Legalność samplingu muzycznego w świetle polskiego prawa autorskiego
PDF

Słowa kluczowe

sampling
muzyka
prawa autorskie
cytat

Jak cytować

Maryniak, Łukasz. (2022). Legalność samplingu muzycznego w świetle polskiego prawa autorskiego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny I Socjologiczny, 84(4), 121–136. https://doi.org/10.14746/rpeis.2022.84.4.08

Liczba wyświetleń: 360


Liczba pobrań: 263

Abstrakt

Jak wskazał Lawrence Lessig, żyjemy w czasach „kultury remiksu” – powszechny dostęp do Internetu, a przez to do wielu dóbr kultury, sprawia, że artyści często przerabiają lub w inny sposób wykorzystują twórczość innych osób. Jest to szczególnie widoczne w muzyce. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, że sampling muzyczny jest co do zasady zgodny z polskim prawem autorskim. W badaniach wykorzystano przede wszystkim metodę dogmatyczną, dokonując analizy przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych regulujących pojęcia utworu i inspiracji oraz instytucję prawa cytatu. We wnioskach wskazano, że sampling muzyczny w wielu przypadkach nie narusza prawa autorskiego, ponieważ polega na wykorzystaniu nietwórczego (niechronionego) fragmentu utworu pierwotnego. Natomiast w pozostałych sytuacjach, tzn. wtedy gdy uzna się, że dany sampel jest jednak objęty ochroną prawnoautorską, przeważnie dopuszczalne będzie jego wykorzystywanie w ramach prawa cytatu. Niemniej powyższe twierdzenia nie oznaczają, że sampling stanowi w każdym przypadku działanie etyczne lub moralnie uzasadnione.

https://doi.org/10.14746/rpeis.2022.84.4.08
PDF

Bibliografia

Antosiewicz, K. (2005). „Copy and past”: rzecz o muzyce w dobie kultury cyfrowej. Kultura Współczesna 1: 150–157.

Barta, J., Markiewicz, R., Matlak, A., Niewęgłowski, A., Poźniak-Niedzielska, M. (2017). Rozdz. II § 5, [w:] J. Barta (red.), System prawa prywatnego. Tom 13: Prawo autorskie. Warszawa: 54–70.

Błońska, B. (2019). Komentarz do art. 20, [w:] W. Machała, R.M. Sarbiński (red.), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz. Warszawa: 634.

Czyżewski, M. (2019). Komentarz do art. 2, [w:] A. Michalak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Ferenc-Szydełko, E. (2021). Komentarz do art. 1, [w:] E. Ferenc-Szydełko (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Flisak, D. (2018). Komentarz do wybranych przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Lex.

Gienas, K. (2021). Komentarz do art. 29, [w:] E. Ferenc-Szydełko (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Grzybczyk, K. (2017). Komentarz do art. 2, [w:] P. Ślęzak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Juściński, P. (2019). Cyfrowy sampling utworów muzycznych w świetle prawa autorskiego i praw pokrewnych. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 1: 45–87.

Klekotko, M. (2007). Sampling w świetle prawa autorskiego i praw pokrewnych. Przegląd Prawa Handlowego 13: 11–17.

Kuźmicz, K., Nożyński, S. (2012). Kultura remiksu a zmiany w muzyce, [w:] A. Cybal-Michalska, P. Wierzba (red.), Dyskursy kultury popularnej w społeczeństwie współczesnym. Kraków: 227–240.

Laskowska-Litak, E. (2020). Komentarz do art. 2, [w:] R. Markiewicz (red.), Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, [w:] Ustawy autorskie. Komentarz. Tom 1. Warszawa: 132–175.

Lessig, L. (2009). Remiks. Aby sztuka i biznes rozkwitały w hybrydowej gospodarce. Warszawa.

Machała, W. (1999). Sampling. Monitor Prawniczy 10. Legalis.

Małek, L. (2011). Cytat w świetle prawa autorskiego. Warszawa.

Mania, G. (2016). Plagiat muzyczny. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 3: 54–70.

Mania, G. (2017). Cytat w muzyce – o potrzebie reinterpretacji przesłanek. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 1: 63–88.

