Słowa kluczowe
modification
film
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
Today, the phraseology of the Polish language is strongly influenced by messages broadcast in the media. It turns out that Polish is home to idioms, winged words that have acquired specific meanings thanks to the influence of political language, film, TV series, songs, advertising and popular television and radio programs. The titles of some films and TV series, excerpts from their characters’ speeches, and snippets of film songs have stabilized. The phrase piękna i bestia gained the status of a winged words thanks to the influence of the Disney film, although less significant is the influence of a folk tale by French writer Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve, published in 1740 in the collection „La Jeune Américaine, ou les Contes marins” abridged and simplified in 1756by Jeanne-Marie Leprince de Beaumont.
Nowadays, there are not only canonical forms of the compound, but also its modifications, cf. innovations such as: piękna i polityk, piękna i Colt (the new component denotes the latest model of the Mitsubishi Colt car; associations with the car’s strength, efficiency, and ability to reach high speeds appear here, as a result of which it can sometimes behave like a beast on the road); piękna czy bestia (the innovation denotes one person whose specificity the sender of the text tries to define) and the inflectional and semantic modification piękna i bestie (the word bestie here denotes aggressive dogs). Innovations strengthen the invariant. In canonical form, anthropocentrism, present in Polish, among other languages, is evident. If most animal names are applied to humans, these words acquire negative connotations. The word bestia derives from Latin, meaning ‘animal’. In Polish, the noun bestia has three semantics: ‘wild, predatory animal; ‘evil, cruel, degenerate human’; and ‘of a human, or less frequently of an animal’- with admiration, anger, contempt, etc.
Bibliografia
Bańko Mirosław, red. (2000), Inny słownik języka polskiego, t. I–II, Warszawa.
Bralczyk Jerzy, red. (2005), Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, Warszawa.
Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2002), Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny, Warszawa.
Dubisz Stanisław, red. (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego, t. I–VI, Warszawa.
Kłosińska Anna, Sobol Ewa, Stankiewicz Anna, oprac. (2005), Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, Warszawa.
Latusek Arkadiusz (2007), Wielki słownik frazeologiczny, Kraków.
Müldner-Nieckowski Piotr (2003), Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego, Warszawa.
Sobol Ewa, oprac. (2008), Słownik frazeologiczny PWN z Bralczykiem, Warszawa.
Bąba Stanisław, Liberek Jarosław (2011), O sposobach pomnażania zasobu frazeologicznego współczesnej polszczyzny, w: Stanisław
Bąba, Jarosław Liberek, Ze studiów nad frazeologią współczesnego języka polskiego, Poznań, s. 75–84.
Chlebda Wojciech (2005), Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacje lingwistyczne, Opole.
Chlebda Wojciech (2010), Skrzydlate słowa a frazeologia, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, red. Stanisław Bąba, Krzysztof Skibski, Michał Szczyszek, Poznań, s. 9–20.
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2008), Frazeologizmy jako tworzywo stylu współczesnej powieści polskiej, Szczecin.
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2015), Skrzydlate słowa Juliana Tuwima, „Studia Językoznawcze”, nr 14, s. 225–248.
Ignatowicz-Skowrońska Jolanta (2017), O kilku skrzydlatych słowach Henryka Sienkiewicza, „Studia Językoznawcze”, nr 6, s. 97–106.
Kłosińska Katarzyna (2016), Skąd się biorą frazeologizmy? Źródła frazeologizmów i mechanizmy frazeotwórcze, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, red. Gabriela Dziamska-Lenart i Jarosław Liberek. Poznań, s. 19–54.
Lewicki Andrzej Maria (1976), Wprowadzenie do frazeologii syntaktycznej. Teoria zwrotu frazeologicznego, Katowice.
Lewicki Andrzej Maria (1983), Składnia związków frazeologicznych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, z. XL, s. 75–76.
Lewicki Andrzej Maria (1993), Frazeologia, w: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. Kazimierz Polański, Wrocław, s. 162–163.
