Niezwykłe losy pierwszego drukowanego przekładu Koranu na język polski

Main Article Content

Czesław Łapicz

Abstrakt

The first translation of the Quran, printed and published in 1858, was signed by Jan Musza Tarak Buczacki, a Tatar and Muslim from Podlasie in Poland. Today, however, is is known that the actual translators were two Philomats from Wilno, the priest Dionizy Chlewiński and Ignacy Domeyko. They performed the task in the 1820s for the Muslim Tatars of the Grand Duchy of Lithuania, who over generations had lost their knowledge not only of liturgic language (Arab), but also of their ethnic languages and dialects (Turkic). In this way, Lithuanian-Polish Muslims cut themselves off from the roots and sources of Islam. However, the attempts made by the translators to gain acceptance of Russian censors to publish the Polish rendition of the holy book of Islam were not successful. Only in the 1850s the acceptance was granted, after efforts made by Jan Murza Tarak Buczacki, whose name was put on the title page posthumously by the publisher. At the end of the 19th century an anonymous author, probably a Tatar and Muslim, converted the printed translation, authored by Buczacki, into a traditionalhand-written Tatar tefsir: the Polish version was overwritten by hand in the interlines, and synchronized with the Arab lines of the original Quran in Arabic. For dogmatic and religious reason, he transliterated the text form Latin alphabet into Arabic one, without changing the content of the translation. The manuscript is now kept in Museum of History of Religion in Grodno. This is the conclusion of the complicated history of the first Polish translation of the Holy Book of Islam.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Łapicz, C. (2013). Niezwykłe losy pierwszego drukowanego przekładu Koranu na język polski. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 20(2), 129-143. https://doi.org/10.14746/pspsj.2013.20.2.12
Dział
Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną
Biogram autora

Czesław Łapicz, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

dr hab. Czesław Łapicz, prof. UMK – Zakład Komparatystyki Słowiańskiej Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; zainteresowania naukowe: języki i gwary słowiańskie (zwłaszcza polskie i białoruskie) oraz ich wzajemne relacje systemowe i historyczne, piśmiennictwo Tatarów Wielkiego Księstwa Litewskiego, teolingwistyka.

Referencje

  1. N. Jord, Koran rękopiśmienny w Polsce, Lublin 1994.
  2. M. Arafe, Świat arabski w piśmiennictwie polskim XIX wieku, Lublin 1994.
  3. A. Drozd, W sprawie autorstwa „Koranu Buczackiego”, w: Z Mekki do Poznania. Materiały 5. Ogólnopolskiej Konferencji Arabistycznej, Poznań 9–10 czerwca 1997, red. H. Jankowski, Poznań 1998.
  4. Z. Wójcik, Filomacki przekład Alkoranu dla Tatarów nowogródzkich, „Literatura Ludowa” 1995, 39, 3.
  5. T. Bairašauskaitė, Pirmasis Korano vertimas Lietuvoje, „Mūsų praeitis” 1994, nr 4, s. 11.
  6. K. Bukowski, Religie świata a chrześcijaństwo, Poznań 1987.
  7. M. Dziekan, Historia i tradycje polskiego islamu, w: Muzułmanie w Europie, red. A. Pa-rzymies, Warszawa 2005.
  8. J. Sobolewski, Wykład wiary machometańskiej czyli iślamskiej. Wyjęty z części Kóranu i przykazań Proroka chadisiem zwanych, i ułożony przez machometanina Jozefa z Konkirantow Sobolewskiego, Wilno 1830.