Że nienawiść jest… Ojczyzna i obczyzna w kręgu wzajemnych podejrzeń: Stefan Chwin, Srebrzysko, Hieronim Bosch, Niesienie krzyża

Main Article Content

Grażyna Tomaszewska

Abstrakt

W referacie wykorzystuje się fragment powieści Stefana Chwina Srebrzysko oraz obraz Hieronima Boscha Niesienie krzyża, by poprzez to intertekstualne sąsiedztwo ukazać negatywne i równocześnie potężne źródła wspólnotowości (w tym ojczyźnianej) i związane z tym problemy. Przytoczone teksty mają charakter prowokacyjny, by w przestrzeni lekcyjnej uruchomić pytania, czy rzeczywiście nienawiść jest podstawową siłą spajającą społeczności. A jeśli tak, to w jakim stopniu i jak przełamywać to, co wydaje się „naturalne”, bo powszechne, często niezauważalne, ukrywane za wzniosłymi hasłami, ideami. Według autorki artykułu bez tej etycznej refleksji i uruchomienia podejrzeń wobec naszych dobrych intencji, każda próba budowania wspólnoty opartej na innych zasadach (tj. na zasadach otwartości, tolerancji) będzie mieć charakter pozorowany.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Dział
Teksty i konteksty
Biogram autora

Grażyna Tomaszewska, Uniwersytet Gdański, Polska

Grażyna Bożena Tomaszewska – prof. dr hab., Instytut Filologii Polskiej UG, literaturoznawca, dydaktyk literatury i tekstów kultury; zajmuje się literaturą XIX wieku i literaturą współczesną, sztuką interpretacji różnych tekstów kultury. Autorka monografii: Mickiewicz – Krasiński. O wyobraźni utopijnej i katastroficznej (2000), Jak widzi dusza? Estetyka i metafizyka światła w „Panu Tadeuszu” (2007), Zagubiona przestrzeń i co dalej…. (2013), Praktyki czytania. Ponowoczesna interpretacja a szkoła (2019), współredaktorka m. in.: Sztuka interpretacji. Polska poezja XX i XXI wieku (2014), Adaptacje. Szkolne użycia (anty)teorii literatury (2018).

Bibliografia

  1. Białostocki Jan, 1978, Refleksje i syntezy ze świata sztuki, Warszawa.
  2. Bieńkowska Ewa, 1979, Usta ciemności, „Znak”, nr 1-2.
  3. Bosch Hieronim, Niesienie krzyża, 1515-516, Muzeum Sztuki w Gandawie. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Jheronimus_Bosch_or_follower_001.jpg/360px-Jheronimus_Bosch_or_follower_001.jpg [dostęp: 18.10.2019]
  4. Bossing Walter, 1973, wersja polska b.r., Hieronim Bosch. Ok. 1450-1516. Między niebem a piekłem, Wanat E. (przeł.), Londyn, Kołobrzeg.
  5. Böhme Jakub, 1993, Ponowne narodziny, Kałążny J., Pańta A. (przeł.), Poznań.
  6. Carrol Noël, 2002, Sztuka a krytyka etyczna. Przegląd najnowszych kierunków badań, Zięba J. (przeł.) „Teksty Drugie”, nr 1-2.
  7. Chwin Stefan, b.r., Srebrzysko. Powieść dla dorosłych, Gdańsk.
  8. Eco Umberto, 2008, Sztuka, Salwa P., Salwa M. (przeł.), Kraków.
  9. Jastrun Mieczysław, 1973, Nienawiść, w: Eseje. Mit śródziemnomorski. Wolność wyboru. Historia Fausta, Warszawa.
  10. Kołakowski Leszek, 1979, Samozatrucie otwartego społeczeństwa, w: tegoż, 2006, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Kraków.
  11. Kołakowski Leszek, 1977, Wychowanie do nienawiści, wychowanie do godności, w: tegoż, 2006, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Kraków.
  12. Kosian Józef, 2001, Mistyka śląska. Mistrzowie duchowości śląskiej. Jakub Boehme, Anioł Ślązak i Daniel Czepko, Wrocław.
  13. Księga Rodzaju, 1965, w: Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Zespół polskich biblistów pod red. benedyktynów tynieckich (przeł. z języków oryginalnych), Poznań.
  14. Piórczyński Józef, 1991, Absolut, człowiek, świat. Studium myśli Jakuba Böhmego i jej źródeł, Warszawa.
  15. Ricoeur Paul, 1986, Symbolika zła, Cichowicz S., Ochab M. (przeł.), Warszawa.
  16. Rorty Richard, 2002, Etyka zasad a etyka wrażliwości, Abriszewska D. (przeł.), „Teksty Drugie”, nr 1-2.
  17. Rougemont Denis de, 1992, Udział diabła, Frybes A. (przeł.), Warszawa.
  18. Rzepińska Maria, 1979, Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk.
  19. Sławek Tadeusz, 2019, Rozum, furia i wiara, „Tygodnik Powszechny”, 4.08.
  20. Sławek Tadeusz, 2019, Trudno mówić o krzyku, „Tygodnik Powszechny”, 10.11.
  21. Szymborska Wisława, 1993, Koniec i początek, Poznań.