Słowa kluczowe
cyberprzestępstwo
nowoczesne technologie
Jak cytować
Liczba wyświetleń: 0
Liczba pobrań: 0
Abstrakt
W opracowaniu podjęto problematykę cyberoszustwa jako rodzaju oszustwa popełnionego w cyberprzestrzeni. Nadrzędnym celem jest zwrócenie uwagi na zagrożenia, jakie niesie za sobą wykorzystanie nowoczesnych technologii, w szczególności sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego oraz technologii blockchain do popełnienia tego przestępstwa. Tematykę tę ukazano z perspektywy
kryminologicznej oraz prawnokarnej. W tym pierwszym względzie przeanalizowano tendencje i skalę zjawiska, odnosząc się do dynamiki postępu w dziedzinie IT oraz konkretnych przykładów cyberoszustw, poprzedzając to analizą kwestii etymologicznych terminów cyberprzestrzeń i cyberoszustwo. W odniesieniu do aspektów prawnokarnych, szczegółowej analizie poddano wybrane regulacje unijne i krajowe związane z przeciwdziałaniem omawianym procederom, takie jak Akt o sztucznej inteligencji (AI Act), polski Kodeks karny oraz ustawa o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej. Tym samym w badaniach bazowano na metodzie formalno-dogmatycznej z elementami empirycznymi. Rozważania prowadzą do wniosków, że cyberoszustwo stanowi poważne, wykazujące silną tendencję wzrostową zagrożenie, w którym sprawcy coraz częściej wykorzystują nowoczesne technologie. Kluczowym problemem pozostaje nieznajomość tych narzędzi przez ofiary przestępstw. Skuteczne przeciwdziałanie tym zjawiskom wymaga stałego dostosowywania przepisów karnych do postępu technicznego, zacieśniania międzynarodowej współpracy organów ścigania oraz realizacji systemowych programów edukacyjnych podnoszących cyfrową świadomość społeczeństwa.
Bibliografia
Abagnale, F. W. (2020). Oszukaj mnie, jeśli potrafisz. Proste sposoby przechytrzenia współczesnych kanciarzy. Helion.
Abraham, J. (2022, 8 December). Consumer and expert survey reveals: No country is good at fighting online scams [Blog]. GASA. Pobrane 2 marca 2025, z: https://www.gasa.org/post/consumer-and-expert-survey-reveals-no-country-is-good-at-fighting-online-scams
Adebola, O. O., Ogungbe, O., Adegboye, N., i Adetuyi, T. E. (2024). Strategies for combating synthetic identity fraud: The role of machine learning and behavioral analysis in enhancing financial ecosystem security. International Journal of Research in Engineering and Science, 12(4), 280–292.
Akartuna, E. A. (2024). AI-enabled crime in the cryptoasset ecosystem. Exploring emerging risks and trends in crypto and artificial intelligence. Elliptic Report. Elliptic. Pobrane 27 stycznia 2025, z: https://www.hkdca.com/wp-content/uploads/2024/08/enabled-crime-crytoasset-ecosystem-elliptic-1.pdf
Aleksandrowicz, T. R. (2016). Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni ze stanowiska prawa międzynarodowego. Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 8(15), 11–28.
Ampatzidis, D. (2024). AIS spoofing in the maritime industry: A growing risk and compliance challenge. Pobrane 10 grudnia 2024, z: https://www.kpler.com/blog/ais-spoofing-in-the-maritime-industry-a-growing-risk-and-compliance-challenge
Androjna, A., Perkovič, M., Pavic, I., i Mišković, J. (2021). AIS data vulnerability indicated by a spoofing case-study. Applied Sciences, 11(5015).
BBC. (2023, 23 października). BBC One-Watchdog. AI Voice Scams. Pobrane 1 czerwca 2026, z: https://www.bbc.co.uk/programmes/p0gnrtnz
Bertrand, M. (2000). The old and the new. W: M. Bertrand (red.), Fraud! How to protect yourself from schemes, scams, and swindles (s. 37–59). Amacom.
