„Fuzjomania” akademicka. Czy Polskę czeka fala konsolidacji uniwersytetów?

Main Article Content

Łukasz Sułkowski

Abstrakt

„Fuzjomania” w sektorze uczelni trwa w wielu krajach już ponad dekadę. Masowe programy fuzji realizowane są m.in. w krajach skandynawskich, we Francji, w Wielkiej Brytanii, w USA oraz w Chinach. Celem fuzji jest tworzenie światowej ligi uniwersytetów oraz racjonalizacja sieci edukacji i badań, a także restrukturyzacja służąca podwyższeniu efektywności kształcenia. W Polsce konsolidacja nie miała charakteru systemowego i nie stanowiła części polityki publicznej. Nieliczne procesy połączeń pomiędzy uczelniami dokonywały się oddolnie, bez pomocy centralnej. Prawdopodobnie jednym z negatywnych efektów braku strategicznych fuzji uczelni w Polsce jest stopniowy spadek czołowych polskich uczelni na niższe miejsca w rankingach międzynarodowych. Warto jednak postawić pytanie o wartość konsolidacji uczelni. Czy fuzje uczelni rozwijają się głównie ze względu na instrumentalną nagrodę, jaką jest awans w rankingu międzynarodowym? Warto też zadać pytanie, czy konsolidacje uczelni nie są przejawem mody, komercjalizacji edukacji, ekspansji nowego publicznego zarządzania oraz rozwoju ideologii neoliberalnej? Odpowiedzi na te pytania można szukać w badaniach prowadzonych na świecie. Dzięki rozległym doświadczeniom międzynarodowym oraz biznesowym w zakresie fuzji i przejęć możemy w Polsce przyjrzeć się wartości procesów konsolidacyjnych z perspektywy uczelni wyższych oraz społeczeństwa.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Analizy
Biogram autora

Łukasz Sułkowski

Łukasz Sułkowski – profesor nauk ekonomicznych i doktor habilitowany nauk humanistycznych. Jego zainteresowania badawcze obejmują organizację i zarządzanie, a w szczególności: zarządzanie publiczne, krytyczny nurt zarządzania, epistemologię i metodologię nauk społecznych i humanistycznych, kulturę organizacyjną i zarządzanie międzykulturowe, jak również zarządzanie przedsiębiorstwami rodzinnymi. Obecnie jest profesorem na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, w Clark University i kierownikiem Katedry Zarządzania Społecznej Akademii Nauk w Łodzi oraz kierownikiem Katedry Zarządzania Instytucjami Szkolnictwa Wyższego w Instytucie Spraw Publicznych Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest członkiem Polskiej Komisji Akredytacyjnej, a w 2016 r. został wybrany na stanowisko wiceprzewodniczącego PKA, odpowiedzialnego za współpracę międzynarodową. Od 2008 r. jest redaktorem naczelnym kwartalnika Journal of Intercultural Management, a w latach 2004-2011 był redaktorem naczelnym kwartalnika Organizacja i Zarządzanie. Jest autorem ponad 300 publikacji. Był kierownikiem i wykonawcą 11 grantów badawczych (w tym finansowanych z Komitetu Badań Naukowych oraz Narodowego Centrum Nauki). W latach 2015-2016 był kierownikiem projektu NCN „Kultura jakości w polskich uczelniach wyższych”. Obecnie jest kierownikiem projektu DIALOG „Doskonalenie organizacyjne uczelni przyszłości (UNIFUT.PL)”. Jest członkiem międzynarodowych organizacji i stowarzyszeń: American Academy of Management (AAofM – USA), International Family Entreprises Research Assotiation (IFERA), Reseau Pays du Groupe de Vysegrad (PGV, Komitet Sterujący – Francja) oraz European Academy of Management (EURAM). Otrzymał liczne nagrody: Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Clark University w Worcester i Społecznej Akademii Nauk w Łodzi.

