Język polski w statucie synodu łęczyckiego z 1285 roku – tłumaczenie kanonów

Main Article Content

Wojciech Stelmach

Abstrakt

Przedmiotem badań w artykule jest stosunek polskiego episkopatu do języka polskiego w XIII wieku. Problem został przedstawiony w oparciu o statut synodu łęczyckiego z 1285 roku. Treść większości kanonów została przedstawiona w skrócie – tym samym przybliżono tematy, jakimi zajął się episkopat podczas synodu. Natomiast istotne dla historii języka polskiego kanony 3, 4 i 6 zostały poddane głębszej analizie. Podjęto próbę odtworzenia prawdopodobnej sytuacji panującej w Kościele na ziemiach polskich w XIII wieku oraz przedstawienia stosunku episkopatu do języka polskiego i jego wykorzystania w nauczaniu i liturgii. Ponadto na podstawie wydań źródłowych dokumentów kościelnych dokonano przekładu filologicznego wskazanych kanonów na język polski.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Stelmach, W. (2018). Język polski w statucie synodu łęczyckiego z 1285 roku – tłumaczenie kanonów. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, (35-36), 131-144. https://doi.org/10.14746/psj.2018.10
Dział
Artykuły naukowe
Biogram autora

Wojciech Stelmach, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej

Wojciech Stelmach
doktorant w Zakładzie Historii Języka Polskiego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracę magisterską pt. Historyja barzo cudna wobec źródeł. Przekład, kompilacja dzieło, dotyczącą języka i sposobu przekładu XVI-wiecznego staropolskiego apokryfu, napisał pod opieką naukową dr hab. Doroty Rojszczak-
Robińskiej. Zatrudniony na stanowisku doktoranta-stypendysty w projekcie Narodowego Centrum Nauki nr UMO-2017/26/E/HS2/000083 pt. Początki języka polskiego i kultury religijnej w świetle średniowiecznych apokryfów Nowego Testamentu. Uniwersalne narzędzie do badania polskich tekstów apokryficznych.
Jego zainteresowania naukowe to historia zewnętrzna języka polskiego i innych języków słowiańskich oraz język staropolskich tekstów apokryficznych oraz sposoby, w jakie przekładano je z łaciny.

Referencje

  1. Literatura podmiotowa
  2. Helcel A., 1856, Starodawne prawa polskiego pomniki, t. 1, Warszawa.
  3. Hube R., 1856, Antiquissimae constitutiones synodales provinciae gneznensis. Maxima ex parte. Nunc primum e codicibus manu scriptis typis mandatae, Petropoli.
  4. Literatura przedmiotowa
  5. www 1 – Elektroniczny słownik łaciny średniowiecznej w Polsce, http://scriptores.pl/elexicon/pl/lemma/proprie#II_1_sense_a [dostęp: 3.01.2019].
  6. Abraham W., 1917, Studia krytyczne do dziejów średniowiecznych synodów prowincjonalnych Kościoła polskiego, Kraków.
  7. Abraham W., 1934, Nieznane synody i nieznane statuty, „Collectanea Theologica”, nr 15, s. 115–128.
  8. Bolz B., Żurowska-Górecka W., 1965, Glosy kanonu z lat 1428–1431 (z rękopisu gnieźnieńskiego nr 60), „Slavia Occidentalis”, nr 25, s. 203–231.
  9. Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543, 1984, red. W.R. Rzepka, W. Wydra, Wrocław.
  10. Czyżak M., 2010, Legat książkowy archidiakona Mikołaja Kickiego dla katedry gnieźnieńskiej. Przyczynek do kultury intelektualnej duchowieństwa wielkopolskiego w pierwszej połowie XV wieku, w: Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski, red. F. Lenort, P.F. Neumann, t. 5, Poznań, s. 7–27.
  11. ESŁŚwP – Elektroniczny Słownik Łaciny Średniowiecznej w Polsce, http://scriptores.pl/elexicon/pl/lemma/proprie#II_1_sense_a [dostęp: 22.10.2018].
  12. Górski K., Kuraszkiewicz W. (red.), 1965, Rozmyślania dominikańskie, Wrocław.
  13. Irgang W. (red.), Schlesisches Urkundenbuch, 1963–1998, red. H. Appelt, t. I, red. t. II–VI, Kolonia.
  14. Jasiński T., 1877, Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 1, Poznań.
  15. Karasiewicz W., 1948, Jakób II Świnka arcybiskup gnieźnieński 1283–1314, Poznań.
  16. Klemensiewicz Z., 1980, Historia języka polskiego, Warszawa.
  17. Knowles D., Obolensky D., 1988, Historia Kościoła. 2, 600–1500, przeł. R. Turzyński, t. 2, Warszawa.
  18. Leńczuk M., 2013, Staropolskie przekazy kanonu Mszy Świętej. Wariantywność leksykalna, Warszawa.
  19. Maciejowski M., 2007, Orientacje polityczne biskupów metropolii gnieźnieńskiej 1283– 1320, Kraków.
  20. Nieznane synody i nieznane statuty, „Collectanea Theologica”, 1934, 15/12, s. 115–128; http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Collectanea_Theologica/Collectanea_Theologica-r1934-t15-n2/Collectanea_Theologica-r1934-t15-n2-s115-128/Collectanea_Theologica-r1934-t15-n2-s115-128.pdf [dostęp: 12.03.2017].
  21. Ratajczak K., 2009, Ustawodawstwo szkolne wczesnośredniowiecznych soborów powszechnych i wybranych synodów. Zarys problemów, w: Ars educanci. Źródła. Studia z dziejów wychowania i kształcenia od średniowiecza do XIX wieku, red. J. Gwioździk, P.P. Barczyk, Mysłowice, s. 13–25.
  22. Rojszczak-Robińska D., 2010, Język a Kościół, „Kwartalnik Językoznawczy”, nr 2, s. 76–91.
  23. Rospond S., 1985, Kościół w dziejach języka polskiego, Wrocław.
  24. Sawicki J., 1948–1963, Concilia Poloniae: źródła i studia krytyczne, t. I–X, Warszawa.
  25. Silnicki T., Gołąb K., 1956, Arcybiskup Jakub Świnka i jego epoka, Warszawa.
  26. Skierska I., 2003, Obowiązek mszalny w średniowiecznej Polsce, Warszawa.
  27. Stelmach W., 2014, Reinterpretacja filologiczna kanonu 26. synodu wrocławskiego z 1248 roku a jego funkcjonowanie w dydaktyce akademickiej, „Kwartalnik Językoznawczy”, nr 4, s. 20–35.
  28. Subera I., 1981, Synody prowincjonalne arcybiskupów gnieźnieńskich. Wybór tekstów ze zbioru Jana Wężyka z r. 1761, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa.
  29. Ulanowski B. (red.), 1984, Monumenta medii aevii historica res gestas poloniae illustrantia, t. XIII, Akademia Umiejętności, Kraków.