Chałubińska-Jętkiewicz, K. (2019). Cyberodpowiedzialność. Marszałek.
Che Mat, N. I., Jamil, N., Yusoff, Y., i Mat Kiah, M. L. (2024). A systematic literature review on advanced persistent threat behaviors and its detection strategy. Journal of Cybersecurity, 10(1), 1–18.
Chelliah I. (2025). Beginner’s guide to NumPy for data science – All about AI-ML. Pobrane 20 lutego 2025, z: https://indhumathychelliah.com/2021/01/24/beginners-guide-to-numpy-fordata-science/
Czekalska, J. (2004). Jurysdykcja w cyberprzestrzeni a teoria przestrzeni międzynarodowych. Państwo i Prawo, 59(11), 73–81.
Dela, P. (2020). Teoria walki w cyberprzestrzeni. Wydawnictwo Akademii Sztuki Wojennej.
Focal Team. (2025, 1 stycznia). Top 11 fraud trends & how to prevent them in 2025. Pobrane 1 czerwca 2026, z: https://www.getfocal.ai/blog/top-fraud-trends
Garcia-Vera, G. (2024). Deep fake- postęp technologiczny a prawo karne. Acta Iuridica Resoviensis, 1(44), 39–52.
Consumers International Congress. (2023). Global statement: Stopping online scams. Pobrane 1 czerwca 2026, z: https://www.consumersinternational.org/media/513807/anti-scams-globalstatement-6-12-23.pdf
Golonka, A. (2022). Scamming. W: P. Łabuz, I. Malinowska i M. Michalski (red.), Przestępczość zorganizowana. Aspekty prawne kryminalno-kryminalistyczne (s. 290–303). Difin.
Golonka, A. (2024a). Cyberlaundering in the era of modern technologies. Przegląd Policyjny, 154(2), 205–224.
Golonka, A. (2024b). Cyberpranie pieniędzy jako przestępstwo „bez granic” – refleksje na tle zasad międzynarodowego prawa karnego i koncepcji jurysdykcji karnej w cyberprzestrzeni. W: L. Brodowski i D. Kuźniar (red.), Wokół problematyki państwa jako podmiotu prawa międzynarodowego. Księga jubileuszowa Profesor Elżbiety Dyni (s. 105–118). Wydawnictwo UR.
Greening, J. (2022). Consumer and expert survey reveals: No country is good at fighting online scams. GASA. Pobrane 2 marca 2025, z: https://www.gasa.org/post/consumer-and-expertsurvey-reveals-no-country-is-good-at-fighting-online-scams
Gryszczyńska A. (2023). Criminal liability for CLI spoofing. GIS Odyssey Journal, 3(2), 37–49.
Hallman, R. A. (2023, grudzień). SIM Swapping attacks for digital identity Theft: A threat to financial services and beyond [Preprint]. Pobrane 22 grudnia 2024, z: https://www.researchgate.net/publication/376612643_SIM_Swapping_Attacks_for_Digital_Identity_Theft_A_threat_to_financial_services_and_beyond
Harris, D. (2019). Deepfakes – False pornography is here and the law cannot protect you. Duke & Law Technology Review, 17(1), 99–128.
Hodges, K. (2024, 16 czerwca). Value of e-commerce losses to online payment fraud worldwide from 2020 to 2023 – Raport. Statista. Pobrane 16 lutego 2025, z: https://www.statista.com/statistics/1273177/ecommerce-payment-fraud-losses-globally/
Hoffmann, T. (2018). Główni aktorzy cyberprzestrzeni i ich działalność. W: T. R. Dębowski (red.), Cyberbezpieczeństwo wyzwaniem XXI wieku (s. 11–30). ArchaeGraph.
Howarth, J. (2024, 15 listopada). 13 top technology trends (2024 & 2025). Exploding Topics. Pobrane 5 grudnia 2024, z: https://explodingtopics.com/blog/technology-trends
Interpol. (2020, July). Analytical report: Online African organized crime from surface to dark web. https://www.interpol.int
Jain, R., i Kant, Ch. (2015). Attacks on biometric systems: An overview. International Journal of Advances in Scientific Research, 1(7), 283–288.