Bibliografia

  1. Aula, H.-M., Tienari, J. (2011). Becoming „world-class”? Reputation-building in a university merger. Critical Perspectives on International Business. 7(1): 7-29.
  2. Badat, S. (2010). Global rankings of universities: A perverse and present burden. W: E. Unterhalter, V. Carpentier (red.). Global inequalities and higher education: Whose interests are we serving (117-141). Basingstoke: Palgrave Macmillan.
  3. Barrier, J., Musselin, Ch. (2016). Draw me a university: Organizational design processes in university mergers. W: E. Popp Berman, C. Paradeise (red.). The university under pressure (361-394). Bingley: Emerald Group Publishing.
  4. Buela-Casal, G., Gutiérrez-Martínez, O., Paz Bermúdez-Sánchez, M., Vadillo-Muñoz, O. (2007). Comparative study of international academic rankings of universities. Scientometrics. 71(3): 349-365.
  5. Chirikov, I. (2013). University mergers need to confront identity issues. University World News. 30 March: 265.
  6. Cole, J.R. (2012). The great American university: Its rise to preeminence, its indispensable national role, why it must be protected. Oxford: Public Affairs.
  7. Craig, R., Amernic, J., Tourish, D. (2014). Perverse audit culture and accountability of the modern public university. Financial Accountability & Management. 30(1): 1-24.
  8. Docampo, D., Egret, D., Cram, L. (2014). French COMUEs and the Shanghai ranking. Working Paper, 24 October.
  9. Docampo, D., Egret, D., Cram, L. (2015). The effect of university mergers on the Shanghai ranking. Scientometrics. 104(1): 175-191.
  10. Douglass, J.A. (2016). How Rankings Came to Determine World Class. W: J.A. Douglass (red.). The New Flagship University (9-29). London: Palgrave Macmillan.
  11. Erkkilä, T. (2014). Global university rankings, transnational policy discourse and higher education in Europe. European Journal of Education. 49(1): 91-101.
  12. Foucault, M. (1980/2002). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972- 1977. Pantheon. W: J. Revel, Le vocabulaire de Foucault. Paris: Ellipses.
  13. Geschwind, L., Melin, G., Wedlin, L. (2016). Mergers as Opportunities for Branding: The Making of the Linnaeus University. W: R. Pinheiro, L. Geschwind, T. Aarrevaara (red.). Mergers in Higher Education. Higher Education Dynamics (t. 46, 129-143). Cham: Springer.
  14. Hazelkorn, E. (2009). Rankings and the battle for world-class excellence. Higher Education Management and Policy. 21(1): 1-22.
  15. Hazelkorn, E. (2015). Rankings and the reshaping of higher education: The battle for world-class excellence. London: Palgrave Macmillan.
  16. Janczyk-Strzała, E. (2015). Procesy konsolidacji polskiego szkolnictwa wyższego na tle doświadczeń zagranicznych – stan obecny i perspektywy. W: P. Zygarłowski, K. Łobos (red.). Procesy konsolidacji w szkolnictwie wyższym – stan i perspektywy. Warszawa: CeDeWu.pl.
  17. Karlsson, S., Geschwind, L. (2016). Takeovers in Swedish Higher Education: Comparing the „Hostile” and the „Friendly”. W: W: R. Pinheiro, L. Geschwind, T. Aarrevaara (red.). Mergers in Higher Education. Higher Education Dynamics (t. 46, 145-159). Cham: Springer.
  18. Kehm, B.M. (2014). Global university rankings – Impacts and unintended side effects. European Journal of Education. 49(1): 102-112.
  19. Koj, A. (2014) Trzy kadencje: wspomnienia Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków: Universitas.
  20. Kwiek, M. (2017). Academic top earners. Research productivity, prestige generation, and salary patterns in European universities. Science and Public Policy. 20: 1-13. https:// doi.org/10.1093/scipol/scx020.
  21. Leja, K. (2011). Koopetycja metodą doskonalenia zarządzania szkołą wyższą. Przegląd Organizacji. 7-8: 16-19.
  22. Lynch, K. (2015). Control by numbers: New managerialism and ranking in higher education. Critical Studies in Education. 56(2): 190-207.
  23. Melcer, K., Biuro KRASP, z dnia 30 sierpnia 2011. http://www.krasp.org.pl/pl/rankingi/rankingi_zagraniczne_miedzynarodowe [3.06.2017].
