Liceum, muzeum, mauzoleum… O wskrzeszaniu arcydzieł na lekcjach polskiego

Main Article Content

Piotr Kołodziej

Abstrakt

Theodor W. Adorno uważał, że „muzeum i mauzoleum łączy nie tylko skojarzenie fonetyczne. Muzea są jak rodzinne groby dzieł sztuki”. Autor szkicu dochodzi do wniosku, że do tego zestawu podobnie brzmiących słów można dopisać trzecie – liceum. W szkolnych programach i podręcznikach gromadzi się teksty kultury z jakichś powodów uznane za ważne i wartościowe oraz układa w rozmaitych porządkach (na poziomie liceum głównie w porządku chronologicznym). Ta „przymusowa zbiorowa egzystencja”, zrozumiała z perspektywy akademickiej (historia sztuki, historia literatury), z perspektywy ucznia często nie ma sensu. Autor szkicu zastanawia się, dlaczego tak się dzieje i jak spowodować, by liceum nie zamieniało się ani muzeum, ani tym bardziej w mauzoleum. Jak spowodować, by to, co uznane za wartość przez specjalistów, mogło stać się wartościowe również dla niespecjalistów, poddawanych w szkole edukacji ogólnej. Szukając rozwiązań, autor szkicu wychodzi od rozważań na temat fenomenu sztuki, krytycznie ocenia najnowszą podstawę programową dla liceum, odwołuje się do prac specjalistów z różnych dziedzin (m.in. historia sztuki, socjologia, dydaktyka, filozofia) i – przede wszystkim – do samych dzieł literackich i malarskich.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
W stronę ucznia i studenta
Biogram autora

Piotr Kołodziej, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków

Piotr Kołodziej – doktor nauk humanistycznych, literaturoznawca i dydaktyk; adiunkt w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, nauczyciel języka polskiego w VIII Prywatnym Akademickim Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie (szkoła jest częścią Prywatnego Akademickiego Centrum Kształcenia). Zajmuje się teorią i praktyką kształcenia humanistycznego, interesuje się również antropologią sztuki oraz problemem interpretacji malarstwa i literatury. Autor wielu publikacji poświęconych tym zagadnieniom (np. Czas na obraz, Kraków 2013). Współautor koncepcji edukacji ogólnej i humanistycznej, a także prezentujących ją książek: Pakt dla szkoły (Gdańsk 2011) oraz Edukacja w czasach cyfrowej zarazy (Toruń 2016). W zespole Zofii Agnieszki Kłakówny współtworzył program i serię podręczników do języka polskiego (To lubię! – szkoły ponadgimnazjalne). Współautor koncepcji „teatru interakcji” i książki na ten temat (prezentacja idei, ćwiczenia warsztatowe, antologia tekstów): Szkolny teatr interakcji. Od pomysłu do przedstawienia, Kraków 2016. Przy współpracy z różnymi instytucjami kulturalnymi i oświatowymi prowadzi w kraju i za granicą (Niemcy, Węgry, Litwa) zajęcia dla nauczycieli i studentów, wykłady otwarte z zakresu literaturoznawstwa i kulturoznawstwa oraz międzynarodowe warsztaty teatralne.

Referencje

  1. Cueva de las Manos, Río Pinturas, http://whc.unesco.org/en/list/936 (dostęp: 30 XII 2017).
  2. Golka Marian, 1996, Socjologiczny obraz sztuki, Poznań.
  3. Gołaszewska Maria, 1997, Człowiek w zwierciadle sztuki. Studium z pogranicza estetyki i antropologii filozoficznej, Warszawa.
  4. Guiraud Pierre, 1974, Semiologia, Cichowicz S. (przeł.), Warszawa.
  5. Helman Alicja, 2004, Sztuka i psychologia w interpretacji Rudolfa Arnheima. Wstęp do pierwszego wydania polskiego, w: Arnheim R., Sztuka i percepcja wzrokowa. Psychologia twórczego oka, Mach J. (przeł.), Gdańsk.
  6. Herbert Zbigniew, 2008, „Mistrz z Delft” i inne utwory odnalezione, Toruńczyk B. (oprac., układ, komentarz), Citko H. (współpraca), Warszawa.
  7. Herbert Zbigniew, 2014, Barbarzyńca w ogrodzie, Warszawa.
  8. Kłakówna Zofia Agnieszka, 2003, Przymus i wolność. Projektowanie procesu kształcenia kulturowej kompetencji. Język polski w klasach IV-VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i liceum, Kraków.
  9. Kłakówna Zofia Agnieszka, 2016, Język polski. Wykłady z metodyki. Akademicki podręcznik myślenia o zawodzie szkolnego polonisty, Kraków.
  10. Kłakówna Zofia Agnieszka, Kołodziej Piotr, Waligóra Janusz, 2011, Pakt dla szkoły. Zarys koncepcji kształcenia ogólnego, Gdańsk.
  11. Koziołek Ryszard, 2016, Dobrze się myśli literaturą, Wołowiec.
  12. Łotman Jurij, 1984, Struktura tekstu artystycznego, Tanalska A. (przeł.), Warszawa.
  13. Marshall Michael, Oldest confirmed cave art is a single red dot, https://www.newscientist.com/article/dn21925-oldest-confirmed-cave-art-isa-
  14. single-red-dot/ (dostęp: 30 XII 2017).
  15. Poprzęcka Maria, 2000, Pochwała malarstwa. Studia z historii i teorii sztuki, Gdańsk.
  16. Poprzęcka Maria, Na oko: Zbiegowiska arcydzieł, http://www.dwutygodnik.com/artykul/118-na-oko-zbiegowiska-arcydziel.html (dostęp: 30 XII 2017)
  17. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia, http://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2018/467 (dostęp: 20 IV 2018).
  18. Spitzer Manfred, 2008, Jak uczy się mózg, Guzowska-Dąbrowska M. (przeł.), Warszawa.
  19. Szymborska Wisława, 2000, Wiersze wybrane, Kraków.
  20. Tischner Józef, 2001, Filozofia dramatu. Wprowadzenie, Kraków.
  21. Vergano Dan, Cave Paintings in Indonesia Redraw Picture of Earliest Art, https://news.nationalgeographic.com/news/2014/10/141008-cave-artsulawesi-
  22. hand-science/ (dostęp: 30 XII 2017).
  23. Wóycicki Kazimierz, 1923, Obraz w nauczaniu języka ojczystego i literatury, Warszawa-Kraków-Lublin-Łódź-Poznań-Wilno-Zakopane.
  24. Zagajewski Adam, 2017, Wiersze wybrane. Nowe wydanie, rozszerzone, Kraków.