Abstrakt
The subject of Poles’ exile in the nineteenth and twentieth centuries is a common one in the exiles’ works as exemplified by the paintings of Feliks Mostowicz, a descendant of Poles exiled from the Żytomierz area to Kazakhstan in the years 1936–1937. His works are now part of the Sybirak Collection in the Museum of Independence in Warsaw. Mostowicz recorded the life of the Polish diaspora in exile; the realistic images are accompanied by symbolic elements whose meaning is often accessible only to Poles. This symbolism is an important theme in Mostowicz’s work as it reflects the artist’s inner world. He uses multiple symbols (suitcase, ladder, well, lonely tree); the use of contrasts and shadows is also significant as they reflect his thoughts and experiences. Mostowicz’s works presents the life of an ordinary person dependent on a totalitarian regime and depicts the experiences of the exiles by transferring the image of their life into the sphere of art.
Bibliografia
Bogusławski Franciszek (2005), Z kazachskich stepów do Sejmu RP, Comandor, Warszawa.
Dzwonkowski Roman (2006), Wprowadzenie, w: Maria Kuberska, To było życie… Wspomnienia z Kazachstanu 1936–1996, oprac. Roman Dzwonkowski, posłowie Irena Maryniakowa, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Michalska Franceska (2007), Cała radość życia. Na Wołyniu, w Kazachstanie, w Polsce. Wspomnienia, Noir sur Blanc, Warszawa.
Artwińska Anna (2017), „Walizka nie zawsze jest symbolem podróży”. Historia i pamięć w Zbąszyniu, w: Pomniki pamięci, miejsca niepamięci, red. Katarzyna Chmielewska, Alina Molisak, IBL PAN, Warszawa,
Hlebowicz Adam (1996), Kościół katolicki w Kazachstanie, w: Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, red. Stanisław Ciesielski, Antoni Kuczyński, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław.
Kopaliński Władysław (1987), Słownik mitów i tradycji kultury, PIW, Warszawa.
Kopaliński Władysław (1990), Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Kowalski Piotr (1998), Leksykon znaki świata. Omen, przesąd, znaczenie, PWN, Warszawa.
Kudela-Świątek Wiktoria (2014), „Przyszywani sybiracy”. Kazachstańscy Polacy w rodzimym dyskursie naukowym, „Etnografia Polska”, t. 58, z. 1–2.
Milewska-Młynik Anna (2007), Feliks Mostowicz i jego droga do polskości, „Zesłaniec”, nr 30.
Milewska-Młynik Anna (2016), Kazachstan zapamiętany, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80 rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Mostowicz Irena (2016), Życie codzienne w ZSRR – malarstwo Feliksa Mostowicza jako przykład realizmu, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Nagiel Przemysław (2002), Życie religijne Polaków w Kazachstanie, w: Kościół katolicki na Syberii. Historia, współczesność, przyszłość, red. Antoni Kuczyński, Silesia, Wrocław.
Sienkiewicz Jan Wiktor (2017), Malarstwo Feliksa Mostowicza w Muzeum Niepodległości, „Niepodległość i Pamięć”, nr 4 (60).
Szynkiewicz Sławoj (1996), Polacy kazachstańscy. Początki przystosowania do środowiska, w: Polacy w Kazachstanie. Historia i współczesność, red. Stanisław Ciesielski, Antoni Kuczyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Załęczny Jolanta (2020), Malarski pamiętnik Feliksa Mostowicza jako produkt historii, w: Losy Polaków na Wschodzie: XIX-XXI w. Repatriacje, przesiedlenia i osadnictwo, red. Jarosław Kita, Wojciech Marciniak, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Żywek Łukasz (2016), Kolekcja prac Feliksa Mostowicza w Muzeum Niepodległości, w: Inspiracje Feliksa Mostowicza. W 80. rocznicę deportacji ludności polskiej do Kazachstanu, red. Janusz Gmitruk, Tadeusz Skoczek, Jolanta Załęczny, Muzeum Niepodległości, Warszawa.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jolanta Załęczny

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy
Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.
Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalają na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).
Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.
Użytkownicy
Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Literackiej” pod następującymi warunkami:
- uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
- bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.
Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.
Inne
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