  24. Min, J. (2017) Mergers in Higher Education: A Case Study of Organizational Culture, Communication, and Conflict Management Strategies in the University System of Georgia. Doctor of International Conflict Management Dissertations 11.
  25. Münch, R., Schäfer, L.O. (2014). Rankings, Diversity and the Power of Renewal in Science. A Comparison between Germany, the UK and the US. European Journal of Education. 49(1): 60-76.
  26. Nokkala, T., Välimaa, J. (2017). Finnish mergers: Change in the Context of Continuity. W: J. Huisman, M. Vukasovic, D.F. Westerheijden, H. de Boer, M. Seeber, J. File. Policy Analysis of Structural Reforms in Higher Education (225-244). London: Palgrave Macmillan.
  27. Nokkala, T., Välimaa, J., Westerheijden, D.F. (2016). Finland, university mergers and institutional profiling: One of twelve case studies produced as part of the project on structural reform in higher education. Report. April.
  28. Ordorika, I., Lloyd, M. (2015). International rankings and the contest for university hegemony. Journal of Education Policy. 30(3): 385-405.
  29. Passeron, J.C., Bourdieu, P. (1970). La reproduction. Éléments pour une théorie du système d‘enseignement. Paris: Les Éditions de Minuit.
  30. Pinheiro, R., Geschwind, L., Aarrevaara, T. (2016). Mergers in higher education. European Journal of Higher Education. 6(1): 2-6.
  31. Platis, M. (2016). Role of University Rankings in the Context of Lack of Resources: National and Institutional Challenges. W: K. Downing, F.A. Ganotice (red.). World University
  32. Rankings and the Future of Higher Education. Hershey, PA: IGI Global.
  33. Rădulescu, C. Rădulescu, G.M., Ştefan, O., Rădulescu, A.T.G., Rădulescu, V.M.G., Sanda, N.A.Ş. (2016). Increasing the Competitiveness of Romanian Universities by Merging. DEStech Transactions on Social Science, Education and Human Science. MESS.
  34. Rauhvargers, A. (2013). Global university rankings and their impact: Report II. Brussels: European University Association.
  35. Rauhvargers, A. (2014). Where are the global rankings leading us? An analysis of recent methodological changes and new developments. European Journal of Education. 49(1): 29-44.
  36. Salmi, J. (2009). The challenge of establishing world-class universities. Washington DC: World Bank Publications.
  37. Salmi, J. (2016). Excellence strategies and the creation of world-class universities. W: Nian Cai Liu, Ying Cheng, Qi Wang (red.). Matching Visibility and Performance. Rotterdam:
  38. Sense Publishers, Center for International Higher Education.
  39. Stack, M. (2016), Global university rankings and the mediatization of higher education. London: Palgrave Macmillan.
  40. Sułkowski, Ł. (2016), Kultura akademicka: koniec utopii? Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
  41. Tienari, J., Aula, H.-M., Aarrevaara, T. (2016). Built to be excellent? The Aalto University merger in Finland. European Journal of Higher Education. 6(1): 25-40.
  42. Tilak, J.B.G. (2016). Global rankings, world-class universities and dilemma in higher education policy in India. Higher Education for the Future. 3(2): 126-143.
  43. Toivanen, O., Waterson, M. (2013). The effect of department size on quality of research in science: Evidence from the UK research assessment exercise. SSRN Electronic Journal. February.
  44. Yang, R. (2015). Institutional Mergers in Chinese Higher Education. W: A. Curaj, L. Georghiou, J. Cassingena Harper, E. Egron-Polak (red.). Mergers and Alliances in Higher Education. Dordrecht: Springer.
  45. https://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/assessing-europe-university-based-research_en [3.06.2017].
  46. http://nturanking.lis.ntu.edu.tw/ [3.06.2017].
  47. http://worldtop20.org/global-education-report-2016 [3.06.2017].
  48. http://www.leidenranking.com/ [3.06.2017].
  49. http://www.shanghairanking.com/ARWU2003.html [3.06.2017].
  50. http://www.umultirank.org [3.06.2017].
  51. http://www.webometrics.info/en [3.06.2017].
  52. https://ranking.zeit.de/che/en/ [3.06.2017].
  53. https://www.usnews.com/ [3.06.2017].