Książka naukowa – między środowiskiem akademickim a branżą wydawniczą

Main Article Content

Sylwia Breczko

Abstrakt

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na książkę naukową jako przedmiot badawczy, istniejący na przecięciu socjologicznego nurtu badań nad szkolnictwem wyższym i badań nad rynkiem książki. Książka naukowa od lat dominuje na polskim rynku książki w zakresie liczby publikowanych pierwszych wydań, jednak jej znaczenie dla rynku wydawniczego uznawane jest za znikome. Równocześnie monografia naukowa, przez lata uważana – przynajmniej w obszarze nauk humanistycznych i społecznych – za „złoty standard” pracy naukowej, będący wyznacznikiem prestiżu i podstawą awansu akademickiego, zmienia swoją funkcję wraz z reformami szkolnictwa wyższego w Polsce, w coraz większym stopniu nastawionymi na docenianie artykułów w najbardziej uznanych czasopismach (najlepiej z impact factor) i publikacji w formule open access, a także w obliczu dokonujących się innowacji technologicznych dotyczących produkcji, opracowania i dystrybucji tekstu. Analiza tych przemian poprzez poznanie głównych interesariuszy (naukowców i wydawców, ale również bibliotekarzy, księgarzy, czytelników, nie zapominając o politycznych decydentach i gremiach eksperckich odpowiedzialnych za politykę w zakresie nauki i szkolnictwa wyższego) i ich zaplecza instytucjonalnego może nie tylko mieć znaczenie teoretyczne, ale także przyczynić się do dyskusji nad rolą wydawców naukowych i znaczeniem samej monografii naukowej w kontekście przyszłych reform szkolnictwa wyższego.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Breczko, S. (2016). Książka naukowa – między środowiskiem akademickim a branżą wydawniczą. Nauka I Szkolnictwo Wyższe, 48(2(48), 95-118. https://doi.org/10.14746/nisw.2016.2.5
Dział
Artykuły

Bibliografia

  1. Antonowicz, D. (2015). Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją. Polskie szkolnictwo wyższe w dobie przemian. Toruń: Wyd. Naukowe UMK.
  2. Beall, J. (2015). Criteria for Determining Predatory Open-Access Publishers.https://scholarlyoa.files.wordpress.com/2015/01/criteria-2015.pdf [16.11.2016].
  3. Becker, H.S. (2013), Warsztat pisarski badacza. Tłum. P. Tomanek. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
  4. Collins, E., Milloy, C. (2016). OAPEN-UK final report: A five-year study into open access monograph publishing in the humanities and social sciences. http://oapen-uk.jiscebooks. org/files/2016/01/OAPEN-UK-final-report.pdf [16.11.2016].
  5. Crossick, G. (2015). Monographs and Open Access. A report to HEFCE. Bristol: Higher Education Funding Council for England. www.hefce.ac.uk/media/hefce/content/pubs/indirreports/2015/Monographs,and,open,access/2014_monographs.pdf [16.11.2016].
  6. Damgé, M. (2014). Thomas Piketty, la critique du capitalisme et le succès des livres d’économie aux Etats-Unis. Le Monde, 24.04. www.lemonde.fr/les- decodeurs/article/2014/04/24/pourquoi-le-livre-de-piketty-est-il-un-succes-aux-etats unis_4405636_4355770.html [16.11.2016].
  7. Dawidowicz-Chymkowska, O. (2016). Ruch wydawniczy w liczbach. Tom 61: 2015 książki. Warszawa: Biblioteka Narodowa. http://ksiegarnia.bn.org.pl/405/Ruch-wydawniczy-w-liczbach-t-61-2015-ksiazki.html [16.11.2016].
  8. Dobrołęcki, P. (2013). Podręczniki bez dotacji. Forum książki. 1. https://forumakademickie.pl/fk/2013/01/podreczniki-bez-dotacji/ [16.11.2016].
  9. Education for Change (2012). Researchers of Tomorrow: The research behaviour of Generation Y doctoral students. London: British Library. https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20140614205429/http://www.jisc.ac.uk/media/documents/publications/reports/2012/Researchers-of-Tomorrow.pdf [16.11.2016].