Kapitan Hack. (2023, 18 lipca). CERT-UA pokazuje kulisy ataku z błyskawiczną eksfiltracją danych. Kapitan Hack.pl. Pobrane 2 stycznia 2025, z: https://kapitanhack.pl/2023/07/18/nieskategoryzowane/cert-ua-pokazuje-kulisy-ataku-z-blyskawiczna-eksfiltracja-danych/
Kaplan, J. (2025). Generatywna AI. Wszystko, co warto wiedzieć. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Khanjani, Z., Watson, G., i Janeja, V. P. (2023, 9 stycznia). Audio deepfakes: A survey. Frontiers in Big Data, 5, 1001063.
Kim, M., Suh, J., i Kwon, H. (2022). A study of the emerging trends in SIM swapping crime and effective countermeasures. W: R. Lee i G. Gim, (red.), 2022 IEEE/ACIS – 7th International Conference on Big Data, Cloud Computing, and Data Science (BCD), Aug. 4 2022 to Aug. 6 2022 Vietnam (s. 240–245). Danang.
Konieczny, M. K. (2023). Cyberprzestępczość – krótka historia, współczesne oblicza i trudna do przewidzenia przyszłości. Roczniki Administracji i Prawa 2023, 1(23), 29–50.
Kosiński, J. (2015). Paradygmaty cyberprzestępczości. Difin.
Krysiński, Ł. (2020). Identyfikacja cyberprzestępców. Prokuratura i Prawo, 2, 120–134.
Kumar, R. (2020). Kidney transplants and scams: India’s troublesome legacy. Sage.
Lakomy, M. (2015). Cyberprzestrzeń jako nowy wymiar rywalizacji i współpracy państw. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Lewulis, P. (2021). O rozgraniczeniu definicyjnym pomiędzy przestępczością „cyber” i „komputerową” dla celów praktycznych i badawczych. Prokuratura i Prawo, 3, 12–31.
Lin, H. S., Dam, K. W., i Owens, W. A. (2009). Technology, policy, law, and ethics regarding US acquisition and use of cyberattack capabilities. National Academies Press.
Mbanaso, U. M., i Dandaura, E. S. (2015). The cyberspace: Redefining a new world. IOSR Journal of Computer Engineering, 17(3), 17–24.
McQuade, S. C. (2021). Encyclopedia of cybercrime. Greenwood Group.
Mehan, J. (2014). Cyberwar, cyberterror, cybercrime & cyberactivism: An in-depth guide to the role of standards in the cybersecurity environment (wyd. 2). IT Governance Publishing.
Mungai, R. (2024). Synthetic identity fraud a critical primary national security priority. SSRN.
Murszewski, J. (2023). Phishing w ujęciu prawnokarnym. W: J. Bojarski, N. Daśko, J. Lachowski, T. Oczkowski i A. Ziółkowska (red.), Współczesne oblicze prawa karnego, prawa wykroczeń, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Violetcie Konarskiej-Wrzosek (s. 641–650). Wolters Kluwer Polska.
Oczkowski, T. (2004). Oszustwo jako przestępstwo majątkowe i gospodarcze. Zakamycze.
Opitek, P. (2015). Przestępstwo skimmingu. Prokuratura i Prawo, 11, 66–81.
Opitek, P. (2023). Kwalifikacja prawna i opis znamion przestępstw teleinformatycznych. Studium prawno-kryminalistyczne. Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury.
Palczewski, S. (2023, 16 sierpnia). Cyberataki na agencje rządowe Ukrainy. CyberDefence24. Pobrane 2 stycznia 2025, z: https://cyberdefence24.pl/cyberbezpieczenstwo/cyberataki-naagencje-rzadowe-ukrainy
Policja.pl. (2024, 26 lipca). Akt oskarżenia w sprawie kradzieży przy wykorzystaniu metody tzw. SIM SWAP. Pobrane 1 czerwca 2026, z: https://policja.pl/pol/aktualnosci/248400,Aktoskarzenia-w-sprawie-kradziezy-przy-wykorzystaniu-metody-tzw-SIM-SWAP.html
Prenger, R., Valle, R., i Catanzaro, B. (2019). Waveglow: A flow-based generative network for speech synthesis (s. 3617–3621). W: Conference Paper z 18 Dec 2018. Conference: ICASSP 2019–2019, 12–17 May 2019. IEEE International Conference on Acoustics, Speech andSignal Processing (ICASSP), arXiv: 1811.00002v1.
