Poza metaforą – autyzm jako impas hermeneutyczny w powieści postkolonialnej
PDF

Słowa kluczowe

autism
hermeneutic impasse
aesthetic nervousness
disability
communication
untranslatability

Jak cytować

Kołodziejczyk, D. (2017). Poza metaforą – autyzm jako impas hermeneutyczny w powieści postkolonialnej. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, (30), 141–167. https://doi.org/10.14746/pspsl.2017.30.7

Abstrakt

A lot of postcolonial novels feature characters with disordered communication, unable to express their will, existing outside of language. These most often unnamed traces of autism and/or intellectual disability become in fictional narrative an element disturbing the expected outcome of postcolonial vindications, out of which the most important is regaining by a marginalized character the sense of subjectivity, realized as a possibility to tell one’s own story. Basing on Ato Quayson’s concept of “aesthetic nervousness”, the article traces how literary and cultural representations of disability introduce into a text affective-cognitive mechanisms which reveal, as Ato Quayson says, “heremeneutic impasse” caused by a confrontation of the norm with disability. This blocked path of text interpretation poses the radical example of untranslatability which will not be abated or compensated by the effort to substitute lack represented by the autistic subject (lack of speech, communication, subjectivity – in general – lack of participation in the universe of interlocution, as Seyla Benhabib calls it). Hermeneutic impasse is, then, inscribed in the very narrative structure featuring an autistic character. On the basis of J. M. Coetzee’s novels, the article analyses this impasse as resistance that untranslatability poses against the attempts to understand, that is, represent, such a subject. These attempts, ethical as to their purpose, end up, however, in containment.

https://doi.org/10.14746/pspsl.2017.30.7
PDF

Bibliografia

Benhabib Seila (2002), The Claims of Culture: Equality and Diversity in the Global Era, Princeton UP, Princeton [Stany Zjednoczone].

Butler Judith (1993), Bodies that Matter: On the Discursive Limits of „Sex”, Routledge, New York [Stany Zjednoczone].

Coetzee J. M. (2007), Foe, przeł. Magdalena Konikowska, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Coetzee, J. M. (1990), Czekając na barbarzyńców, przeł. Anna Mysłowska, Czytelnik, Warszawa.

Coetzee, J. M. (2010), Życie i czasy Michaela K., przeł. Magdalena Konikowska, Znak, Kraków.

Davis Lennard J., Constructing Normalcy. The Bell Curve, the Novel, and the Invention of the Diasbled Body in the 19th c., w: Disability Studies Reader, red. Lennard J. Davis, Routledge, New York [Stany Zjednoczone], s. 3-16.

Davis Lennard J. red. (2006), The Disability Studies Reader, Routledge, New York [Stany Zjednoczone].

Davis Lennard J. (2006), Introduction, w: Disability Studies Reader, red. Lennard J. Davis, Routledge, New York [Stany Zjednoczone], s. xv-xviii.

Foucault Michel (1967; 1984), Of Other Spaces: Utopias and Heterotopias [online], w: Architecture /Mouvement/ Continuité, October 1984, „Des Espace Autres”, marzec 1967, przeł. Jay Miskowiec, s. 5, www.web.mit.edu, [dostęp: 10 października 2016].

Glotfelty Cheryll, Fromm Harold, red. (1996), The Ecocrticism Reader. Landmarks in Literary Ecology, University of Georgia Press, Athens [Stany Zjednoczone].

Graham Huggan, Tiffin Helen red. (2010) Postcolonial Ecocriticism: Literature, Animals, Environment, Routledge, London [Wielka Brytania].

Jameson Fredric (1986), Third World Literature in the Era of Multinational Capitalism, „Social Text”, no 15, s. 65-88.

Lacan Jacques, (1973) Le séminaire. Livre XI. Les quatre concepts fondamentaux de la psychanalyse, Seuil, Paris [Francja].

Masłoń Sławomir (2009), Coetzee. Przewodnik Krytyki Politycznej, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, t. 11, Warszawa.

Mitchell David, Snyder Sharon (2006), Narrative Prosthesis and the Materiality of Metaphor, w: The Disability Studies Reader, red. Lennard J. Davis, Routledge, New York [Stany Zjednoczone], s. 205-216.

Moe Aaron M. (2016), The Work of Literature in a Multispecies World, w: The Educational Significance of Human and Non-Human Animal Interactions. Blurring the Species Line, red. Suzanne Rice, Anthony G. Rudd, Palgrave Macmillan, London [Wielka Brytania], s. 133-149.

Murray Stuart (2008), Representing Autism. Culture, Narrative, Fascination, Liverpool University Press, Liverpool [Wielka Brytania].

Osteen Mark (2008), Autism and Representation, Routledge, London [Wielka Brytania].

Parker Ian, (2015), Psychology After Lacan: Connecting the Clinic and Research, Routledge, New York [Stany Zjednoczone].

Quayson Ato (2007), Aesthetic Nervousness: Disability and the Crisis of Representation, Columbia UP, New York [Stany Zjednoczone].

Rushdie Salman (2000), Wstyd, przeł. Mariusz Ferek, Rebis, Poznań.

Sheshadri Kalpana Rahita (2012), HumAnimal. Race, Law, Language, University of Minnesota Press, Minnesota [Stany Zjednoczone].

Siebers Tobin (2006), On the Government of Disability: Foucault, Power, and the Subject Impairment, w: The Disability Studies Reader, red. Lennard J. Davis, Routledge, New York [Stany Zjednoczone], s. 173-184.

Spivak Gayatri Chakravorty (1988), Can the Subaltern Speak?, w: Marxism and the interpretation of Culture, red. Cary Nelson, Lawrence Grossberg, University of Illinois Press, Chicago [Stany Zjednoczone], s. 271-313.

Spivak Gayatri Chakravorty (2009), Polityka przekładu, przeł. Dorota Kołodziejczyk, w: Współczesne teorie przekładu, red. Magda Heydel i Piotr Bukowski, Znak, Kraków, s. 403-427.

Autorzy

Autorzy tekstów przyjętych do publikacji w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” są zobowiązani do wypełnienia, podpisania i odesłania na adres redakcji umowy o udzielenie nieodpłatnej licencji do utworów, z zobowiązaniem do udzielania sublicencji CC.

Zgodnie z umową, autorzy tekstów opublikowanych w czasopiśmie „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” udzielają Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu niewyłącznej i nieodpłatnej licencji oraz zezwalają na użycie sublicencji Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0).

Autorzy zachowują prawa do dalszego, swobodnego rozporządzania utworem.

Użytkownicy

Zainteresowani użytkownicy internetu uprawnieni są do korzystania z utworów opublikowanych od 2016 roku w „Poznańskich Studiach Polonistycznych. Serii Literackiej” pod następującymi warunkami:

  • uznanie autorstwa – obowiązek podania wraz z rozpowszechnionym utworem, informacji, o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, DOI) oraz samej licencji;
  • bez tworzenia utworów zależnych – utwór musi być zachowany w  oryginalnej postaci, nie można bez zgody twórcy rozpowszechniać np. tłumaczeń, opracowań.

Do wszystkich tekstów opublikowanych przed 2016 r. prawa autorskie są zastrzeżone.

Inne

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.