  10. Elliott, M. (2015). The Future of the Monograph in the Digital Era: A Report to the Andrew W. Mellon Foundation. Journal of Electronic Publishing. 18(4). https://open.library.emory.edu/publications/emory%3Aq4fd0/ [16.11.2016].
  11. Ernst & Young (2010). Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do 2020 roku – drugi wariant, marzec, www.nauka.gov.pl/g2/oryginal/2013_05/59579f9e6efaec82014d6d5be081ca23.pdf [16.11.2016].
  12. Esposito, J.J., Barch, K. (2017). Monograph Output of American University Presses, 2009-2013. A Report Prepared for the Andrew W. Mellon Foundation.https://3spxpi1radr22mzge33bla91-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2017/02/Monograph-Output-of-University-Presses.pdf [18.02.2017].
  13. Eve, M.P. (2014). Open Access and the Humanities. Context, Controversies and the Future. Cambridge: Cambridge University Press. www.cambridge.org/core/books/open- -access-and-the-humanities/02BD7DB4A5172A864C432DBFD86E5FB4#fndtn-information [16.11.2016].
  14. Faherty, A. (2016). Academic Book Discovery, Evaluation and Access. Insights and opportunities for enhancing the scholarly experience. London: Strategic Content. https://academicbookfuture.files.wordpress.com/2016/06/faherty_academic-book-discovery-full-report.pdf [16.11.2016].
  15. Federation of European Publishers (2016). European Book Publishing Statistics 2015. 24.11. www.fep-fee.eu/European-Book-Publishing-823 [18.02.2017].
  16. Ferwerda, E., Snijder, R., Adema, J. (2013). OAPEN-NL. A project exploring Open Access monograph publishing in the Netherlands. Final Report. The Hague: OAPEN Foundation, www.oapen.nl/images/attachments/article/58/OAPEN-NL-final-report.pdf [16.11.2016].
  17. Fitzpatrick, K. (2011). Planned Obsolescence. Publishing, Technology, and the Future of the Academy. New York: New York University Press.
  18. Gardner, C.C., Gardner, G.J. (2015). Bypassing Interlibrary Loan Via Twitter: An Exploration of #icanhazpdf Requests. Referat na konferencji Association of College and Research Libraries, 25-28.03, Portland, Oregon. http://eprints.rclis.org/24847/2/gardner.pdf [16.11.2016].
  19. Gołębiewski, Ł. (red.) (2012). Rozmowy o rynku książki, t. 11. Warszawa: Biblioteka Analiz.
  20. Gołębiewski, Ł. (red.) (2013). Rozmowy o rynku książki, t. 12. Warszawa: Biblioteka Analiz.
  21. Gołębiewski, Ł., Waszczyk, P. (2015). Rynek książki w Polsce 2015: wydawnictwa. Warszawa: Biblioteka Analiz.
  22. Hollender, H. (2015). Deskryptory i przyszłość opracowania rzeczowego w bibliotekach. Rocznik Biblioteki Narodowej. 46: 399-412.
  23. Horne, A. (2017). ‘Opening Up Our Work’: University Presses and Translation Rights, 25.01. https://publishingperspectives.com/2017/01/university-press-translation-rights/ [18.02.2017].
  24. Housewright, R., Schonfeld, R.C., Wulfson, K. (2013). UK Survey of Academics 2012. Ithaka S+R, JISC and RLUK. www.rluk.ac.uk/wp-content/uploads/2014/02/UK_Survey_ of_Academics_2012_FINAL.pdf [16.11.2016].
  25. Instytut Książki (2016). Rynek książki w Polsce 2015. www.instytutksiazki.pl/upload/Files/polish_book_market_2015_PL_popr.pdf [18.02.2017].
  26. Jaxel-Truer, P. (2014). Thomas Piketty: pourquoi ses courbes affolent la planète?, Le Monde, 27.06. www.lemonde.fr/m-actu/article/2014/06/27/thomas-piketty-pourquoi-sescourbes- affolent-la-planete_4445781_4497186.html [16.11.2016].
