Wpływ dwujęzyczności na kształtowanie się urzędowej odmiany języka – na przykładzie średniowiecznych wielkopolskich rot sądowych

Main Article Content

Agnieszka Słoboda

Abstrakt

The article discusses Polish-Latin bilingualism of Polish medieval legal texts and its impact on the shaping of the official language variant. The article presents construc­tions that, in their own structure of court oath, include a form of set and often repeated formulas. These are: the formula of initial oath (Tako mi pomoży Bog i święty krzyż [so help me God and the holy cross]) and the comparative construction indicating the mem­bership of a social class of the participants of the events (tako dobry jako sam [as good as himself]) or the material value (tako dobry jako [as good as]). These constructions would appear in the Polish text in Latin, both in full or shortened form, or they would be part in Polish, part in Latin. The stable form of constructions that appeared in Latin as calques due to the influence of Polish indicates that they became, as a result of the domination of the Latin template, vivid markers of the official style in medieval Polish.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Jak cytować
Słoboda, A. (2021). Wpływ dwujęzyczności na kształtowanie się urzędowej odmiany języka – na przykładzie średniowiecznych wielkopolskich rot sądowych. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 28(1), 143-152. https://doi.org/10.14746/pspsj.2021.28.1.10
Dział
Studia nad językiem prawa
Biogram autora

Agnieszka Słoboda, Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

dr hab. Agnieszka Słoboda, prof. UAM – Zakład Historii Języka Polskiego, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; zainte­resowania badawcze: składnia historyczna języka polskiego, przede wszystkim w naj­starszym okresie jego rozwoju, psycholingwistyka, w tym zagadnienia dwujęzyczności oraz ewolucja mowy i antropologia języka.

Bibliografia

  1. Źródła (wraz ze stosowanymi skrótami)
  2. Wielkopolskie roty sądowe XIV–XV wieku, zebrali i opracowali Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz:
  3. GN – t. 5: A. Roty gnieźnieńskie, Wrocław 1981.
  4. K – t. 3: Roty kościańskie, Wrocław 1967.
  5. KA – t. 4: Roty kaliskie, Wrocław 1974.
  6. KN – t. 5: B. Roty konińskie, Wrocław 1981.
  7. P – t. 1: Roty poznańskie, Poznań–Wrocław 1959.
  8. PY – t. 2: Roty pyzdrskie, Warszawa 1960.
  9. Literatura
  10. Arabski Janusz (2007), Transfer międzyjęzykowy, w: Psychologiczne aspekty dwuję¬zyczności, red. Ida Kurcz, Gdańsk, s. 341–351.
  11. Hube Romuald (1888), Zbiór rot przysiąg sadowych poznańskich, kościańskich, kali¬skich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV, Warszawa.
  12. Klemensiewicz Zenon (1999), Historia języka polskiego, wyd. 7, Warszawa.
  13. Krążyńska Zdzisława, Mika Tomasz, Słoboda Agnieszka (2015), Składnia średnio¬wiecznej polszczyzny. Konteksty – metody – tendencje, Poznań.
  14. Kuraszkiewicz Władysław (1986), Formuły przysięgi w rotach sądowych XIV– –XVI wieku, w: tenże, Polski język literacki. Studia nad historią i strukturą, War¬szawa, s. 579–587.
  15. Kuźmicki Marcin (2013), Współistnienie języków w rotach przysiąg sądowych, „Slavia Occidentalis”, nr 70, z. 1, s. 75–86.
  16. Mika Tomasz (2012), „Kazania świętokrzyskie” – od rękopisu do zrozumienia tekstu, Poznań.
  17. Piekosiński Franciszek (1902), Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wiel¬kopolskich z XV wieku, Kraków.
  18. Schendl Herbert (2000a), Linguistic Aspects of Code-Switching in Medieval English Texts, w: Multilingualism in Later Medieval Britain, red. DavidTrotter, Cambridge, s. 77–92.
  19. Schendl Herbert (2000b), Syntactic constraints on code-switching in medieval texts, w: Placing Middle English in Context, red. Irma Taavitsainen i in., Berlin, s. 67–86.
  20. Słoboda Agnieszka (2003), Liczebniki zespołowe w wielkopolskich rotach sądowych, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 10, s. 229–241.
  21. Słoboda Agnieszka (2004), O braku pewnego przyimka, w: Studia Językoznawcze, t. 3, red. Mirosława Białoskórska, Szczecin, s. 335–345.
  22. Słoboda Agnieszka (2005), Składnia grupy imiennej w staropolszczyźnie. Na przykła¬dzie wielkopolskich rot sądowych XIV i XV wieku, Poznań.
  23. Słoboda Agnieszka (2014), Oddziaływanie łaciny i czeszczyzny na składnię liczebników w średniowiecznej polszczyźnie, „Prace Filologiczne”, t. 65, s. 385–400.
  24. Trawińska Maria (2009), Indeksy do wielkopolskich rot sądowych z XIV i XV wieku, Warszawa.
  25. Weyssenhoff-Brożkowa Krystyna (1991), Wpływ polszczyzny na łacinę średniowieczną w Polsce, Kraków.