Onomastische Forschungen an der Apáczai Csere János Fakultät der Westungarischen Universität

Main Article Content

Maria Varga

Abstrakt

Badania onomastyczne prowadzone w tym ośrodku od kilkudziesięciu lat lokują się w obszarze toponomastyki (mikrotoponomastyki), antroponomastyki, a w ostatnich latach także onomastyki literackiej. Główny nurt stanowią badania nazw miejscowych i osobowych. Od lat 70. prowadzono na Węgrzech intensywne i na szeroką skalę zakrojone badania nad mikrotoponimią. Wyniki opublikowano w czterotomowym opracowaniu, które objęło historyczne i współczesne nazwy wodne oraz nazwy osiedli ludzkich w okręgu Kapuvar (Balogh 1998), nazwy miejscowe w Csallóköz (Unti 2002), nazwy ulic w Győr (Papp 2006) oraz nazwy geograficzne w okręgu Győr (Unti, Varga 2009). Łącznie opracowano mikrotoponimy z 120 wsi i miast. Objaśniono etymologię nazw, ich znaczenie oraz budowę morfologiczną, podano też istotne wyjaśnienia etnograficzne, rzucające światło na motywację wyborów onimicznych. Autorka podkreśla znaczenie tych badań dla historii kultury Węgier. W nowszych czasach zbadano pod względem genezy, etymologii i struktury gramatycznej nazwy osiedli w obszarze Győr- Moson-Sopron (Varga 2005). Prowadzi się też badania socjoonomastyczne (zorientowane przede wszystkim diachronicznie) imion mieszkańców w grupach zróżnicowanych etnicznie i wyznaniowo, m.in. Niemców i Żydów. Pozyskane w trakcie badań dane natury socjolingwistycznej, dialektologicznej oraz z zakresu geografii językowej przybliżają kwestie migracji, a także konfesji ludności żyjącej na danym terenie. Badania antroponimii – co podkreśla autorka – dają możliwość poznania lokalnej kultury i historii. Dotychczas opracowano historyczną i współczesną antroponimię takich miejscowości i okręgów, jak: Sikátor (Varga 1994), Rábaköz (Varga 2006). Badania te wskazują na panujące w XVIII–XX wieku tendencje i zmiany w zasobie imion chrzestnych. Dowodzą też, iż nazwisko nie tylko informuje o osobie nim wyróżnionej, ale niesie przede wszystkim informacje o grupie (wspólnocie), do której osoba ta należy. Badania dowiodły, że najstarszą grupę nazwisk w tym regionie tworzą nazwiska odzawodowe. W ostatnich latach zainteresowano się szczególnie nazewnictwem osobowym Győr (Varga 2009, 2010), będącego w przeszłości ważnym centrum handlowym, co wiązało się z nasileniem migracji do miasta (badania objęły m.in. nazwy osobowe ludności niemieckojęzycznej wyznania luterańskiego, prawosławnej ludności serbskiej oraz Żydów). Opracowano też antroponomastykon obejmujący imiona i nazwiska z okręgu Rábaköz w okresie od XVIII do XIX wieku (Varga 2007). W dziedzinie onomastyki literackiej prowadzi się intensywne badania nad nazewnictwem w literaturze dla dzieci (Papp 2001, 2005, 2006, 2007). Trzon zainteresowań stanowi kwestia motywacji onimicznej oraz podobieństw i różnic między onimią bajki ludowej i bajki współczesnej (Papp 2007). Liczne publikacje poświęcono typom nazw literackich i ich funkcjom. Opracowano też nazewnictwo literatury socrealistycznej (Varga 2004). Artykuł przynosi również informacje o aktywności konferencyjnej środowiska. Ukazuje żywe zainteresowanie pracowników naukowych i studentów problematyką onomastyczną.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Varga, M. (2011). Onomastische Forschungen an der Apáczai Csere János Fakultät der Westungarischen Universität. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 18(1), 145-153. https://doi.org/10.14746/pspsj.2011.18.1.9
Dział
Językoznawstwo na świecie

