Słowa kluczowe
pustka regulacyjna
zupełność systemu
stosowanie prawa
intencja prawodawcy
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
Celem artykułu jest scharakteryzowanie problemu pustki prawnej (zwanej także pustką regulacyjną) i odpowiedź na pytanie, jak powinna być ona rozpatrywana na tle dotychczasowych ustaleń polskiej nauki prawa dotyczących zagadnienia zupełności systemu. Kolejnym zadaniem jest zidentyfikowanie potencjalnych sytuacji, w których możemy rozważać występowanie takiej pustki. W artykule zastosowano metodę opartą na analizie i systematyzacji występujących w doktrynie pojęć. Badanie przeprowadzono z perspektywy intencjonalizmu interpretacyjnego. Autor przyjmuje, że z pustką prawną mamy do czynienia wtedy, gdy odnośnie do konkretnego zagadnienia prawodawca w żaden sposób nie wyraził swojej intencji. W przypadku pustki regulacyjnej ustalenie intencji ustawodawcy, a nawet jej uprawdopodobnienie, będzie zatem zupełnie niemożliwe. Podjęte ustalenia mają wpływ na proces stosowania prawa. Stwierdzenie istnienia pustki prawnej skutkuje niemożnością zastosowania jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych. Sędzia nie może takiej pustki na własną rękę wypełnić. Byłoby to tworzenie prawa, do czego nie jest on uprawniony. Jeżeli sędzia natrafi na pustkę regulacyjną, powinien wydać rozstrzygnięcie w postaci oddalenia powództwa z racji niemożności oparcia żądania na żadnej wyrażonej normie prawnej. Działanie takie nie stanowi odmowy sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ustalenie tego, czym jest pustka prawna, jak powinien zachować się sędzia w przypadku natrafienia na nią w swej działalności, jak i tego, jak pojęcie pustki regulacyjnej wpisuje się w siatkę pojęciową występującą w naukach prawnych, prowadzi nas do większej pewności i przewidywalności prawa – do wartości, do których nauka prawa nieustannie powinna dążyć.
Bibliografia
Adamczewska-Stachura, M., i Pilch, P. (2020). Postępowania w sprawach o ustalenie płci. Przewodnik dla sędziów i pełnomocników. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Amselek, P. (1992). La teneur indecise du droit. Revue Juridique Thémis, 26(1), 1201–1224.
Barak, A. (2002). A judge on judging: The role of a supreme court in a democracy. Harvard Law Review, 116(1), 19–162.
Barak, A. (2007). Purposive interpretation in law. Princeton University Press.
Bekaert, H. (1964). Introduction à l’étude du droit. É. Bruylant.
Bielska-Brodziak, A. (2011). Problemy z Alojzym. W: J. Glumińska-Pawlic i Z. Tobor (red.), Prawnicze dylematy interpretacyjne (s. 9–27). Wydawnictwo „Dom Organizatora”.
Bielska-Brodziak, A., i Tobor, Z. (2009). Zmiana w przepisach jako argument w dyskursie interpretacyjnym. Państwo i Prawo, 64(9), 18–32.
Bobbio, N. (1963). Lacune del diritto. Novissimo Digesto Italiano, 9, 419–424.
Boratyńska, M. (2015). Ustawa o uzgodnieniu płci a przygody transseksualistów w próżni legislacyjnej. Prawo i Medycyna, 3, 53–83.
Chauvin, T., Stawecki, T., i Winczorek, P. (2021). Wstęp do prawoznawstwa. C. H. Beck.
De Page, H. (1962). Traité élémentaire de droit civil (tom 1). Bruylant.
Dittgen, A. (1995). The form of marriage in Europe: Civil ceremony, religious ceremony. Survey and trends. Population: An English Selection, 7, 95–123.
Duchatelet, L. (1968). Le problème de la lacune en législation sociale W: Ch. Perelman (red.), Le problème des lacunes en droit (s. 425–440). Bruylant.
Ehrlich, S. (1979). Wstęp do nauk o państwie i prawie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Eskridge, W. N., Jr. (1988). Interpreting legislative inaction. Michigan Law Review, 67, 67–137.
Filipczyk, H. (2017). Zasady i reguły. Pewność prawa podatkowego a ślepa ulica konkretu. Przegląd Prawa i Administracji, 109, 143–157.
Foriers, P. (1968). Les lacunes du droit. W: Ch. Perelman (red.), Le problème des lacunes en droit (s. 9–29). Bruylant.
