Słowa kluczowe
origin of phraseological phrase
motivation of phraseological phrase
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 105
Liczba pobrań: 42
Abstrakt
The phrase wieszać psy ‘to bad-mouth someone’ is found in four languages: Polish, Ukrainian, Belarussian and Russian. Its first actualizations in the Polish language appear in the works of writers connected to the Polish Eastern Borderlands and are characterized by syntactic variability. Moreover, both in Polish and in local East Slavic dialects the words pies, Ukrainian and Russian собакa and Belorussian сабакa mean ‘the flower of burdock’. One has to conclude that the phrase is a dialecticism developed at the Polish-Belarussian-Ukrainian borderlands and popularized in general language by authors attached to these areas.
Bibliografia
FBL Risercz – http://www.fbl.org.pl/ [dostęp: 12 czerwca 2024].
L – Linde Samuel Bogumił (1807–1814), Słownik języka polskiego, t. 1–6, Warszawa.
NKPP – Krzyżanowski Julian, red. (1969–1978), Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, t. 1–4, Warszawa.
SFSkor – Skorupka Stanisław (1989), Słownik frazeologiczny języka polskiego, t. 1–2, Warszawa.
SFWP – Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2001), Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny, Warszawa.
SJPDor – Doroszewski Witold, red. (1958–1969), Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa.
SW – Karłowicz Jan, Kryński Adam, Niedźwiedzki Władysław, red. (1900–1927), Słownik języka polskiego, t. 1–8, Warszawa.
SWil – Zdanowicz Aleksander i in. (1861), Słownik języka polskiego, t. 1–2, Wilno.
WSF PWN – Kłosińska Anna, Sobol Elżbieta, Stankiewicz Anna (2005), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa.
WSFFlic – Fliciński Piotr (2012), Wielki słownik frazeologiczny, Poznań.
WSFMuld – Müldner-Nieckowski Piotr (2003), Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa.
WSJP PAN – Żmigrodzki Piotr, red., Wielki słownik języka polskiego, http://www.wsjp.pl [dostęp: 14 października 2024].
Adalberg Samuel (1889–1894), Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich, Warszawa.
Birich Aleksandr Karłowicz, Mokijenko Walerij Michajłowicz, Stiepanowa Ludmiła Iwanowna (2005), Russkaja frazieołogija. Istoriko-etimołogiczeskij słowarʹ, red. Walerij Michajłowicz Mokijenko, Moskwa.
Bućko Alena Siarhiejeuna (2019), Etymałahicznaja asnowa frazieałahizmau z kampanientam-zaonimam u biełaruskaj i francuzskaj mowach, w: Nacyjanalna-kulturny kampanient u łitaraturnaj i dyjalektnaj mowie: zbornik nawukowych artykułau, Brześć, s. 37–41.
Bystroń Jan Stanisław (1933), Przysłowia polskie, Kraków. Instytut Języka Polskiego PAN, Kartoteka Słownika gwar polskich, PIERWICZYĆ – PIESZY, https://tiny.pl/r08j0q_b [dostęp: 14 października 2024].
Instytut Języka Polskiego PAN, Kartoteka Słownika gwar polskich, WIERZCH – WIEŚNI, https://tiny.pl/ynn3h25r [dostęp: 14 października 2024].
Jurczanka Hieorhij Fiodarawicz (1972), I kocicca i walicca. Ustojliwyja słowazłuczenni u haworcy Mscisłauszczyny, Mińsk.
Kopaliński Władysław (1991), Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa.
Kot Wiesław (1999), Pan Tadeusz. Prawda i legenda, Poznań.
Krasnowolski Antoni (1899), Słowniczek frazeologiczny. Poradnik dla piszących, Warszawa.
Krasnowolski Antoni (1905), Przenośnie mowy potocznej, cz. 1, Warszawa.
Krzyżanowski Julian (1958), Mądrej głowie dość dwie słowie. Trzy centurie przysłów polskich, t. 2, Warszawa.
Kyrychenko Illia Mykytovych, red. (1962), Ukrainsko-rosiiskyi slovnyk, t. 5: R-S, Kijów.
Lepieszau Iwan Jakaulewicz (2004), Etymałahiczny słounik frazieałahizmau, Mińsk.
Liberek Jarosław (2021), Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka, „Język Polski”, z. 2, s. 34–48. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.101.2.3
Michielson Moric Iljicz (1912), Russkaja mysl i riecz. Swoje i czużoje. Opyt russkoj frazieołogii. Sbornik obraznych słow i inoskazanij, Sankt Petersburg.
Mielerowicz Alina Michajłowna, Mokijenko Walerij Michajłowicz (1997), Fraziełogizmy w russkoj rieczi. Słowarʹ, Moskwa.
Mokijenko Walerij Michajłowicz (1975), Iskażenije frazieołogiczeskogo obraza i siemanticzeskaja dinamika fraziem, w: Problemy russkoj frazieołogii (Riespublikanskij sbornik). Siemantika frazieołogiczeskich jedinic, Tuła, s. 33–44.
Mokijenko Walerij Michajłowicz (2005), W głubʹ pogoworki. Rasskazy o proischożdienii kryłatych słow i obraznych wyrażenij, Sankt Petersburg.
Pajdzińska Anna (1988), Frazeologia a zmiany kulturowe, „Poradnik Językowy”, z. 7, s. 480–487.
Pelcowa Halina (2017), Słownik gwar Lubelszczyzny, t. 5: Świat roślin, Lublin.
Pelcowa Halina (2022), Dziad, dziady w gwarowym widzeniu świata (na materiale słownika gwar Lubelszczyzny), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN”, t. 70, s. 115–130.
Seiler Friedrich (1922), Deutsche Sprichwӧrterkunde, Monachium.
Skrypnyk Larysa Hryhorevna (1973), Frazeolohiia ukrainskoi movy, Kijów.
Sniegiriew Iwan Michajłowicz (1833), Russkije w swoich posłowicach, t. 3, Moskwa.
Szerszunowicz Joanna (2011), Obraz człowieka w polskich, angielskich i włoskich leksykalnych i frazeologicznych jednostkach faunicznych, Białystok.
Tazbir Janusz (2002), Silva rerum historicarum, Warszawa.
Uzhchenko Viktor Dmytrovych, Uzhchenko Dmytro Viktorovych (1998), Frazeolohichnyi slovnyk ukrainskoi movy, Kijów.
Vynnyk Vasyl Oleksiiovych, red. (2003), Slovnyk frazeolohizmiv ukrainskoi movy, Kijów.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Jolanta Ignatowicz-Skowrońska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do utworu publikowanego w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym umową autorską, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób, ani innych praw osób trzecich, w tym dóbr osobistych.
Autor(zy) zachowują pełne prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem, udzielając Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji CC BY-ND 4.0 Międzynarodowe na korzystanie z utworu bez ograniczeń terytorialnych przez czas nieokreślony na określonych umową autorską polach eksploatacji.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Językoznawczej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).