Językoznawca jako badacz mediów (zarys problematyki)

Main Article Content

Maria Wojtak

Abstrakt

The author presents the proceedings used by the linguists involved in the media research highlights dominant approaches, distinguishes two hypothetical ones: hegemonic and sovereign, and discusses challenges related to both of them. Hegemonic approach in the media research means the a distinctly defined subject of the study, that is the language of the media, precisely defined subject of analysis, namely the language of the media, and a supremacy of linguistic methods used in the analysis. The linguist as a sovereign prefers an open attitude towards methods applied in the study. Such an approach considers achievements of the media scholarshop as well as other related scientific disciplines. This attitude in the media research means that the linguist analyzes an image of the world in the media, a stylistic differentiation of the media communication, media genres, and the discourse. Furthermore, the linguist as a sovereign claims creating a new linguistic discipline and widens the research field with contrastive issues.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Wojtak, M. (2015). Językoznawca jako badacz mediów (zarys problematyki). Poznańskie Spotkania Językoznawcze, (30), 177–190. https://doi.org/10.14746/psj.2015.30.12
Dział
Artykuły naukowe
Biogram autora

Maria Wojtak, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny

prof. zw. dr hab. w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie . Zainteresowania naukowe: stylistyka, historia języka, kultura języka, tekstologia, genologia, prasoznawstwo. Autorka artykułów i rozpraw dotyczących teorii stylu, kształtowania się odmian stylowych polszczyzny i ich dziejów, w tym zwłaszcza stylu artystycznego, urzędowego, naukowego i religijnego, pojęcia gatunku, relacji gatunek – tekst, charakterystyki wybranych gatunków wypowiedzi; zagadnienia etykiety językowej; pojęcie sprawności komunikacyjnej i błędu; różnorodne kwestie związane z funkcjonowaniem takich pojęć, jak styl, dyskurs, gatunek. Najważniejsze publikacje książkowe: O języku i stylu „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego (1988); Dialog w komedii polskiej na przykładzie wybranych utworów z XVII i XVIII wieku (1993); Gatunki prasowe (2004); Analiza gatunków prasowych. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych (2008); Głosy z teraźniejszości. O języku współczesnej polskiej prasy (2010); Współczesne modlitewniki w oczach językoznawcy. Studium genologiczne (2011); O języku i stylu polskiego dramatu (2014); Rozłożone gazety. Studia z zakresu prasowego dyskursu, języka i stylu (2015).