Lewicki Andrzej Maria (2003a), Uwagi o problemie „skrzydlatych słów”, w: Andrzej Maria Lewicki, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 301–306.
Lewicki Andrzej Maria (2003b), Zakres frazeologii, w: Andrzej Maria Lewicki, Studia z teorii frazeologii, Łask, s. 155–167.
Lewicki Andrzej Maria, Pajdzińska Anna (1993), Frazeologia, w: Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2. Współczesny język polski, red. Jerzy Bartmiński, Wrocław, s. 307–323.
Majkowska Grażyna (2011), Źródła najnowszej frazeologii, w: Polskie dźwięki, polskie słowa, polska gramatyka. System – teksty – norma – kodyfikacja, red. Barbara Pędzich, Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, Warszawa, s. 289–302.
Mosiołek-Kłosińska Katarzyna (2002), Innowacje frazeologiczne jako źródło powstawania nowych jednostek leksykalnych, w: „Problemy Frazeologii Europejskiej”, t. 5, red. Andrzej Maria Lewicki, Lublin, s. 21–34.
Mosiołek-Kłosińska Katarzyna (2016), Skąd się biorą frazeologizmy? Źródła frazeologizmów i mechanizmy frazeotwórcze, w: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Geneza dawnych i nowych frazeologizmów polskich, red. Gabriela Dziamska-Lenart i Jarosław Liberek, Poznań, s. 19–54.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2010), Wpływ mediów na współczesną polską frazeologię, Kielce.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2020), Związki frazeologiczne i skrzydlate słowa powstałe pod wpływem języka polityki oraz ich modyfikacje, Kielce.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2021), Frazeologizmy i skrzydlate słowa wywodzące się z piosenek oraz modyfikacje tych połączeń (na wybranych przykładach), Kraków.
Połowniak-Wawrzonek Dorota (2022), Film i serial telewizyjny jako źródła frazeologizmów oraz skrzydlatych słów (na wybranych przykładach), Kraków.
Połowniak-Wawrzonek Dorota, Rosińska-Mamej Agnieszka (2020), Frazeologizmy i skrzydlate słowa powstałe wskutek oddziaływania filmu, w: W kręgu języka i kultury, red. Marzena Marczewska i Hanna Mijas, Kielce, s. 129–139.
Smoleń-Wawrzusiszyn Magdalena (2016), „Nieznośna lekkość bytu”- skrzydlate słowa w retorycznych interpretacjach, „Białostockie Archiwum Językowe”, nr 16, s. 265–283.
Szerszunowicz Joanna (2014), Konotacje intrakulturowych skrzydlatych słów w przekładzie, „Studia Wschodniosłowiańskie”, t. 14, s. 261–279.
Tarsa Jadwiga (1995), Dyskretny urok nagłówka, czyli skrzydlate słowa na łamach dzisiejszej prasy, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Opolskiego. Filologia Rosyjska”, t. 34, s. 101–107.
Tokarski Ryszard (1990), Językowy obraz świata w metaforach potocznych, w: Językowy obraz świata, red. Jerzy Bartmiński, Lublin, s. 69–86.
Zgółka Tadeusz (2001), Pośrednie akty mowy w retoryce współczesnej, w: Retoryka dziś. Teoria i praktyka, red. Renata Przybylska i Wiesław Przyczyna, Kraków, s. 415–423.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dorota Połowniak-Wawrzonek, Agnieszka Perczak-Buda
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autor oświadcza, że przysługują mu osobiste i majątkowe prawa autorskie do utworu publikowanego w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, oraz że nie są one ograniczone w zakresie objętym umową autorską, oraz że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza majątkowych lub osobistych praw autorskich innych osób, ani innych praw osób trzecich, w tym dóbr osobistych.
Autor(zy) zachowują pełne prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem, udzielając Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji CC BY-ND 4.0 Międzynarodowe na korzystanie z utworu bez ograniczeń terytorialnych przez czas nieokreślony na określonych umową autorską polach eksploatacji.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Językoznawczej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).