GUS, a także autorką lub współautorką ok. 40 publikacji z tej dziedziny, m.in. Definicje pojęć z zakresu statystyki nauki i techniki (1999), oraz opracowań z serii „Nauka i technika”, „Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w przemyśle i w sektorze usług” i Main Science nad Technology indicators in Poland wydawanych przez GUS. Od 1991 r. współpracuje z OECD, od 1993 r. jako tzw. principal delegate ze strony polskiej w grupie National Experts on Science and Technology Indicators (NESTI). Była stażystką (Visiting Partner) w Sekretariacie OECD w trakcie prac nad pierwszym przeglądem polityki naukowej i technicznej w Polsce Reviews of National Science and Technology Policy - Poland (1995 r.). Od wielu lat współpracuje również z grupą roboczą Eurostatu: Working Party on Science, Technology and Innovation Statistics (Eurostat WP STI). Współpracuje z Instytutem Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk w ramach Międzynarodowej Sieci Naukowej: „Ocena wpływu działalności badawczo- rozwojowej (B+R) i innowacji na rozwój społeczno-gospodarczy”, bierze także udział w pracach Narodowego Programu Foresight Polska 2020 jako członek Zespołu Ekspertów Zewnętrznych oraz ekspert w panelu ekonomicznym projektu „System monitorowania i scenariusze rozwoju technologii medycznych w Polsce”.

Bibliografia

  1. Ahmad N. 2003 Measuring investment in Software, STI Working Paper 2003/6, OECD, Paris.
  2. Bryant K., Wells A. (red.) 1998 A New Economic Paradigm? innovation-based Evolutionary Systems, Discussions of Science and Innovation Series, Department of Industry, Science and Tourism (DIST), Canberra.
  3. Eparvier R 2007 R&D Indicators to Monitor the European Research Area, Workshop on R&D Indicators to Monitor the European Research Area - ERAWATCH Workshop, Institute for Prospective Technological Studies, Sewilla, 14-15 maja 2007.
  4. Jankowski J.E. 2001 A Brief Data-informed History of Science and Technology Policy, w: M.R Feldman, A.N. Link (red.): innovation Policy in the Knowledge-based Economy, Kluwer Academic Publishers, Boston - Dordrecht - London.
  5. Kahn M. 2001 Investment in Knowledge, „STI Review”, nr 27 (OECD, Paris).
  6. Key Figures 2005 Key Figures, European Commission, DG Research, Brussels.
  7. Mapping Careers... 2007 Mapping Careers and Mobility of Doctorate Holders: Draft Guidelines, Model Questionnaire and Indicators - The OECDIUNESCO Institute for Statistics/Eurostat Career of Doctorate Holder (CDH) Project, STI Working Paper 2007/6, Statistical Analysis of Science, Technology and Industry, DSTI/DOC(2007)6.
  8. Methodology Report... 2005 Methodology Report on European innovation Scoreboard, May 20, 2005, European Trend Chart on innovation, European Commission - Enterprise Directorate-General, Brussels.
  9. Nelson R., Winter S. 1982 An Evolutionary Theory of Economic Change, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts.
  10. OECD 2007 OECD Science, Technology and Industry Scoreboard, OECD, Paris.
  11. Rademacher W., Schnorr-Backer S. 2005 Knowledge Economy - Challenges for Official Statistics, Eurostat Conference „Knowledge Economy - Challenges for Measurement”, Luxemburg, 8-9 grudnia 2005.
  12. Report... 2007 Report from the Commission to the Council and the European Parliament on the Implementation of Decision No 1608I2003IEC of the European Parliament and of the Council, Commission of the European Communities, COM(2007) 801 final, Brussels, 14 grudnia 2007.
  13. Romer R 1986 Increasing Returns and Long-run Growth, „Journal of Political Economy”, nr 94(5).
  14. Science... 2007 Science, Technology and innovation Indicators in a Changing World - Responding to Policy Needs, praca zbiorowa (wybór referatów z konferencji Blue Sky Forum II w Ottawie, wrzesień 2006 r.), OECD, Paris.
  15. Statistics on Science... 2007 Statistics on Science, Technology and innovation - Current Situation and the Way Forward, Doc. EurostatlF4ISTII2007l3_DG RTD, Working Group Meeting on Statistics on Science, Technology and innovation, Luxemburg, 5-6 listopada 2007.
  16. Stehr N. 1996 Knowledge as a Capacity for Action (referat prezentowany podczas konferencji Blue Sky I „New Indicators for the Knowledge-based Economy”, Paryż, 19-21 czerwca 1996 r.), Research Paper, Statistics Canada.