  27. Kozierski, P., Kabaciński, R., Lis, M., Kaczmarek, P. (2013). Open Access. Analiza zjawiska z punktu widzenia polskiego naukowca. Poznań–Kraków: Impuls. http://impulsoficyna.com.pl/pliki/repozytorium/9788378504856.pdf [16.11.2016].
  28. Kwiek, M. (2015). Uniwersytet w dobie przemian. Instytucje i kadra akademicka w warunkach rosnącej konkurencji. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
  29. Larivière, V., Haustein, S., Mongeon, Ph. (2015). The Oligopoly of Academic Publishers in the Digital Era, PLoS ONE. 10(6): 1-15. http://journals.plos.org/plosone/article- ?id=10.1371/journal.pone.0127502 [16.11.2016].
  30. Lawson, S., Gray, J., Mauri, M. (2016). Opening the Black Box of Scholarly Communication Funding: A Public Data Infrastructure for Financial Flows in Academic Publishing.Open Library of Humanities. 2(1): 1-35. http://eprints.rclis.org/29213/1/Lawson-2016-OLH.pdf [16.11.2016].
  31. Lyons, R.E. (2016). The Academic Book of the Future: Practice-as-Research, 23.03. http://blogs.lse.ac.uk/lsereviewofbooks/2016/03/23/feature-the-academic-book-of-thefuture-practice-as-research-by-rebecca-lyons/ [23.07.2016].
  32. Lyons, R.E., Rayner, S.J. (red.) (2015). The Academic Book of the Future. New York: Palgrave Macmillan. www.palgrave.com/gb/book/9781137595768 [23.07.2016].
  33. Małecka, M., Michalak, D. (2012). Otwarta nauka w Polsce? O bajecznie drogich publikacjach, systemie open access i wydawniczej rewolucji. Kultura Liberalna, 3.04. http://kulturaliberalna.pl/2012/04/03/malecka-michalak-otwarta-nauka-w-polsce-o-bajeczniedrogich-publikacjach-systemie-open-access-i-wydawniczej-rewolucji/ [16.11.2016].
  34. Maricevic, M. (2012). Digital resources: researchers need better access and more training. The Guardian, 11.07. www.theguardian.com/higher-education-network/blog/2012/ jul/11/researchers-of-tomorrow-report [16.11.2016].
  35. Maricevic, M. (2015). National Libraries and Academic Books of the Future. W: R.E. Lyons, S.J. Rayner (red.). The Academic Book of the Future (57-65). New York: Palgrave Macmillan. www.palgrave.com/gb/book/9781137595768 [23.07.2016].
  36. McCall, J., Bourke-Waite, A. (2015). The Academic Book of the Future and the Need to Break Boundaries. W: R.E. Lyons, S.J. Rayner (red.). The Academic Book of the Future (32-38). New York: Palgrave Macmillan. www.palgrave.com/gb/book/9781137595768 [23.07.2016].
  37. Mole, T. (2015). The Academic Book as Socially-Embedded Media Artefact. W: R.E. Lyons, S.J. Rayner (red.). The Academic Book of the Future (11-17). New York: Palgrave Macmillan. www.palgrave.com/gb/book/9781137595768 [23.07.2016].
  38. Nowe Otwarcie Uniwersytetu (2016). „Nie zostaje mi czasu na pracę naukową…”. Warunki pracy osób ze stopniem doktora, zatrudnionych na polskich uczelniach. Gdańsk–Bydgoszcz-Warszawa. https://noweotwarcie.files.wordpress.com/2016/04/nie-zostaje-miczasu-na-pracc499-naukowc485-raport-nou3.pdf [16.11.2016].
  39. Nussbaum, M.C. (2016). Nie dla zysku. Dlaczego demokracja potrzebuje humanistów. Tłum. Ł. Pawłowski. Warszawa: Fundacja Kultura Liberalna.
