Abstrakt
Współczesne państwa pozostają w wielowymiarowych i złożonych interakcjach. Efektywność polityki zagranicznej zależy od zdolności Ministerstwa Spraw Zagranicznych do skonstruowania i implementacji programów działań, uwzględniających zaangażowanie wielu typów aktorów, od zdolności do horyzontalnej, wertykalnej i temporalnej koordynacji. Nowe wyzwania wymagają zaprojektowania struktur i procesów umożliwiających efektywne prowadzenia takiej koordynacji. Odwołując się do danych jakościowych i studium przypadku, artykuł formułuje rekomendacje organizacyjne i wymogi kompetencyjne przydatne służbie dyplomatycznej w osiąganiu pożądanych rezultatów. Podkreśla konieczność miksu kompetencyjnego w placówkach dyplomatycznych, w których zawodowi dyplomaci powinni być uzupełniani przez specjalistów o udokumentowanym doświadczeniu i osiągnięciach. Artykuł identyfikuje warunki niezbędne dla funkcjonowania dyplomacji zorientowanej na rezultaty i wzrostu jej publicznej odpowiedzialności i rekomenduje kierunki zmian konieczne do osiągnięcia tych celów.
Finansowanie
Publikacja została sfinansowana ze środków subwencji przyznanej Uniwersytetowi Ekonomicznego w Krakowie – Projekt nr 047/EES/2026/POT.
Bibliografia
Artinger, F. M., Artinger, S., i Gigerenzer, G. (2019). C. Y. A.: Frequency and causes of defensive decisions in public administration. Business Research, 12, 9–25.
Ayto, J.(2010). Oxford dictionary of English idioms. Oxford University Press.
Back, H., Flores Quiroz, A., i Toerell, J. (2024). The selection and tenure of foreign ministers around the world. Cambridge University Press.
Collier, D., i Gerring, J. (2009). Introduction. W: D. Collier i J. Gerring (red.), Concepts and methods in social science: The tradition of Giovanni Sartori (s. 1–10). Routledge.
Conley, Ch. (2025). Mądrość w pracy (E. Macauley, tłum.). Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Czaputowicz, J. (2023). Polityka zagraniczna Polski w latach 2018–2020. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
The Economist. (2025, 16 stycznia). David Lammy’s plan to shake up Britain’s Foreign Office. https://www.economist.com/britain/2025/01/16/david-lammys-plan-to-shake-up-britains-foreign-office?utm_medium=cpc.adword.pd&utm_source
Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO). (2023, wrzesień). FCDO evaluation strategy. Policy paper. FCDO.
Fleenor, J., Taylor, S., i Chappelow, C. (2020). Leveraging the impact of 360-degree feedback. Berrett-Koehler Publishers.
Fournier, V. (1999). The appeal to ‘professionalism’ as a disciplinary mechanism. Sociological Review, 47(2), 280–307.
Global Affairs Canada. (2023, 23 czerwca). Future of diplomacy: Transforming Global Affairs Canada – Discussion Paper. https://www.international.gc.ca/transparency-transparence/future-diplomacy-avenir-diplomatie/06-2023-discussion-paper-document-travail.aspx?lang=eng
Hocking, B., Melissen, J., Riordan, S., i Sharp, P. (2012, październik). Futures for diplomacy: Integrative diplomacy in the 21st century. Cligendael – Netherlands Institute of International Relations. https://www.clingendael.org/publication/futures-diplomacy-integrative-diplomacy-21st-
Hocking, B. (2013). The ministry of foreign affairs and the national diplomatic system. W: P. Kerr i G. Wiseman, Diplomacy in a globalizing world: Theories and practices (s. 123–140). Oxford University Press.
Kamiński, A. (2012). Instytucje polityczne wobec układów nieformalnych: nomadzi instytucjonalni i flexianie. W: M. Jarosz (red.), Instytucje: Konflikty i dysfunkcje (s. 17–45). Oficyna Wydawnicza.
King, G., Keohane, R. O., i Verba, S. (2021). Designing social inquiry: Scientific inference in qualitative research. Princeton University Press.
Kotarbiński, T. (1965). Traktat o dobrej robocie. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Ossolineum.
Kultura na czasie. (2022, 28 marca). Złudzenie wkładu [Blog]. Pobrane 12 lutego 2025, z: https://kulturanaczasie.pl/zludzenie-wkladu
Kwaśnicki, W. (2025). Historia myśli liberalnej. Instytut Ludwika von Misesa.
Masser, A., Spence, J., i Yorke, C. (red.). (2021). Contemporary diplomacy in action. Bloomsbury Publishing.
Mazzucato, M. (2024). Misja gospodarka (A. Piekarska i J. Krzeski, tłum.). Heterodox.
Najwyższa Izba Kontroli. (2023, 25 października). Funkcjonowanie służby cywilnej i służby zagranicznej. https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/sluzba-cywilna-i-sluzba-zagraniczna.html
Roberts, J. (2009). Nowoczesna firma (tłum. R. Kotlicki). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rose-Ackerman, S. (2001). Korupcja i rządy. Przyczyny, skutki i drogi reform (P. Łuków, tłum.). Fundacja im. Stefana Batorego; Wydawnictwo Sic!
Rubenzer, T. (2017). Social media and foreign policy. W: Oxford research encyclopedia of politics. Oxford University Press.
Stanzel, V., i Voelsen, D. (2022). Diplomacy and artificial intelligence: Reflections on practical assistance for diplomatic negotiations (SWP Research Paper, 1/2022). Stiftung Wissenschaft und Politik, Deutsches Institut für Internationale Politik und Sicherheit.
Saint-Simon, L. de Rouvroy (1984). Pamiętniki (tom 1–2, A. i M. Bocheńscy, tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Stemplowski, R. (2013). O prowadzeniu i analizowaniu polityki państwa. Atut.
Stemplowski, R. (2021). Wprowadzenie do analizy polskiej polityki zagranicznej. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
Stemplowski, R. (2023). Świat i światosystem. Wydawnictwo Wolski.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