Marcela, M. (2018). Nowy, zremiksowany świat. Śląskie Studia Polonistyczne 1: 203–210. https://doi.org/10.31261/SSP.2018.11.15 DOI: https://doi.org/10.31261/SSP.2018.11.15

Matlak, A. (2020). Komentarz do art. 29, [w:] R. Markiewicz (red.), Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, [w:] Ustawy autorskie. Komentarz. Tom 1. Warszawa: 776–793.

Michalak, A. (2019). Komentarz do art. 1, [w:] A. Michalak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Niewęgłowski, A. (2021). Prawo autorskie. Komentarz. Warszawa.

Pacek, G. (2019). Komentarz do art. 29, [w:] A. Michalak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Perzyńska, A. (2014). Remiks i mashup, czyli coś nowego z czegoś starego, [w:] A. Staniszewska (red.), Techno-widzenie. Media i technologie wizualne w społeczeństwie ponowoczesnym. Poznań: 37–48.

Piesiewicz, P.F. (2009). Utwór muzyczny i jego twórca. Warszawa.

Sewerynik, A. (2020). Utwór muzyczny jako przedmiot prawa autorskiego. Warszawa.

Stanisławska-Kloc, S. (2015). Komentarz do art. 29, [w:] D. Flisak, (red.), Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz. Warszawa: 444–478.

Ślęzak, P. (2017). Komentarz do oddziału 3, [w:] P. Ślęzak (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Legalis.

Traple, E. (2011). Komentarz do art. 29, [w:] J. Barta, R. Markiewicz (red.), Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz. Warszawa: 46–71; 267–275.

Tylec, G. (2007). Glosa do wyroku SN z dnia 23 listopada 2004 r., I CK 232/04. Przegląd Sądowy 1. Lex.

Wójtowicz, E. (2014). Jak bardzo „wszystko już było”? Od apropriacji w dobie postmodernizmu do post-apropriacji w kulturze cyfrowej, [w:] A. Nowak, D. Dolata, M. Markowski (red.), Czy wszystko już było? Między repetycją a nowością sztuk wizualnych. Lublin: 11–20.

Ciepłuch, M. (2012). Ochrona prawna dzieła muzycznego – część 2 [online]. <http://meakultura.pl/artykul/ochrona-prawna-dziela-muzycznego-czesc-2-259> [dostęp: 15.06.2022].

Cornell, K. (2016). Music sampling: breaking down the basics [online]. <https://www.tunecore.com/blog/2016/08/music-sampling-breaking-down-the-basics.html> [dostęp: 15.06.2022].

Kalinowska, A. (2015). W muzyce wszystko już było [online]. <https://www.rp.pl/kultura/art-11776011-w-muzyce-wszystko-juz-bylo> [dostęp: 15.06.2022].

Kuhns, B. (2018). 6 times Queen’s ‘We Will Rock You’ the perfect sample [online]. <https://hot1047.com/6-times-queens-we-will-rock-you-the-perfect-sample/> [dostęp: 15.06.2022].

Łupak, S. (2015). Kto tu jest kanibalem [online]. <https://www.newsweek.pl/kultura/czy-wszystko-juz-bylo-zawlaszczenia-w-sztuce/yewzvy7> [dostęp: 15.06.2022].

Sewerynik, A. (2017). Cover a prawo autorskie w praktyce [online]. <https://www.rp.pl/opinie--prawne/art2751421-cover-a-prawo-autorskie-w-praktyce> [dostęp: 15.06.2022].

Sewerynik, A. (2016). O piosenkach po niemiecku [online]. <https://www.rp.pl/internet-i-prawo--autorskie/art3034791-aleksandra-sewerynik-o-plagiatach-i-wyrokach-dot-prawa-autorskiego-o-piosenkach-po-niemiecku> [dostęp: 15.06.2022].

Sewerynik, A. (2018). Plagiat, sampling, mashup, instrumentacja i aranżacja w kontekście analizy ochrony elementów składowych utworu muzycznego [online]. <http://meakultura.pl/artykul/plagiat-sampling-mashup-instrumentacja-i-aranzacja-w-kontekscie-analizy-ochrony--elementow-skladowych-utworu-muzycznego-2012> [dostęp: 15.06.2022].

Silver, G. (2021). A Brief History and Controversy Behind Using other Artist’s Music [online]. <https://www.themycenaean.org/2021/10/history_of_controversy_in_music_sampling/> [dostęp: 15.06.2022].

Słownik języka polskiego PWN. <https://sjp.pwn.pl/sjp/kolaz;2563848.html> [dostęp: 15.06.2022].

