Abstrakt
Artykuł wpisuje się w nurt refleksji nad nauczaniem języka ojczystego. Wzbogaca ją przez zaproponowanie projektu lekcji poświęconej nauczaniu umiejętności formułowania asertywnej odmowy. Na początku autor prezentuje podział typów komunikacji, oraz definiuje ćwiczoną technikę porozumiewania się. Następnie opisuje działania uczniów podczas lekcji. W jej trakcie mają oni przeanalizować wzór, wskazać obowiązkowe elementy asertywnej odmowy, przekształcić uległe odmowy na asertywne, dopisać brakujące elementy w podanych asertywnych odmowach oraz zredagować własne komunikaty tego typu. Na końcu autor dochodzi do wniosku, że umiejętności formułowania ćwiczonego aktu mowy można uczyć za pomocą tradycyjnych metod kształcenia językowego.
Bibliografia
Amodeo John, Kris Wentworth, 2014, Ujawnianie siebie, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 258-265.
Brownell Judi, 2014, Reagowanie na komunikaty, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 225-233.
Covey Stephen, 2014, Komunikacja synergiczna, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 66-75.
Drabik-Frączek Beata, Załazińska Aneta, 2014, Komunikologia – zarys teoretyczny i problemy praktyczne w świetle kształcenia kompetencji komunikacyjnej, „LingVaria”, nr 2, s. 29-42.
Dyduchowa Anna, 1988, Metody kształcenia sprawności językowej uczniów. Projekt systemu, model podręcznika, Kraków.
Faber Adele, Mazlish Elaine, 2006, Jak mówić do nastolatków, żeby nas słuchały. Jak słuchać, żeby z nami rozmawiały, Poznań.
Faber Adele, Mazlish Elaine, 2013 Jak mówić do dzieci, żeby nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły, Poznań.
Faber Joanna, King Julie, 2017, Jak mówić, żeby maluchy nas słuchały. Poradnik przetrwania dla rodziców dzieci w wieku 2–7 lat, Poznań.
Faber Joanna, King Julie, 2022, Jak mówić, gdy dzieci nie słuchają. Marudzenie, kłótnie, histeria, bunt i inne wyzwania dzieciństwa, Poznań.
Gębal Przemysław, Miodunka Władysław, 2020, Dydaktyka i metodyka nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego, Warszawa.
Gibb Jack, 2014, Komunikacja defensywna, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 475-481.
Grove Theodore, 2014, Porządkowanie rozmowy: relacje społeczne, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 331-346.
Harjani Trisha i in., 2022, Obalanie mitów na wczesnym etapie – przewodnik praktyczny.
Kłakówna Zofia, 2016, Język polski. Wykłady z metodyki, Kraków.
Koc Krzysztof, 2011, Sztuka mówienia, słuchania, pisania, czytania, w: Kwiatkowska-Ratajczak M. (red.), Innowacje i metody, t. 1, W kręgu teorii i praktyki. Podręcznik akademicki dydaktyki kształcenia polonistycznego, Poznań, s. 151-176.
Kołodziejek Ewa i in., 2021-2022, Jak mówić i pisać o grupach narażonych na dyskryminację. Etyka języka i odpowiedzialna komunikacja, cz. 1-2, Warszawa, dostępne w internecie na stronie: https://etykajezyka.pl/
Korwin-Piotrowska Dorota, 2020, Eutoryka. Rzecz o dobrej (roz)mowie, Kraków.
Król-Fijewska Maria, 1993, Trening asertywności, Warszawa.
Kulczucki Emanuel, 2012, Teoretyzowanie komunikacji, Poznań.
Kwiatkowska-Ratajczak Maria, 2011, Metody, w: Kwiatkowska-Ratajczak M. (red.), Innowacje i metody, t. 1, W kręgu teorii i praktyki. Podręcznik akademicki dydaktyki kształcenia polonistycznego, Poznań, s. 353- 383.
Kwiatkowska-Ratajczak Maria, 2011, Projektowanie lekcji, w: Kwiatkowska- Ratajczak M. (red.), Innowacje i metody, t. 1, W kręgu teorii i praktyki. Podręcznik akademicki dydaktyki kształcenia polonistycznego, Poznań, s. 403-416.
Lewandowsky Stephen i in., 2020, Podręcznik prostowania mitów 2020, [bez miejsca wydania], dostępny na stronie: https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/podrecznik-prostowania-mitow-2020
Pease Allan, Pease Barbara, 2024, Mowa ciała, Warszawa.
Rosenberg Marshall, 2003, Porozumienie Bez Przemocy. Język Serca, Warszawa.
Stewart John, Thomas Milt, 2014, Słuchanie dialogiczne: wspólne lepienie znaczeń, w: Stewart J. (red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, Warszawa, s. 233-256.
Sujak Elżbieta, 2021, ABC psychologii komunikacji, Kraków.
Supińska Ewelina, 2024, Pierwsza pomoc psychologiczna. Jak wspierać osoby w kryzysie psychicznym, Warszawa.
Szymanek Krzysztof, Wieczorek Krzysztof, 2021, Sztuka argumentacji. Rozszerzone ćwiczenia w badaniu argumentów, Warszawa.
Wojciszke Bogdan, 2011, Psychologia społeczna, Warszawa.
Strona projektu Polski Dialog, https://polskidialog.pl/przepisy/ [dostęp 15.02.2025]
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Mateusz Rybarski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.