Bibliografia

  1. L. Balogh, A kapuvári járás , F. Ördög szerk. [Die geographischen Namen vom Kapuvarer Bezirk , red. F. Ördög], Győr 1998.
  2. K.G. Papp, A nyelvi kép Nemes Nagy Ágnes gyermeklírájában , in: P. Bálint, Z. Bódis szerk., Változatok a gyermeklírára [Die Abbildung der Sprache in der Lyrik für Kinder von Ágnes Nemes Nagy , w: Variationen für die Kinderlyrik , red. P. Bálint, Z. Bódis], Debrecen 2006.
  3. K.G. Papp, Az anya megszólításai Madách Mária Majthényi Annával folytatott levelezésében [Die Anrede der Mutter in dem Briefwechsel von Mária Madách und Anna Majthényi ], „Magyar Nyelvőr” 129, 2005.
  4. K.G. Papp, Azonosságok és különbözőségek a magyar népmese és az irodalmi mese névadási szokásaiban [Unterschiede und Gleichheit der Namengebunggewohnheiten in den ungarischen Volksmärchen und in den gegenwärtigen (modernen) Märchen ], „Névtani Értesítő” 29, 2007.
  5. K.G. Papp, Christine Nöstlinget: Ilse Janda fiatalkorú , in: S. Borbély, G. Komáromi szerk., Kortárs gyerekkönyvek [Christine Nöstlinget, Die junge Ilse Janda, w: Zeitgenossische Kinderbücher , red. S. Borbély, G. Komáromi], Budapest 2001 [recenzja].
  6. K.G. Papp, Győr utcanevei [Die Straßennamen von Győr ], Győr 2006.
  7. M. Unti, A Győri járás földrajzi nevei , M. Varga szerk. [Die geographischen Namen vom Győrer Bezirk , red. M. Varga], Győr 2009.
  8. M. Unti, Csallóköz földrajzi nevei [Die Ortsnamen von Csallóköz ], Dunaszerdahely 2002.
  9. E.I. Varga, Sikátor község történetei és mai személynevei , Magyar Névtani Dolgozatok 195 [Die historischen und gegenwärtigen Personennamen von Sikátor, „Ungarische Onomastische Abhandlungen” 195], Budapest 1994.
  10. M. Varga, Győr és Kapuvár 18. századi családnevei [ Die Familiennamen von Győr und Kapuvár im18. Jh.], „Névtani Értesítő” 2009.
  11. M. Varga, Névváltoztatások Győrben a reformkorban és a 19. század második felében [ Die Familiennamenänderungen in Győr während der Reformzeit und in der 2. Hälfte des 19. Jh.], in: A családnév-változtatások történetei időben, térben, társadalomban [ Die Geschichte der Familiennamenänderungen in der Zeit, in der Gesellschaft]. Szerk. [red.] Farkas Tamás–Kozma István, Budapest 2009.
  12. M. Varga, 18–19. századi rábaközi családnevek tanúsága a migrációs folyamatokról [ Zeugnis der Familiennamen von Rabau aus den 18–19. Jahrhunderten über die Migrationsprozesse], „Soproni Szemle” 2, 2007, 158–180.
  13. M. Varga, 18–19. századi személynevek. Adattár [Die Sammlung der Familien- und Taufnamen der 18–19. Jahrhunderte von Raabau ], Budapest 2007.
  14. M. Varga, A szerb ortodox közösség keresztnév-választási szokásai Győr-Újvárosban a 18. században [ Die Taufnamenwahlgewohnheiten der serbisch orthodoxen Gemeinschaft in Győr aus dem 18. Jh.], Eruditio – Educatio 1–2, Komarno, Slowakei, 2010.
  15. M. Varga, Galgóczi Erzsébet: Ez a hét még nehéz lesz. A realitás és a fikció szerepe az írói névadásban [Erzsébet Galgóczi: Diese Woche wird noch für uns anstrengend. Die Rolle der Realität und der Fiktion in der literarischen Namengebung] „Névtani Értesítő” 26, 2004.
  16. M. Varga, Győr-Moson-Sopron megye településnév-rendszere , Magyar Névtani Dolgozatok 195 [Die Analyse des Siedlungsnamensystems vom Komitat Győr-Moson-Sopron , „Ungarische Onomastische Abhandlungen” 195], Budapest 2005.
  17. M. Varga, Történeti személynevek a Rábaközből (1690–1895) [Historische Personennamen von Raabau-Rábaköz (1690–1895) ], Győr 2006.