Prokuratura Krajowa. (2024, 30 października). Akt oskarżenia w sprawie oszustwa na szkodę ponad 600 osób w związku z zakupem kryptowaluty Bitcoin. Pobrane 1 czerwca 2026, z: https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/akt-oskarzenia-w-sprawie-oszustwa-na-szkode-ponad-600-osob-w-zwiazku-z-zakupem-kryptowaluty-bitcoin
Radoniewicz, F. (2016). Odpowiedzialność karna za hacking i inne przestępstwa przeciwko danym komputerowym i systemom informatycznym. Wolters Kluwer Polska.
Radoniewicz, F. (2024). Cyberprzestępstwa przeciwko danym komputerowym i systemom informatycznym w kodeksie karnym – propozycje zmian. C. H. Beck.
Rahman, M. R. A. (2020). Online scammers and their mules in Malaysia. Journal of Law and Society, 26(8), 65–72.
Rakha, N. A. (2024). Cybercrime and the legal and ethical challenges of emerging technologies. International Journal of Law and Policy, 2(5), 28–35.
Rampolla, J., i Kipper, G. (2012). Augmented reality: An emerging technologies guide to AR. Syngress. Roberts, R. Ch. (2007). Biometric attack vectors and defences. Computers & Security, 26(1), 14–25.
Sabry, F., Labda, W., Erbad, i Malluhi, A. (2020). Cryptocurrencies and artificial intelligence: Challenges and opportunities. IEEE Access, 8, 175840–175858.
Saeidi, M. (2024, 17 maj). Voice cloning scams are a growing threat. Here’s how you can protect yourself. CBS News-New York. Pobrane 23 lutego 2025, z: https://www.cbsnews.com/newyork/news/ai-voice-clone-scam/
Sharma, A., i Bantan, M. (2025). Simulating data breaches: Synthetic datasets for depicting personally identifiable information through scenario-based breaches. Data in Brief, 58(111207).
Sharma, P. (2024). Algorithms and strategies for fraud prevention on online platforms. World Journal of Advanced Research and Reviews, 23(02), 2220–2225.
Siwicki, M. (2012). Podział i definicja cyberprzestępstw. Prokuratura i Prawo, 7–8, 241–251.
Siwicki, M. (2018). Prawo karne wobec oszustw i innych związanych z nimi przestępstw w handlu internetowym oraz bankowości elektronicznej. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Skipper, K. J. (2025). Voice cloning AI scams are on the rise [Blog]. Pobrane 27 stycznia 2025, z: https://www.becu.org/blog/voice-cloning-ai-scams-are-on-the-rise
Trozze, A., Kamps, J., Akartuna, E. A., Hetzel, F. J., Kleinberg, B., Davies, T., i Johnson, S. D. (2022). Cryptocurrencies and future financial crime. Crime Sciences, 11(1), 1–35.
Wang, W. (2021, 6 grudnia). The essence of deep learning. TechRxiv (Preprint November, 2021).
Worona, J. (2020). Cyberprzestrzeń a prawo międzynarodowe. Status quo i perspektywy. Wolters Kluwer, Lex.
Ziobroń, A. (2021). Deepfake a prawo karne. Uwagi de lege lata i de lege ferenda dotyczące fałszywej pornografii. Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne, 37, 226–236.
Ziobroń, A. (2024). Political deepfake. Remarks de lege lata and postulates de lege ferenda. Studia Prawnicze. Rozprawy i Materiały, 1(34), 79–92.
Zych, J. (2019). Teleinformatyka dla bezpieczeństwo. Grupa Wydawnicza FNCE.
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 WPiA UAM
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.