Gény, F. (1932). Méthode d’interprétation et sources en droit privé positif (tom 1). Librairie générale de droit et de jurisprudence.
Gizbert-Studnicki, T. (2003). Rozkład ciężaru argumentacji w dyskursie interpretacyjnym. W: J. Stelmach (red.), Studia z filozofii prawa (s. 65–76). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Grabow, J. C. (1984). Congressional silence and the search for legislative intent: A venture into speculative unrealities. Boston University Law Review, 64, 737–766.
Hervada, J. (2011). Prawo naturalne. Wprowadzenie (A. Dorabialska, tłum.). Wydawnictwo Petrus.
Huberlant, Ch. (1968). Les mécanismes institués pour combler les lacunnes de la loi. W: Ch. Perelman (red.), Le problème des lacunes en droit (s. 31–66). Bruylant.
Jacquemin, A. (1978). Droit et économie dans l’interprétation de la règle de droit économique. W: M. Van de Kerchove (red.), L’interprétation en droit. Approche pluridisciplinaire (s. 485–404). Publications des facultés universitaires de Saint-Louis.
Kelsen, H. (2014). Czysta teoria prawa (R. Szubert, tłum.). Wolters Kluwer.
Kieniewicz, P. H. (2009). Kompromis polityczny, kompromis moralny. Roczniki Teologii Moralnej, 1(56), 203–211.
Koszowski, M. (2013). O lukach w prawie rzadko spotykanych słów kilka. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1, 109–122.
Łopatka, A. (1975). Wstęp do prawoznawstwa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Mikołajewicz, J. (2016). System prawa w perspektywie jego stosowania. Przegląd Prawa i Administracji, 104, 183–195.
Monnier, F. (2001). Déni de justice. Revue Droits, 34, 91–94.
Monot-Fouletier, M. (2015). Le silence de l’administration française: ambitionset limites de la Loi du 12 novembre 2013. Les Cahiers de Droit, 56(3–4), 525–543.
Monteskiusz. (2003). O duchu praw (T. Boy-Żeleński, tłum.). Zielona Sowa.
Morawski, L. (2010). Zasady wykładni prawa. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa.
Muñoz, C. D. (2017). Los efectos de la justicia constitucional frente los silencios del legislador y de la ley en Colombia. Estudios de Derecho, 74(164), 23–44.
Nowacki, J. (1966). Analogia legis. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Nowacki, J. (2003a). Luki w prawie. Ideologia. W: J. Nowacki, Studia z teorii prawa (s. 345–372). Zakamycze.
Nowacki, J. (2003b). O rozumieniach legalności. W: J. Nowacki, Studia z teorii prawa (s. 107–120). Zakamycze.
Nowacki, J. (2003c). O tak zwanych konstrukcyjnych lukach w prawie. W: J. Nowacki, Studia z teorii prawa (s. 287–304). Zakamycze.
Opałek, K., i Woleński, J. (1974). O tzw. słabych i mocnych dozwoleniach. Studia Filozoficzne, 8(105), 115–124.
Opałek, K., i Wróblewski, J. (1969). Zagadnienia teorii prawa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Perelman, Ch. (1968). Le problème des lacunes en droit, essai de synthèse. W: Ch. Perelman (red.), Le problème des lacunes en droit (s. 537–552). Bruylant.
Perelman, Ch. (1985). Rozumowania prawnicze. W: T. Gizbert-Studnicki, K. Płeszka, R. Sarkowicz i J. Stelmach (red.), Współczesna teoria i filozofia prawa na Zachodzie Europy (T. Gizbert-Studnicki, tłum., s. 161–171). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Perelman, Ch. (1988). Ethique et droit. Editions de l’Université de Bruxelles.
Peretiatkowicz, A. (1946). Zagadnienie społecznej wykładni ustaw. Demokratyczny Przegląd Prawniczy, 2, 8–12.
Petrażycki, L. (1959). Teoria prawa i państwa w związku z teorią moralności (tom 1). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Piszko, R. (2019). Kryzys inkluzywnego rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Acta Iuris Stetinensis, 2(26), 95–108.
Rabault, H. (1997). Granice wykładni sędziowskiej (B. Janicka, tłum). Scholar.
Radbruch, F. (2009). Filozofia prawa (E. Nowak, tłum.). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Radziejowicz, P. (2013). Kontrola konstytucyjności zaniechań ustawodawczych przez Trybunał Konstytucyjny. Państwo i Prawo, 68(9), 3–17.
Rolland, P. (2005). Qu’est-ce qu’un culte aux yeux de la République? Archives de sciences sociales des Religions, 129, 51–63.
