Specyfika rozstrzygania sporów lotniczych przez Radę Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego w świetle najnowszej praktyki

Abstrakt

Do 2019 r. do Rady Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation Organization [ICAO]) skierowano jedynie siedem skarg, z czego żadna z nich nie przeszła do etapu merytorycznego, a jedynie w czterech sprawach została wydana decyzja o braku jurysdykcji. W tym kontekście celem artykułu jest zwrócenie uwagi na wzrost znaczenia Rady ICAO w rozstrzyganiu sporów międzynarodowych, w szczególności w latach 2022–2024. W tym okresie do Rady ICAO trafiły trzy nowe sprawy, z których jedna została już uznana za dopuszczalną (przeszła do fazy merytorycznej), a inna została skierowana równocześnie przeciwko 37 państwom członkowskim. Łącznie te trzy sprawy, z uwagi na wielość stron, angażują przynajmniej 41 państw (ponad 20% członków ICAO). Bez wątpienia mamy do czynienia z precedensową praktyką w tym obszarze, która tym bardziej uwydatnia oryginalność sposobu działania Rady ICAO. Rada pozostaje wyjątkowym, nietypowym organem rozstrzygania sporów międzypaństwowych: z jednej strony możliwość odwołania do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości oraz wydawanie decyzji rozstrzygających spór sugerują, że powinna być  postrzegana jako organ sądowy; z drugiej – jej specyfika działania (poufność, sposób liczenia głosów, kierowanie się instrukcjami swoich rządów przez członków Rady i wreszcie dążenie do nierozstrzygania wniesionych do niej spraw tak długo, jak to możliwe) powoduje zasadnicze trudności w jednoznacznym przyporządkowaniu tego organu do znanych mechanizmów rozstrzygania sporów określonych w art. 33 Karty Narodów Zjednoczonych. W artykule wykorzystano metodę dogmatyczno-prawną do analizy postanowień instrumentów międzynarodowych oraz orzecznictwa sądów międzynarodowych.