  40. Panel rynku książki Gfk: I-IX 2016, www.gfk.com/pl/aktualnosci/news/panel-rynku-ksiazki-gfk-i-ix-2016/ [18.02.2017].
  41. Pinter, F. (2015). The Academic ‘Book’ of the Future and Its Function. W: R.E. Lyons, S.J. Rayner (red.). The Academic Book of the Future (39-45). New York: Palgrave Macmillan. www.palgrave.com/gb/book/9781137595768 [23.07.2016].
  42. Ratajczak, M. (2016). Niewidoczna praca redaktorek i redaktorów. 18.02. www.krytykapolityczna.pl/artykuly/kultura/20160216/ratajczak-niewidoczna-praca-redaktorek-iredaktorow [16.11.2016].
  43. Siuda, P. (red.) (2016). (Nie)obecna nauka. Strategie promocyjne polskich czasopism naukowych z zakresu nauk humanistycznych i społecznych. Poznań: Wyd. Naukowe Instytutu Filozofii UAM, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/14820/1/Nieobecona_nauka.pdf [16.11.2016].
  44. Solomon, D.J., Laakso, M., Björk, B.-Ch. (2016). Converting Scholarly Journals to Open Access: A Review of Approaches and Experiences. Cambridge: Harvard Library. https://dash.harvard.edu/handle/1/27803834 [16.11.2016].
  45. Suber, P. (2014). Otwarty dostęp. Tłum. zbiorowe. Warszawa: Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego. http://pon.edu.pl/images/plon_publications/files/14_Peter_Suber_-_Otwarty_dostep.pdf [16.11.2016].
  46. Szadkowski, K. (2015). Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
  47. Tait, E., Martzoukou, K., Reid, P. (2016). Libraries for the future: the role of IT utilities in the transformation of academic libraries. Palgrave Communications. 2: 16070, www. palgrave-journals.com/articles/palcomms201670 [16.11.2016].
  48. Tether, L. (2015). Book Review: The Academic Book of the Future edited by Rebecca E. Lyons and Samantha J. Rayner, 9.11. http://blogs.lse.ac.uk/lsereviewofbooks/2015/11/09/book-review-the-academic-book-of-the-future-edited-by-rebecca-e-lyonsand-samantha-j-rayner/ [23.07.2016].
  49. Thompson, J.B. (2005). Books in the Digital Age. The Transformation of Academic and Higher Education Publishing in Britain and the United States. Cambridge: Polity Press.
  50. Thompson, J.B. (2012). Merchants of Culture. The Publishing Business in the Twenty-First Century. Cambridge: Polity Press.
  51. UCL Press (2016). Open access digital scholarly publishing three new ways from UCL Press. 13.07. www.ucl.ac.uk/ucl-press/ucl-press-news/open-access-digital-scholarlypublishing- three-new-ways-from-ucl-press [16.11.2016].
  52. Waddell, K. (2016). The Research Pirates of the Dark Web. The Atlantic. 9.02. www.theatlantic.com/technology/archive/2016/02/the-research-pirates-of-the-dark-web/461829/ [16.11.2016].
  53. Wagner, I. (2011). Becoming Transnational Professional. Kariery i mobilność polskich elit naukowych. Warszawa: Scholar.
  54. Waters, L. (2009). Zmierzch wiedzy. Przemiany uniwersytetu a rynek publikacji naukowych. Tłum. T. Bilczewski. Kraków: Homini.
  55. Watkinson, A. (2016). The Academic Book in North America: Report on attitudes and initiatives among publishers, libraries, and scholars. CIBER Research, http://ciber-research.eu/download/Watkinson-The_Academic_Book_in_North_America-2016.pdf [18.02.2017].
  56. Williams, P., Stevenson, I., Nicholas, D., Watkinson, A., Rowlands, I. (2009). The role and future of the monograph in arts and humanities research. Aslib Proceedings: New Information Perspectives. 61(1): 67-82.
  57. Wolne licencje w nauce. Instrukcja (2013). Warszawa: Biblioteka Otwartej Nauki. https://centrumcyfrowe.pl/projekty/biblioteka-otwartej-nauki/wolne-licencje-w-nauce-instrukcja/[16.11.2016].