Zajączkowski, J. (2014). Najsłynniejsze zarzuty o plagiat w świecie muzyki [online]. <https://spidersweb.pl/rozrywka/2014/12/04/najslynniejsze-zarzuty-plagiat-swiecie-muzyki> [dostęp: 15.06.2022].

Baauer – Harlem Shake [Official Audio]. YouTube (2012). <https://www.youtube.com/watch?v=qV0LHCHf-pE> [dostęp: 15.06.2022].

Choir! Choir! Choir! sings Enya “Orinoco Flow”. YouTube (2019). <https://www.youtube.com/watch?v=AMEEd6Y1tJA> [dostęp: 15.06.2022].

Enya – Orinoco Flow (Official 4K Music Video). YouTube (2009). <https://www.youtube.com/watch?v=LTrk4X9ACtw> [dostęp: 15.06.2022].

Final Cut – Hölgyeim és Uraim 2012. YouTube (2020). <https://www.youtube.com/watch?v=TwGAQDxFsjU&t=378s> [dostęp: 15.06.2022].

Gotye – Somebody That I Used To Know (feat. Kimbra) [Official Music Video]”. YouTube (2011). <https://www.youtube.com/watch?v=8UVNT4wvIGY> [dostęp: 15.06.2022].

Harlem Shake (meme”. Wikipedia. <https://en.wikipedia.org/wiki/Harlem_Shake_(meme)> [dostęp: 15.06.2022].

Hildegard von Blingin’, Enya’s Orinoco Flow, but it’s a Bardcore sea shanty. YouTube (2020). <https://www.youtube.com/watch?v=u9eSnSBP1Po> [dostęp: 15.06.2022].

Ice Ice Baby”. Wikipedia. <https://en.wikipedia.org/wiki/Ice_Ice_Baby> [dostęp: 15.06.2022].

Jeden Osiem L – Jak Zapomnieć (Official Video)”. YouTube. <https://www.youtube.com/watch?v=qvv7t8Y0iWk> [dostęp: 15.06.2022].

Słownik języka polskiego PWN. <https://sjp.pwn.pl/sjp/kolaz;2563848.html> [dostęp: 15.06.2022].

Lessig Lawrence. Wikipedia. <https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Lessig> [dostęp: 15.06.2022].

Let’s Get Loud / Party Rock Anthem / Oppa Gangnam Style. YouTube (2013). <https://www.youtube.com/watch?v=jakbu9GMNJ8> [dostęp: 15.06.2022].

Live – Overcome (with Ground Zero Footage). YouTube. <https://www.youtube.com/watch?v=jp-Ca7Ay596M> [dostęp: 15.06.2022].

Luiz Bonfa – Seville. YouTube (2017). <https://www.youtube.com/watch?v=MSDl8w3wR2E> [dostęp: 15.06.2022].

Mashup (muzyka). Wikipedia. <https://pl.wikipedia.org/wiki/Mashup_(muzyka)> [dostęp: 15.06.2022].

Plastic Little “Miller Time”. YouTube (2013). <https://www.youtube.com/watch?v=va-AY7jOh04> [dostęp: 15.06.2022].

Queen – Under Pressure (Official Video). YouTube. <https://www.youtube.com/watch?v=a01QQZyl-_I> [dostęp: 15.06.2022].

Queen – We Will Rock You (Official Video). YouTube. <https://www.youtube.com/watch?v=-tJYN--eG1zk> [dostęp: 15.06.2022].

Sampling (muzyka). Wikipedia. <https://pl.wikipedia.org/wiki/Sampling_(muzyka)> [dostęp: 15.06.2022].

Somebody That I Used to Know. Wikipedia. <https://en.wikipedia.org/wiki/Somebody_That_I_Used_to_Know> [dostęp: 15.06.2022].

Sweet Fat Bottomed Alabama (Queen + Lynyrd Skynyrd) Mashup. YouTube (2015). <https://www.youtube.com/watch?v=IsKfdrWqW08> [dostęp: 15.06.2022].

Vanilla Ice Defends his Bass Line. YouTube (2017). <https://www.youtube.com/watch?v=wUgNJ7Qdst8> [dostęp: 15.06.2022].

Vanilla Ice – Ice Ice Baby (Official Music Video). YouTube. <https://www.youtube.com/watch?v=rog8ou-ZepE> [dostęp: 15.06.2022].