Ross, A. (2012). On law and justice. University of California Press.
Sarkowicz, R. (1996). Uporządkowanie systemu prawa. W: R. Sarkowicz i J. Stelmach, Teoria prawa (s. 154–170). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Savatier, R. (1968). Les creux du droit positif au rythme des métamorphoses d’une civilisation. W: Ch. Perelman (red.), Le problème des lacunes en droit (s. 521–535). Bruylant.
Savigny, F. C. (1964). O powołaniu naszych czasów do ustawodawstwa i nauki prawa (K. Opałek, tłum.). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Shiloh, I. S. (1970). Marriage and divorce in Israel. Israel Law Review, 5(4), 479–498.
Skoczykłoda, P. T. (2025). O różnicy między luką w prawie a milczeniem prawodawcy. Państwo i Prawo, 80(4), 132–148.
Skorczyńska, E. (2017). Luka w prawie. Istota zjawiska oraz jego znaczenie dla prawa administracyjnego. C. H. Beck.
Slocum, B. G. (2010). The Importance of being ambiguous: Substantive canons, stare decisis, and the central role of ambiguity determinations in the administrative state. Maryland Law Review, 69, 791–848.
Sobański, R. (2008). Uwagi o tradycji w prawie. Z Dziejów Prawa, 1(9), 11–18.
Tamanaha, B. Z. (2007). How an instrumental view of law corrodes the rule of law. DePaul Law Review, 56, 469–506.
Tkacz, S. (2016). Argumentacja w procesie stosowania prawa. W: J. Nowacki i Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa (s. 264–292). Wolters Kluwer Polska.
Tobor, Z. (2010a) Iluzja wykładni językowej. W: P. J. Lewkowicz i J. Stankiewicz (red.), Konstytucyjne uwarunkowania tworzenia i stosowania prawa finansowego i podatkowego (s. 194–201). Temida 2, Wydawnictwo Stowarzyszenia Absolwentów Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku.
Tobor, Z. (2010b). Wykładnia historyczna. W: M. Mikołajczyk (red.), O prawie i jego dziejach księgi dwie: studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin (s. 1177–1186). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Tobor, Z. (2011). Krótka opowieść o szczęśliwym, zakłopotanym i nieszczęśliwym interpretatorze. W: A. Mróz, A. Niewiadomski i M. Pawelec (red.), Prawo, język, media (s. 105–115). Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Tobor, Z. (2013). W poszukiwaniu intencji prawodawcy. Wolters Kluwer Polska.
Tobor, Z. (2023). Legalność jako zgodność z intencją prawodawcy. Rozumienie legalności w pracach Józefa Nowackiego. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3. 34–43. Tuleja, P. (2007). Zaniechanie ustawodawcze. W: Ustroje, doktryny, instytucje polityczne. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Mariana Grzybowskiego (s. 397–405). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Urbanowicz, K., i Bętkowska, M. (2018). Prawne aspekty zmiany płci – uwagi na gruncie prawa polskiego oraz wybranych krajów europejskich. Medyczna Wokanda, 10, 99–109.
Wojewoda, M. (2017). Małżeństwa jednopłciowe i związki partnerskie w polskim rejestrze stanu cywilnego? Studia Prawno-Ekonomiczne, 103, 133–161.
Wronkowska, S. (2005). Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Ars Boni et Aequi.
Wronkowska, S., i Ziembiński, Z. (2001). Zarys teorii prawa. Ars Boni et Aequi.
Wróblewski, J. (1959). Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego. Wydawnictwo Prawnicze.
Wróblewski, J. (1980). System prawa. W: W. Lang, J. Wróblewski i S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa (s. 349–373). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Wróblewski, J. (1989). Zasady tworzenia prawa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Zieliński, M. (2017). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Wolters Kluwer.
Zielonacki, A. (1988). Zmiana płci w świetle prawa polskiego. Ruch Prawniczy. Ekonomiczny i Socjologiczny, 50(2), 39–55.
Ziembiński, Z. (1964). W sprawie elementarnego wykładu o wykładni. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 26(3), 1–15.
Ziembiński, Z. (1966). Podstawy sporów o luki w prawie. Państwo i Prawo, 21(2), 205–215.
Ziembiński, Z. (1974). Metodologiczne zagadnienia prawoznawstwa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ziembiński, Z. (1980). Problemy podstawowe prawoznawstwa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Zirk-Sadowski, M. (1986). Uprawnienie a problem funkcji tzw. języka prawnego. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica, 24, 37–51.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.