Bibliografia

  1. Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., 2009, Tekstologia, Warszawa.
  2. Furman W., Kaliszewski A., Wolny-Zmorzyński K., 2006, Gatunki dziennikarskie. Teoria, praktyka, język, Warszawa.
  3. Gajda S., 2000, Media – stylowy tygiel współczesnej polszczyzny, w: Język w mediach masowych, red. J. Bralczyk, K. Mosiołek-Kłosińska, Warszawa, s. 19–27.
  4. Kaliszewski A., 2006, Gatunki dziennikarskie a język, w: K. Wolny-
  5. -Zmorzyński, A. Kaliszewski, W. Furman, Gatunki dziennikarskie. Teoria, praktyka, język, Warszawa, s. 175–198.
  6. Kamińska-Szmaj I., 2001, Słowa na wolności, Wrocław.
  7. Kamińska-Szmaj I., 2007, Agresja językowa w życiu publicznym. Leksykon inwektyw politycznych 1918–2000, Wrocław.
  8. Kępa-Figura D., Nowak P., 2006, Językowy obraz świata a medialny obraz świata, „Zeszyty Prasoznawcze”, z. 1–2, s. 51–62.
  9. Kita M., 2008, Medialna kariera błędu językowego, w: Błąd językowy w perspektywie komunikacyjnej, red. M. Kita, M. Czempka-Wewióra, M. Ślawska, Katowice, s. 60–72.
  10. Kita M., 2012, Konsiliencja, interdyscyplinarność, transdyscyplinarność, w: Transdyscyplinarność badań nad komunikacją medialną. Stan wiedzy i postulaty badawcze, red. M. Kita, M. Ślawska, Katowice, s. 11–30.
  11. Kita M., 2013a, Dyskurs prasowy, w: Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków, s. 199–288.
  12. Kita M., 2013b, Dyskurs radiowy, w: Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków, s. 313–346.
  13. Kita M., Loewe I. (red.), 2014, Język w mediach. Antologia, Katowice.
  14. Kołodziej J., 2006, Mediatyzacja (rzeczywistości społecznej), w: Słownik terminologii medialnej, red. W. Pisarek, Kraków, s. 118.
  15. Krzyżanowski P., Nowak P. (red.), 2004, Manipulacja w języku, Lublin.
  16. Kudra B., 2008, O języku w mediach – uwagi ogólne, w: Wypowiedź dziennikarska. Teoria i praktyka, red. B. Bogołębska, A. Kudra, Łódź, s. 55–61.
  17. Kukieła E., 2010, O kulturze wypowiedzi w mediach, w: O mediach i komunikowaniu. Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej, red. E. Pleszkun-Olejniczakowa, J. Bachura, M. Worsowicz, Łódź, s. 305–318.
  18. Lizisowa M.T., 2009, Style funkcjonalne w dziennikarstwie prasowym, Kielce.
  19. Loewe I., 2008, Polska genologia lingwistyczna. Rekonesans, „Tekst i Dyskurs – Text und Diskurs”, z. 1, s. 25–35.
  20. Loewe I., 2013, Dyskurs telewizyjny, w: Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków, s. 289–311.
  21. Majkowska G., 2000, O języku mediów, w: Dziennikarstwo i świat mediów, red. Z. Bauer, E. Chudziński, Kraków 2000, s. 232–243.
  22. Majkowska G., 2007, Język mediów w perspektywie aksjologicznej, w: Język polski jako narzędzie komunikacji we współczesnym świecie, red. J. Mazur, M. Rzeszutko-Iwan, Lublin, s. 93–103.
  23. Malinowska E., Nocoń J., Żydek-Bednarczuk U. (red.), 2013, Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, Kraków.
  24. Markowski A., 2006, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa.
  25. Mich W., 2007, Badania komunikologiczne w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, w: Studia nad mediami i komunikowaniem masowym. Prawo. Język. Tekst, red. J. Fras, Toruń, s. 248–273.
  26. Mrozowski M., 2000, Media masowe. Władza, rozrywka, biznes, Warszawa.
  27. Nowak P., Tokarski R., 2007, Medialna wizja świata a kreatywność językowa, w: Kreowanie światów w języku mediów, red. P. Nowak, R. Tokarski, Lublin, s. 9–36.
  28. Opiłowski R., Jarosz J., Staniewski P., 2015, Wstęp – cel antologii, zarys badań, tematyka artykułów, w: Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń, red. R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski, Wrocław–Dresden, s. 7–19.
  29. Ostaszewska D., 2008, Genologia lingwistyczna jako subdyscyplina współczesnego językoznawstwa, w: Polska genologia lingwistyczna, red. D. Ostaszewska, R. Cudak,
  30. Warszawa, s. 11–39.
  31. Ożóg K., 2009, Boskie usta, kultowe dialogi – wpływ mediów na nowe wzorce językowe, w: Kształtowanie się wzorów i wzorców językowych, red. A. Piotrowicz, K. Skibski, M. Szczyszek, Poznań, s. 11–20.
  32. Piechota M., Stachyra G., Nowak P., 2012, Rozrywka w mediach. Wybrane zagadnienia, Lublin.
  33. Pisarek W., 1978, Słownik języka niby-polskiego, czyli błędy językowe w prasie, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
  34. Pisarek W. (red.), 2006, Słownik terminologii medialnej, Warszawa.
  35. Pisarek W., 2007, Pierwsze polskie książki o języku prasy, w: W. Pisarek, O mediach i języku, Kraków, s. 201–214.
  36. Ptaszek G., 2007, Talk show. Szczerość na ekranie?, Warszawa.
  37. Ptaszek G., 2015, Jak badać medialny obraz świata?, w: Współczesne media. Medialny obraz świata, t. 1: Zagadnienia teoretyczne, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, Lublin, s. 13–23.
  38. Rutkowski M., 2007, Nazwy własne i ich denotacje w rzeczywistości medialnej, w: Kreowanie światów w języku mediów, red. P. Nowak, R. Tokarski, Lublin, s. 155–170.
  39. Skarżyńska M., 2008a, Język prawników w służbie reportażu telewizyjnego, w: Najnowsze słownictwo a współczesne media elektroniczne, red. R. Pawelec, M. Krysińska, Warszawa, s. 121–141.
  40. Skarżyńska M., 2008b, Słowo pisane a/i słowo mówione. Ikoniczność przekazu telewizyjnego,
  41. w: Najnowsze słownictwo a współczesne media elektroniczne, red. R. Pawelec, M. Krysińska, Warszawa, s. 143–156.
  42. Skowronek B., 2013, Mediolingwistyka. Wprowadzenie, Kraków.
  43. Skowronek K., Rutkowski M., 2004, Media i nazwy. Z zagadnień onomastyki medialnej, Kraków.
  44. Tokarski R., 2013, Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej, Lublin.
  45. Tokarski R., 2015, Skrypty w językowym i tekstowym obrazie świata, w: Współczesne media. Medialny obraz świata, t. 1: Zagadnienia teoretyczne, red. I. Hofman, D. Kępa-Figura, Lublin, s. 47–60.
  46. Witosz B., 2005, Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice.
  47. Witosz B., 2009, Dyskurs i stylistyka, Katowice.
  48. Wojtak M., 2004, Gatunki prasowe, Lublin.
  49. Wojtak M., 2008, Analiza gatunków prasowych. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych, Lublin.
  50. Wojtak M., 2010, Głosy z teraźniejszości. O języku współczesnej polskiej prasy, Lublin.
  51. Wojtak M., 2013, Tekst i jego gatunki w ostatnim siedemdziesięcioleciu, w: 70 lat współczesnej polszczyzny. Zjawiska. Procesy. Tendencje. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Janowi Mazurowi, red. A. Dunin-Dudkowska, A. Małyska, Lublin, s. 85–107.
  52. Wojtak M., 2014a, Językoznawca na medialnym polu badawczym, „Stylistyka” 23, s. 163–178.
  53. Wojtak M., 2014b, Sporne i bezsporne problemy współczesnej genologii, „Poradnik Językowy”, z. 8, s. 7–22.
  54. Wojtak M., 2015, Rozłożone gazety. Studia z zakresu prasowego dyskursu, język i stylu, Lublin.
  55. Zbróg P., 2007, Najczęstsze przykłady naruszania normy językowej w prasie, w: Język polski XXI wieku: analizy, oceny, perspektywy, red. G. Szpila, Kraków, s. 327–336.
  56. Żydek-Bednarczuk U., 2013a, Dyskurs internetowy, w: Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków, s. 347–379.
  57. Żydek-Bednarczuk U., 2013b, Dyskurs medialny, w: Przewodnik po stylistyce polskiej. Odmiany współczesnej polszczyzny, red. E. Malinowska, J. Nocoń, U. Żydek-Bednarczuk, Kraków, s. 179–197.