Słowa kluczowe
dialects of western Greater Poland
field research
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 26
Liczba pobrań: 14
Abstrakt
In this article, the names of the degree of kinship and affinity of the family in the western parts of Greater Poland were analyzed, paying attention to the changes that have occurred in the analyzed group of lexis in the studied area over more than 50 years, i.e. since the 1970s, when field research was carried out for the Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski (Atlas of Greater Poland’s Folk Language and Culture), until the present. The Atlas material was compared with the lexical data that the author collected in 2024 at selected Atlas locations or near them. The analysis covered 27 terms of family relations and showed that transformations are occurring among this group of lexis. Some names are still used (where they were used before or in other locations), some have disappeared, and new names have appeared as well.
Bibliografia
AJKLW – Sobierajski Zenon, Burszta Józef. red. (1979–2005), Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski, t. 1–6, red. Zenon Sobierajski, Józef Burszta, t. 7–11, red. Zenon Sobierajski, Wrocław–Poznań.
AJKLW-VII – Sobierajski Zenon, red. (1992), Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski, t. 7, cz. 1: Mapy, cz. 2: Wykaz i komentarze do map, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Batko-Tokarz Barbara (2019), Tematyczny podział słownictwa współczesnego języka polskiego, Kraków.
Gruchmanowa Monika (1967), Gwary Wielkopolski, [w:] Kultura ludowa Wielkopolski, red. Józef Burszta, t. 3, Poznań, s. 351–391, przedruk w: taż, Językoznawcze wędrówki nie tylko po Poznaniu. Studia o języku Poznania, Wielkopolski i Polonii, Poznań 2006, s. 67–131.
Gruchmanowa Monika (1969), Gwary Kramsk, Podmiokli i Dąbrówki w województwie zielonogórskim, Zielona Góra.
Gruchmanowa Monika (1970), Gwary zachodniej Wielkopolski, Poznań.
Jocz Lechosław (2019), System samogłoskowy gwary Dąbrówki Wielkopolskiej, „Gwary Dziś”, t. 8, s. 115–140.
Kobus Justyna (2019), Studia nad fleksją rzeczownika w gwarach wielkopolskich, Poznań.
KwAJKLW – Sobierajski Zenon (1972), Kwestionariusz do Atlasu języka i kultury ludowej Wielkopolski, cz. 3: Etnographica (uzup. Tadeusz Wróblewski), Poznań.
KwAJKLW30 – Sierociuk Jerzy, Kwestionariusz do Atlasu języka i kultury ludowej Wielkopolski po 30 latach – badania powtórne (kwestionariusz opracowany na podstawie KwAJKLW, zawierający wybór pytań, maszynopis).
Magda-Czekaj Małgorzata (2012), Historyczne a współczesne nazwy relacji rodzinnych, „Język Polski”, z. 3, s. 212–218. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.92.3.6
Nitsch Kazimierz (1960), Wybór polskich tekstów gwarowych, Warszawa.
SGP – Reichan Jerzy, kier. (1983–1986), Słownik gwar polskich, oprac. przez Zakład Dialektologii Polskiej Instytutu Języka Polskiego PAN, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, t. 2, z. 3(6).
Sierociuk Jerzy (2003), Założenia metodologiczne badań języka wsi, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze”, t. 11, red. Zdzisława Krążyńska, Zygmunt Zagórski, Poznań, s. 131–136.
Sierociuk Jerzy (2010), Założenia metodologiczne regionalnych słowników gwarowych powstających przy współudziale środowisk lokalnych, [w:] Studia dialektologiczne IV, red. Halina Kurek, Anna Tyrpa, Jadwiga Wronicz, Kraków, s. 135–143.
Sobierajski Zenon (1985), Teksty gwarowe z zachodniej Wielkopolski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.
Szymczak Mieczysław (1966), Nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa rodzinnego w historii i dialektach języka polskiego, Warszawa.
Urbańczyk Stanisław (1962), Zarys dialektologii polskiej, wyd. 2, Warszawa.
WSJP PAN: Żmigrodzki Piotr, red. (2007–), Wielki słownik języka polskiego PAN, https://wsjp.pl/ [dostęp: 15 marca 2025].
Zagórski Zygmunt (1991), O mowie mieszkańców kilkunastu wsi wokół Konina, Wrocław.
Zielińska Anna (2013), Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim, Warszawa.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Iwona Żuraszek-Ryś
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do utworu publikowanego w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym umową autorską, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób, ani innych praw osób trzecich, w tym dóbr osobistych.
Autor(zy) zachowują pełne prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem, udzielając Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji CC BY-ND 4.0 Międzynarodowe na korzystanie z utworu bez ograniczeń terytorialnych przez czas nieokreślony na określonych umową autorską polach eksploatacji.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Językoznawczej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).